آژانس تحقیقات فدرال پاکستان (FIA) با راهاندازی یک واحد تخصصی در مرکز تازهتأسیس فرماندهی و کنترل ملی (NC3)، مبارزه رسمی خود را با پولشویی و تأمین مالی تروریسم از طریق داراییهای دیجیتال آغاز کرد. این اقدام نشاندهنده ایجاد بازوی اجرایی برای نظارت بر بازار رمزارزهای این کشور است.
یکپارچهسازی ابزارهای مبارزه با جرایم مالی
دکتر محمد اطهر وحید، مدیر بخش مبارزه با تروریسم FIA، اعلام کرد این واحد جدید در مرکز NC3 مستقر شده و وظیفه بررسی استفاده مجرمانه از ارزهای مجازی را بر عهده دارد. این مرکز تمام ابزارهای مبارزه با جرایم مالی را در یک پلتفرم واحد گرد هم میآورد؛ از جمله میزهای تخصصی پولشویی، بررسی ارزهای مجازی، نقطه هماهنگی اینترپل، و واحدهای هوش متنباز، گشتزنی سایبری و تحقیقات دارکوب.
تفکیک مقرراتگذاری از اجرای قانون
این ساختار نشان میدهد که مرجع تازهتأسیس نظارت بر داراییهای مجازی پاکستان (PVARA) همچنان مسئول تدوین مقررات خواهد بود، اما بازوی اجرایی و تعقیب جرایم به FIA سپرده شده است. وحید از آژانس ملی تحقیقات جرایم سایبری و نیروی مبارزه با مواد مخدر خواست تا با الگوبرداری از این اقدام، واحدهای مشابهی برای مقابله با نقش رمزارزها در جرایم سایبری و تجارت مواد مخدر ایجاد کنند. او همچنین از تدوین قوانین جدیدی خبر داد که روند رسیدگی به پروندهها را در بازههای زمانی مشخصی محدود میکند.
جهش سریع پاکستان در بازار داراییهای دیجیتال
این تحولات در حالی رخ میدهد که پاکستان با سرعت زیادی در حال رسمیت بخشیدن به بازار کریپتو است. این کشور که در شاخص جهانی پذیرش رمزارزهای Chainalysis در سال 2025 در رتبه سوم قرار گرفت، ممنوعیت هشتساله بانکداری رمزارزی را لغو کرده و در حال بررسی توکنسازی داراییهای دولتی و صدور مجوز برای صرافیهای داخلی است.
اسلامآباد علاوه بر تحولات داخلی، رمزارزها را وارد دیپلماسی خود با واشنگتن کرده است. دولت پاکستان با یکی از شرکتهای وابسته به پروژه رمزارزی خانواده ترامپ (World Liberty Financial) توافقی برای بررسی استفاده از استیبلکوین USD1 در پرداختهای فرامرزی امضا کرده است.
چالش فتاوای مذهبی و آینده بازار
تلاشهای دولت برای پذیرش گسترده کریپتو همواره با چالشهای ساختاری مواجه نبوده است. در ماه ژوئن، مدرسه معتبر جامعه دارالعلوم کراچی با صدور فتوایی اعلام کرد که رمزارزها از نظر قانون اسلامی «ثروت» محسوب نمیشوند و وسیله پرداخت معتبری نیستند. این حکم تردیدی جدی درباره برنامههای حاکمیتی ایجاد کرد.
بلال بن صاقب، رئیس PVARA، در پاسخ به این چالش از علمای دینی خواسته تا میان توکنهای صرفاً سفتهبازی و ابزارهای پشتیباندار مانند استیبلکوینها و صکوک ثبتشده روی بلاکچین تمایز قائل شوند. او معتقد است پاکستان میتواند به «پیشگام امور مالی دیجیتال مطابق با شریعت در جهان» تبدیل شود.
راهاندازی واحد تحقیقات رمزارزی FIA نشان میدهد که پاکستان مصمم است زیرساختهای اجرایی خود را با جاهطلبیهای نظارتیاش هماهنگ کند. با این وجود، موفقیت این طرح عمیقاً به حل کشمکش میان نگاه سختگیرانه علمای دینی و چشمانداز دولت توسعهمحور وابسته خواهد بود.
