تحقیق AlgorithmWatch نشان میدهد ارجاع چتباتها به وبسایتهای ضدسقط بارها رخ میدهد؛ چتباتهای شناختهشده مانند ChatGPT، Gemini، Grok و Claude مکرراً کاربرانی را که درباره حاملگی ناخواسته سؤال میکنند به وبسایتهای ضدسقط هدایت میکنند و اغلب موضع ایدئولوژیک آن منابع را افشا نمیکنند.
روش تحقیق و دامنه بررسی
پژوهشگران چهار مدل زبانی را آزمودند: ChatGPT-5 (OpenAI)، Gemini 3 (Google)، Grok 4.3 (xAI) و Claude Sonnet 4.8 (Anthropic). سه پرسونا ساختگی با سناریوهای حاملگی ناخواسته به زبانهای انگلیسی، آلمانی و ایتالیایی سوال پرسیدند و در مجموع 270 پاسخ جمعآوری و تحلیل شد.
یافتههای کلیدی
- در حداقل یکبار از هر چهار پرسش، چتباتها لینکهایی به وبسایتهای ضدسقطجنین ارائه کردند.
- وبسایتی به نام Profemina در حدود 17٪ از پاسخها ظاهر شد و اغلب بدون اشاره به پیوندهایش با گروههای ضدسقط معرفی شد.
- در برخی مکالمات، مدلها همزمان منبع را لینک دادند و سپس در همان گفتگو درباره آن هشدار دادند؛ رفتاری که نشان میدهد منابع پیش از ارزیابی روشن پیشنهاد شدهاند.
Profemina؛ منبعی که موضع ایدئولوژیک را پنهان میکند
AlgorithmWatch میگوید Profemina روابطی با Heartbeat International، یکی از قدیمیترین سازمانهای ضدسقط در ایالات متحده، دارد. باوجود این پیوندها، اغلب پاسخها Profemina را مانند یک منبع تجربهمحور یا مشاورهای معرفی کردند. تنها پس از پیگیری، ChatGPT اذعان کرد که Profemina "منبع پزشکی خنثی نیست" و دیدگاهی دارد که هدفش دلسرد کردن از سقطجنین است.
اثر زبان و منطقه: تمرکز بر مخاطبان آلمانی و ایتالیایی
در پرسشهایی که تجربه شخصی را جویا میشدند، 33٪ از پاسخهای آلمانی و 29٪ از پاسخهای ایتالیایی شامل لینک به Profemina بودند. این الگو نشان میدهد مدلها در زبانها و بازارهای مختلف ممکن است منابع خاصی را بیش از اندازه برجسته کنند.
مشکل معرفی نامناسب منابع برای کاربران آلمان
در 11 از 12 گفتوگوی آلمانی، چتباتها مرکز Caritas را برای مشاوره بارداری پیشنهاد کردند. اما Caritas گواهی مشاورهای که قانون آلمان پیش از برخی مداخلات پزشکی لازم میداند را صادر نمیکند؛ معرفی آن بهعنوان گزینهای «شناختهشده» میتواند باعث از دست رفتن زمان حیاتی برای متقاضیان شود.
واکنش شرکتها و خلا در سیاستها
گوگل و OpenAI به راهنمای سیاستی کلی خود اشاره کردند که پرسشهای مرتبط با سقط را بهصورت صریح تبیین نمیکند. سخنگوی OpenAI اعلام کرد نسخه بعدی GPT یعنی GPT-5.5 در درک زمینه کاربر بهبودهایی خواهد داشت. Anthropic و xAI نیز از اظهار نظر خودداری کردند.
اهمیت مسئله
پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی با لحن همدلانه و ظاهر جامع سریعاً قابلاعتماد جلوه میکنند؛ پژوهشها نشان میدهد نمایش مستقیم این پاسخها باعث کاهش مراجعه کاربران به منابع اصلی میشود و توضیحات یا تعارض منافع منابع را پنهان میکند. برخی رویههای حقوقی در اروپا، از جمله تصمیماتی در آلمان، بر مسئولیتپذیری محتواهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی تأکید دارند و آنها را مشمول الزامات پاسخگویی میدانند.
توصیهها برای کاربران و سیاستگذاران
- شفافیت درباره منشأ اطلاعات در مسائل حساس پزشکی و حقوقی ضروری است.
- توسعهدهندگان مدل باید مکانیزمهایی برای افشای تعارض منافع و موضعگیری منابع پیادهسازی کنند.
- قوانین ملی و بینالمللی باید مشخص کنند چه الزامات شفافیت و مسئولیتی در ارایه پاسخهای مولد لازم است.
اقدامات پیشنهادی و جمعبندی
چتباتها اکنون نقش دروازهبان اطلاعات را بازی میکنند؛ در نبود شفافیت درباره منشأ و انگیزه منابع، احتمال سوق دادن کاربران به مسیرهای اطلاعاتی یکطرفه افزایش مییابد. اصلاح الگوریتمها، شناسایی منابع ایدئولوژیک و الزام به افشای دیدگاه هر منبع گامهای عملی برای کاهش این ریسک هستند. همزمان، کاربران باید نسبت به دریافت مشاورههای پزشکی یا حقوقی از ابزارهای خودکار محتاط باشند و در صورت نیاز سراغ منابع رسمی و متخصصان مربوطه بروند.
برای دسترسی به دادهها و روششناسی کامل این بررسی، گزارش AlgorithmWatch را مطالعه کنید.
