یک پژوهشگر ۵۲ساله بلژیکی-چینی در فرودگاه بروکسل دستگیر شد؛ دادستان فدرال بلژیک او را متهم میکند که فناوری حیاتی نیترید گالیوم (GaN) متعلق به شرکت BelGaN را به چین فحول کرده است. بازداشت در ۱۰ مه (۲۰ مه) انجام شده، اما جزئیات پرونده تنها در هفته گذشته توسط خبرگزاری آسوشیتد پرس (AP) فاش گردید.
سناریوی انتقال مالکیت معنوی پیش از ورشکستگی
تحقیقات نشان میدهد مظنون با نامکد H.L.، درحالی که در پستی ارشد تحقیقات BelGaN مشغول به کار بود، به طور همزمان شرکت چینی GanKool را مدیریت میکرده است. این شرکت تنها چند ماه پس از ورود او به BelGaN و با سرمایهگذاری یک صندوق سرمایهگذاری چینی تأسیس شده و تمرکز آن دقیقاً بر روی همان فناوری تراشههای GaN بوده است.
دادستان فدرال میگوید مدیران BelGaN بهجای تلاش برای نجات شرکت، بهصورت سیستماتیک کوشیدهاند پس از انتقال دانش اختصاصی، شرکت را «ناپدید» سازند. BelGaN در تابستان ۲۰۲۴ ورشکستی را اعلام کرد و تحقیقات مالی، رویدادهای غیرعادی متعددی را برملا ساخت.
متهم دوم متواری؛ مدیرعامل سابق در کانون شک
دادستانها اعلام کردهاند متهم دومی در این پرونده وجود دارد که همچنان متواری است. رسانههای بلژیکی احتمال میدهند این شخص، مدیرعامل پیشین BelGaN — یک شهروند چینی — باشد که شواهد او را نیز به GanKool متصل میکند. پرونده شامل اتهامات سنگین جاسوسی صنعتی، عضویت در سازمان جنایی، سوءاستفاده از دارایی شرکت و افشای غیرقانونی اسرار تجاری است.
جنگ تراشهها در مقیاس جهانی
این پرونده تنها نمونهای از تشدید رقابت برسر مالکیت معنوی در صنعت نیمههادیهاست. چین در تلاش برای کاهش وابستگی به فناوری خارجی، درحالیکه ایالاتمتحده کنترل صادرات پردازندههای پیشرفته و تجهیزات لیتوگرافی را تشدید کرده، به دنبال خودکفایی در زنجیره تامین است. ماه گذشته دادگاه کره جنوبی CXMT را متهم کرد که با اجرای طرحی به نام «پروژه هفی» به فناوری DRAM سامسونگ — شامل دستورالعمل ۶۲۰ مرحلهای تولید — دست یافته است. یک مهندس سابق سامسونگ در همین پرونده به هفت سال زندان محکوم شده.
چرا GaN اینقدر حیاتی شده؟
نیترید گالیوم تنها یک 물질 پیشرفته نیست؛ بلکه ستون فقرات فناوریهای استراتژیک آینده محسوب میشود:
- بازده انرژی فراقادر: تراشههای GaN در تبدیل قدرت بسیار کارآمدتر از سیلیکون سنتیاند و هدررفت انرژی را به شدت کاهش میدهند.
- کاربردهای دوگانه (مدنی و نظامی): از ایستگاههای پایه ۵G و رادارهای پیشرفته تا سیستمهای قدرت در خودروهای برقی و پلتفرمهای تسلیحاتی.
- محدودیت عرضه و دانش پنهان: تکنولوژی رشد اپیتکسی و پردازش سوبسترایتهای GaN نیازمند دانشهای تخصصی و «حافظه پنهان» (Tacit Knowledge) زیادی است که انتقال آن دشوار و زمانبر است.
تحقیقات بلژیک همچنان در جریان است و مقامات امنیتی اروپایی هشدار دادهاند که شبکههای انتقال فناوری به سمت چین پیچیدهتر و گستردهتر از موارد منفرد است. پرونده BelGaN میتواند سابقه حقوقی مهمی برای پیگیریهای آتی در چارچوب اتحادیه اروپا و حمایت از سلطه تکنولوژیک قاره باشد.
