سقوط ۲۵ درصدی ارزش سهام آیبیام در یک روز، بزرگترین افت تاریخ این شرکت را رقم زد. آرویند کریشنا، مدیرعامل آیبیام، پیش از انتشار رسمی گزارش مالی و در اقدامی بیسابقه، نامهای خطاب به سرمایهگذاران منتشر کرد و از نتایج ضعیفتر از انتظار هشدار داد. عامل اصلی این شکست، کاهش ۴۲ درصدی فروش مینفریمها بود؛ همان بخشی که بهعنوان منبع درآمدی اصلی شرکت شناخته میشود.
با وجود اینکه این غول فناوری با قدمت ۱۱۵ سال همچنان مقادیر عظیمی پول نقد تولید میکند — ۱۷.۲ میلیارد دلار درآمد، ۹.۹ میلیارد دلار سود ناخالص با حاشیه سود نزدیک به ۵۸ درصد و ۲.۲ میلیارد دلار سود خالص در این فصل مالی — اما نتایج اعلامشده بهشدت از پیشبینیهای وال استریت عقب ماند.
تأثیر آبشاری افول مینفریمها
افت فروش سختافزار مینفریم، تنها به بخش زیرساخت محدود نمیماند. جیم کاوانا، مدیر مالی (CFO) آیبیام، در تماس فصلی با سرمایهگذاران توضیح داد که شرکت به ازای هر ۱ دلار فروش سختافزار مینفریم، ۳ دلار درآمد نرمافزاری کسب میکند. این وابستگی موجب شد تا آیبیام پیشبینی رشد خود را برای کل سال مالی جاری کاهش دهد و اثرات این فصل مالی ضعیف به ماههای پیش رو نیز کشیده شود.
هوش مصنوعی و تغییر اولویتهای خرید
رونق بیسابقه هوش مصنوعی که تا پیش از این به رشد سهام آیبیام در شش سال گذشته کمک شایانی کرده بود، اکنون تبدیل به عامل اصلی این شکست شده است. کریشنا توضیح داد که دهها مشتری که قرار بود در این فصل مالی مینفریمهای جدید خریداری کنند، تصمیم خود را تغییر دادند. با توجه به اینکه قیمت هر سیستم مینفریم از صدها هزار تا چند میلیون دلار متغیر است، این تأخیر در خرید ضربه مالی سنگینی به همراه داشت.
بهجای سرمایهگذاری در مینفریم، این مشتریان بودجه خود را به سمت خرید سختافزارهای دیگر مانند تجهیزات مراکز داده و رایانههای شخصی (PC) سوق دادند. دلیل این تغییر مسیر، افزایش نجومی ۱۵ تا ۳۰ درصدی قیمت تجهیزات مراکز داده بهدلیل رونق ساختوساز زیرساختهای هوش مصنوعی بود.
کریشنا در این باره میگوید: «وقتی مشتریان با این مشکل مواجه شدند، تصمیم گرفتند بودجه خود را به حوزههایی که با چنین قیمتهای بهشدت بالایی مواجه بودند، منتقل کنند.»
سازندگان سختافزار سازمانی نظیر دل و اچپی نیز پیشتر هشدار داده بودند که افزایش هزینه قطعاتی مانند حافظه، ناشی از تقاضای بالا برای زیرساختهای هوش مصنوعی، آنها را مجبور به افزایش قیمتها کرده است. اپل نیز از وضعیت مشابهی خبر داده است.
وعده بازگشت یا پایان یک دوران؟
با وجود این شرایط، مدیران ارشد آیبیام اصرار دارند که این افت تنها یک نوسان موقتی است. کریشنا قول داد که مشتریانی که خرید را به تعویق انداختند، در نهایت مینفریمهای جدید خود را بههمراه قراردادهای نرمافزاری خریداری خواهند کرد. او حتی مدعی شد که برخی از این مشتریان خرید خود را در همین فصل مالی آغاز کردهاند و افزود: «ما هیچ مدرکی مبنی بر اینکه مشتریان از مینفریم دور شوند، نمیبینیم.»
صنعت فناوری برای دهههای متمادی مرگ مینفریمها را پیشبینی کرده بود، اما این سیستمهای قدرتمند هر بار توانستهاند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. شاید حتی موج محبوب هوش مصنوعی هم نتواند کار این فناوری پایه و کلان را تمام کند، اما بازار باید صبر کند تا ببیند آیا مشتریان واقعاً به سمت مینفریمها برمیگردند یا اینکه زیرساختهای نوین هوش مصنوعی جایگزین دائمی آنها خواهند شد.
