ورود SpaceX به بازارهای بورس و احتمال عرضهٔ اولیهٔ سهام (IPO) شرکتهای OpenAI و Anthropic در آیندهای نزدیک، وقایعی با عظمتِ بیسابقهای را در اقتصادِ دیجیتال رقم میزند. گزارشِ جدید NCVA-Pitchbook Venture Monitor بهوضوح نشان میدهد که حجمِ گستردهای از سرمایه در بازارهای خصوصی، مستقیماً بهسمتِ استارتاپهایِ هوشمصنوعی سرازیر شده است.
برآوردهای این گزارش حاویِ یک نکتهٔ شگفتانگیز است: مجموعِ ارزشِ سه عرضهٔ اولیهٔ مذکور، از کلِ ارزشِ خروجهایِ شرکتی تحتِ حمایتِ سرمایهگذارانِ خطرپذیر (VC) در ایالاتِ متحده از سالِ ۲۰۰۰ تاکنون فراتر خواهد رفت.
تثلیثِ ۴ تریلیوندلاری در برابر تاریخچهٔ بازار
بررسیِ دقیقِ ارقام، ادعای فوق را کاملاً اثبات میکند. شرکتِ SpaceX با ارزشگذاریِ ۱٫۷۷ تریلیوندلاری وارد بازارِ عمومی شد. از سویِ دیگر، با گذرِ شرکتهایِ پیشرو در حوزهٔ هوشمصنوعی به مرزهایِ تریلیوندلاری، پیشبینی میشود مجموعِ ارزشِ این سه غول به عددی فراتر از ۴ تریلیون دلار برسد.
برای درکِ بهترِ مقیاسِ این رکوردِ تاریخی، کافی است بدانیم کمیسیونِ بورس و اوراقِ بهادارِ ایالاتِ متحده (SEC)، کلِ عوایدِ حاصل از عرضههای اولیهٔ مستقر در آمریکا را در سالِ گذشته تنها ۷۰ میلیارد دلار ثبت کرده است.
زنگِ خطر برای زیرساختهایِ مالیِ بازار
البته ارزیابیِ این اعداد نیازمندِ دقت در جزئیات است؛ این آمار صرفاً شرکتهایِ آمریکایی را پوشش میدهد و شاملِ غولهایی مانندِ علیبابا نمیشود. همچنین بسیاری از تحولاتِ بنیادینِ فناوری، در شرکتهایی رخ دادهاند که پیشتر سهامی عام شده بودند؛ رویدادهایی نظیرِ معرفیِ آیفون، عرضهٔ اندروید و راهاندازیِ پلتفرمهایی مانندِ یوتیوب و اینستاگرام.
با وجودِ این فیلترها، ۲۵ سالِ گذشته دورهای بهشدت پرحادثه در اقتصادِ فناوری بوده است. در این بازهٔ زمانی، شاهدِ عرضهٔ اولیهٔ سهامِ شرکتهایی نظیرِ گوگل (۲۰۰۴)، تسلا (۲۰۱۰) و متا (۲۰۱۲) بودیم که هماکنون به بزرگترین امپراتوریهایِ تجاریِ جهان تبدیل شدهاند. خریدِ شرکتهایی مانندِ لینکدین، اسلک و واتساپ نیز هر کدام با قیمتهایِ بالغِ بر ۲۰ میلیارد دلار انجام شد.
حتی عرضهٔ اولیهٔ ۸۴ میلیارد دلاری اوبر در سالِ ۲۰۱۹ که رقمی بینظیر بهنظر میرسید، در حالِ حاضر کمتر از ۵ درصدِ ارزشی است که SpaceX تازه در بازار ایجاد کرده است. دو عاملِ اساسی به ایجادِ این حبابِ عظیم و بیسابقه کمک کردهاند:
- تأخیر در عرضهٔ عمومی: شرکتهایِ نوپا امروزه بسیار دیرتر از گذشته واردِ بورس میشوند تا با ارقامِ بسیارِ بالاتری عرضهٔ اولیهٔ خود را تجربه کنند.
- ماهیتِ سرمایهبرِ هوشمصنوعی: هزینههایِ سرسامآورِ آموزشِ مدلهایِ زبانی، استارتاپها را مجبور به جذبِ سرمایههایِ کلان و متورمکردنِ ارزشگذاریهایِ اولیه کرده است.
عظمتِ این عرضههایِ عمومی بهشدت فراتر از هر چیزی است که صنعتِ مالی تا بهامروز تجربه کرده و همین امر، زیرساختهایِ مالیِ بازارِ سرمایه را به بالاترین حدِ تحملِ خود رسانده است. ردیابیِ سرنوشتِ این تزریقِ سرمایهٔ عظیم به بازارهایِ بورسِ جهانی در ماههایِ آینده یکی از جذابترین روایتهایِ اقتصادیِ سالِ جاری خواهد بود.
