افت شدید قیمت سهام تسلا در روز پنجشنبه میتواند صرفاً یک نوسان موقتی باشد؛ هرچه پایین بیاید، ممکن است دوباره بالا برود. با این وجود، این شرکت با فاصلهای تاریخی همچنان جایگاه پیشتاز فروش خودروهای برقی در بازار چالشبرانگیز آمریکا را حفظ کرده است. با این حال، سقوط ناگهانی سهام این شرکت، توجهها را بار دیگر به کاستیهای حوزه رباتتاکسی (Robotaxi) و شکاف میان وعدهها و واقعیت جلب کرده است.
سهام تسلا؛ از عرضه اولیه ۱۷ دلاری تا نوسانات روزهای اخیر
سهام تسلا مدتی است در محدوده بالای ۳۰۰ دلار پایدار مانده است. این عدد اگرچه از اوج ۴۹۸ دلاری خود در دسامبر فاصله گرفته، اما بسیار بالاتر از سطحی است که در سال ۲۰۱۰ شاهد آن بودیم؛ زمانی که نسخه اولیه این شرکت با نام تسلا موتورز با قیمت ۱۷ دلار عرضه اولیه (IPO) شد. بله، ۱۷ دلار.
سهام تسلا همچنان در سطح بالایی قرار دارد، اما سقوط روز پنجشنبه نگرانیهایی را به همراه داشت. در زمان پایان معاملات، سهام شرکت به پایینترین حد خود از اوت گذشته رسید و با قیمت ۳۲۰ دلار معامله شد.
گزارش سود سهماهه دوم و اعداد نگرانکننده
این روند نزولی پس از ارائه گزارش سود سهماهه دوم توسط ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، آغاز شد. این گزارش شامل نکاتی درباره تعداد خودروهای فروختهنشده از ابتدای سال تاکنون — یعنی ۲۲ هزار دستگاه — و تصادفات مرتبط با فناوری کمکراننده این شرکت بود که تعداد آنها از ۲۰۰ مورد نیز عبور کرده است.
این اخبار بههیچوجه آرامکننده نبود و ماسک نیز با ورود به گزارش پیشرفت سرویس مسافربری بدون راننده رباتتاکسی، فضای سنگین جلسه را سبکتر نکرد. وی در سخنان پرارجاع خود گفت:
«اهداف ما برای رباتتاکسی بسیار بلندپروازانه است، اما باید مراقب باشیم که باعث هیچ تصادفی یا صدمهای به کسی نشویم.»
ماسک ادامه داد: «ما تعدادی از شهرها در فلوریدا، تگزاس و البته منطقه خلیج [سانفرانسیسکو] را افتتاح کردهایم. بنابراین فکر میکنم بسیار سریع به مقیاسبندی ادامه خواهیم داد؛ به نظر میرسد با بیش از ۱۰ درصد در هفته از نظر مایلهای طی شده. این نرخ رشد مرکب بسیار بالایی است.»
وعدههای پرتکرار و واقعیت تلخ
اینکه چرا اطمینان از نرخ رشد مرکب بالا، سرمایهگذاران را آرام نکرد، رازی نیست. ایلان ماسک از همان ابتدا در مورد کسبوکار رباتتاکسی تسلا بیش از حد وعده داده است. زکریا شاهان، سردبیر کلینتکنیکا، در ژانویه امسال شکاف میان چشمانداز و واقعیت را اینگونه برجسته کرد:
«ایلان ماسک در ژوئیه گذشته گفت که کسبوکار جدید رباتتاکسی این شرکت تا پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۵۰ درصد از جمعیت آمریکا را پوشش خواهد داد. سپس وقتی مشخص شد این اتفاق نمیافتد، تبلیغات بزرگی حول تعهد آنها برای عرضه خودروهای کاملاً بدون راننده تا پیش از پایان سال شکل گرفت. اکنون بیش از ۳ ماه از پایان سال ۲۰۲۵ گذشته است و هیچ پیشرفت آشکاری در این زمینه وجود ندارد.»
شاهان تأکید کرد: «ممکن است در آستین تنها یک تسلا بدون راننده وجود داشته باشد، اما قطعاً به نظر میرسد کمتر از ۱۰ دستگاه باشد. این تعداد حداقل ۵۰ درصد از جمعیت آمریکا را پوشش نمیدهد، مگر اینکه انتظار داشته باشید مردم از سراسر کشور برای امتحان رباتتاکسی انقلابی تسلا به آستین سفر کنند.»
گسترش به فلوریدا و اتفاقات ناگوار
تسلا در ابتدای این ماه راهاندازی رباتتاکسی را به فلوریدا گسترش داد که ابتدا در میامی و به دنبال آن در تمپا و اورلندو آغاز شد. با این حال، طولی نکشید که اوضاع به هم ریخت.
شبکه تلویزیونی نیوز چنل ۸ در فلوریدا در ۲۲ ژوئیه گزارش داد: «یک راننده یک روز پس از آنکه شرکت سرویس تاکسی بدون راننده خود را در تمپا راهاندازی کرد، یک رباتتاکسی تسلا را دید که در یک خیابان یکطرفه در جهت اشتباه حرکت میکرد.»
سارا رینز، گزارشگر کانال ۸، ادامه داد: «ویدیوی دوربین داشبورد، که توسط جان فرانسیسکو ارسال شده، نشان میدهد که یک رباتتاکسی تسلا در خیابان شمال آرمنیا، در تقاطع خیابان غرب سایپرس در تمپای غربی، به سمت شمال حرکت میکند.»
تسلط تسلا بر بازار خودروی برقی آمریکا
خوانندگان و تحلیلگران نیز در یادداشتبرداری از کاستیهای راهاندازی رباتتاکسی در فلوریدا، بهویژه در خصوص اورلندو، سریع عمل کردند. این اتفاقات در حالی رخ میدهد که تسلا همچنان بر بازار خودروی برقی آمریکا مسلط است و سهم بازار این شرکت در این حوزه همچنان بالاتر از رقبای خود قرار دارد.
تناقض میان افت سهام و افزایش سهم بازار خودروی برقی، نشاندهنده یک نقطه عطف استراتژیک برای تسلاست. از یک سو، فروش خودروهای برقی این شرکت رشد خود را ادامه میدهد و از سوی دیگر، تردیدهای جدی درباره توانایی تسلا در تحقق وعدههای حوزه خودران و رباتتاکسی وجود دارد. سرمایهگذاران بهنظر میرسد در حال بازنگری ارزشگذاری این شرکت هستند و بهجای اتکای صرف به وعدههای بلندپروازانه، به دنبال نشانههای ملموس پیشرفت در فناوریهای خودران هستند.
پیش از این، شرکتهایی مانند وایمو (Waymo) و کروز (Cruise) نیز با چالشهای مشابهی در مسیر توسعه سرویسهای بدون راننده مواجه شدهاند و تجربه آنها نشان میدهد که فاصله میان تست محدود و گسترش تجاری در مقیاس وسیع، بسیار دشوارتر از آن است که در سخنرانیهای آیندهنگر به تصویر کشیده میشود.
