جیسون ایزبل بههمراه چند موسیقیدان دیگر روز دوشنبه در دادگاه منطقهای ماساچوست شکایتی فدرال علیه مولد موسیقی مبتنیبر هوش مصنوعی سونو ثبت کردند و مدعیاند شرکت بدون رضایت، «هویت صوتی» هنرمندان را در مدلهای خود رمزگذاری و تجاریسازی کرده است. این پرونده، نمونهای از مناقشهای گسترده درباره سونو هویت هنرمندان و حقوق مرتبط با تصاویر صوتی اجراگران است.
شاکیان و محور اصلی ادعا
شاکیان شامل جیسون ایزبل (برنده گرمی)، دیوید لاوری از گروههای Cracker و Camper Van Beethoven، نوازنده بلوز گای فورسایث و ساکسیفونزن ادواردو کاله هستند. وکلای آنها میگویند سونو اجازه داده کاربران با وارد کردن نام هنرمند یا پرامپتهای جایگزین قطعاتی تولید کنند که مشخصاً شبیه اجرای آن هنرمند بهنظر برسد و این روند بدون کسب رضایت صاحب هویت صوتی انجام شده است.
نحوۀ عملکرد ادعاشده
- بهزعم شاکیان، نام هنرمندان بهصورت آشکار در فراداده نگهداشته نمیشود اما مدلها شکل و ویژگیهای متمایز صدای آنها را حفظ یا رمزگذاری میکنند.
- کاربران میتوانند با پرامپتهای خاص یا تغییر در نگارش نامها به خروجیهایی دست یابند که صدای تولیدشده را به اجرای یک هنرمند نزدیک میکند.
تشبیه به بورگ و مفهوم «ردپای صوتی»
وکیل شاکیان، آلن دی. روز، عملکرد سونو را به تبدیل و همگونسازی هویتها برای منافع شبکهای شبیه به مفهومی که در مجموعهٔ استار ترک با نام «بورگ» نمایش داده شده است تشبیه کرده است. شاکیان این شیوه حفظ ویژگیهای صوتی را «ردپای صوتی» مینامند و میگویند قابلیتهای مدل امکان استخراج این ردپاها را فراهم میکند. برای توضیح فنیتر میتوان به مراجع عمومی دربارهٔ شناسایی صوت مراجعه کرد، از جمله صفحهٔ شناسایی صوت.
خواستههای پرونده و تمایز از دعاوی کپیرایت
شاکیان خواستار اعلام وضعیت طرح بهصورت دستهجمعی، دریافت خسارات قانونی و تنبیهی و صدور حکم منع ادامهٔ ضبط و درآمدزایی از هویت هنرمندان توسط سونو شدهاند. تمرکز اصلی پرونده بر حقِ هویتِ اجراکننده است؛ یعنی حقوقی مستقل از حق تکثیر که ممکن است حتی در صورت انتقال حقوق ضبط یا توافقهای مالی، بدون رضایت صریح اجراکننده محفوظ بماند.
اصناف درخواستها
- صدور دستور ممنوعیت استفاده از مدل برای تولید آثار که مشخصاً شبیه صدای شاکیان باشد.
- دطلب خسارات مالی و تنبیهی بهخاطر استفاده تجاری از هویت صوتی بدون اجازه.
- ادعای وضع قواعد جدید دربارهٔ نحوهٔ جمعآوری و استفاده از دادههای صوتی برای آموزش مدلها.
واکنش سونو و دعاوی مشابه
سونو تا کنون اظهار نظر مفصل نکرده؛ با این حال مدیرعامل شرکت، میکی شولمن، در پستی اعلام کرد که نام هنرمندان را در فراداده نگهنمیدارند و مدلها امکان فراخوانی مستقیم نام هنرمندان یا آهنگهای مشخص را فراهم نمیکنند. علیه سونو دعاوی دیگری نیز مطرح شده است، از جمله شکایات ناشر مستقل Round Hill Music و شرکتهای بزرگ ضبط مانند Universal Music Group و Sony Music Entertainment. Warner Music Group سال گذشته پروندهٔ خود را با سونو تسویه و هماکنون در همکاری با این شرکت روی توسعهٔ مدل کار میکند.
اهمیت حقوقی و پیامدها برای صنعت
- تعریف مرزهای جدید برای هویت هنرمندان: حکم دادگاه میتواند معیارهای محافظت از «هویت صوتی» را مشخص کند و محدودیتهایی را برای توسعهدهندگان مدلها تعیین نماید.
- بازنگری در شیوهٔ آموزش مدلها: شرکتها ممکن است منابع آموزشی، روشهای فیلتراسیون و سازوکارهای کسب مجوز را اصلاح کنند یا به توافقات جدید با هنرمندان برسند.
- پیچیدگیهای فراتر از کپیرایت: پرونده نشان میدهد ابزارهای حقوقی دیگری نیز وجود دارد که میتواند علیه بهرهکشی تجاری از شباهتهای صوتی بهکار رود؛ برای مروری کلی میتوان به صفحات مربوط به کپیرایت مراجعه کرد.
مراحل بعدی که باید دنبال شود
پرونده احتمالاً مراحل حقوقی طولانی را آغاز خواهد کرد و میتواند برای دیگر پلتفرمهای مولد معیار ایجاد کند. در هفتهها و ماههای آینده باید به موضع رسمی سونو، پاسخ احتمالی شرکتهای دیگر و درخواستهای صدور حکم موقت یا رسیدگی طبقهای توجه کرد.
جمعبندی: نتیجهٔ این پرونده میتواند قواعد بازی برای پلتفرمهای هوش مصنوعی مولد و حقوق هویتی هنرمندان را بازتعریف کند و تعامل بین خالقان محتوا و فناوری را جهتدهی نماید.
