در ماههای اخیر، موجی از قوانین محدودکننده برای دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکههای اجتماعی در سراسر جهان به راه افتاده است. استرالیا در دسامبر ۲۰۲۵ به عنوان اولین کشور جهان، ممنوعیت استفاده از این پلتفرمها را برای کودکان زیر ۱۶ سال اجرایی کرد و اکنون کشورهای دیگر از جمله فرانسه، دانمارک و یونان در حال پیوستن به این کارزار هستند.
هدف این مقررات کاهش خطراتی مانند قلدری سایبری، اعتیاد، مشکلات سلامت روان و قرار گرفتن در معرض افراد آسیبزا است. با این حال، منتقدانی از جمله سازمان Amnesty Tech هشدار میدهند که این ممنوعیتها بیاثر هستند و واقعیتهای نسل امروز را نادیده میگیرند. همچنین نگرانیهایی درباره روشهای نفوذی تأیید سن و دخالت بیش از حد دولتها در حریم خصوصی کاربران وجود دارد.
استرالیا؛ پیشگام جهان
قانون استرالیا که از دسامبر ۲۰۲۵ اجرا میشود، دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به پلتفرمهای فیسبوک، اینستاگرام، اسنپچت، تردز، تیکتاک، ایکس، یوتیوب، ردیت، توییچ و کیک را ممنوع میکند. واتساپ و یوتیوب کیدز از این قانون مستثنی شدهاند. شرکتهای متخلف با جریمههای سنگین تا ۴۹.۵ میلیون دلار استرالیا (حدود ۳۴ میلیون دلار آمریکا) مواجه میشوند. دولت تأکید دارد که این پلتفرمها باید از روشهای تأیید هویت چندگانه استفاده کنند و نمیتوانند به خوداظهاری کاربران بسنده کنند.
فرانسه؛ قانونی برای همه مقاطع تحصیلی
فرانسه در ۲۱ جولای قانونی را تصویب کرد که دسترسی به شبکههای اجتماعی را برای افراد زیر ۱۵ سال ممنوع میکند. این قانون از اول سپتامبر اجرایی خواهد شد و همچنین استفاده از تلفن همراه در دبیرستانها را ممنوع میکند و دامنه ممنوعیت قبلی در مدارس ابتدایی و راهنمایی را گسترش میدهد.
دانمارک و یونان در صف بعدی
دانمارک قصد دارد تا اواسط ۲۰۲۶ شبکههای اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع کند. این کشور همچنین یک اپلیکیشن «شواهد دیجیتال» با ابزارهای تأیید سن راهاندازی میکند. یونان نیز از ژانویه ۲۰۲۷ این ممنوعیت را برای زیر ۱۵ سالهها اعمال خواهد کرد. نخستوزیر یونان، کیریاکوس میتسوتاکیس، هدف از این اقدام را مقابله با افزایش اضطراب و مشکلات خواب کودکان و طراحی اعتیادآور پلتفرمها اعلام کرده است.
سایر کشورها
- اتریش: ممنوعیت برای کودکان تا ۱۴ سال، با پیشنویس قانون تا ژوئن ۲۰۲۶.
- کانادا: لایحهای برای ممنوعیت زیر ۱۶ سال که تصویب آن تا یک سال زمان میبرد.
- آلمان: بحث بر سر ممنوعیت زیر ۱۶ سال، اما با مخالفت شرکای ائتلافی.
- اندونزی و مالزی: هر دو کشور اعلام کردهاند که ممنوعیت زیر ۱۶ سال را اجرایی میکنند.
با وجود جنجالهای حقوقی و چالشهای اجرایی، به نظر میرسد موج جهانی محدودیت شبکههای اجتماعی برای کودکان نه تنها فروکش نخواهد کرد، بلکه در سالهای آینده شدت بیشتری خواهد گرفت. سوال اصلی این است که آیا این قوانین میتوانند بدون نقض حریم خصوصی و با حفظ آزادیهای دیجیتال، سلامت روان نسل جدید را تضمین کنند؟
