فیرین؛ تلاقی مادری، هنر و وحشیت در گریمِ اشرافی
فیرین، اولین فیلم بلند آندره کورسینی، تصویرگرِ تبدیل یک مادرِ طبقهٔبالا به موجودی درنده است؛ روندی که از فقدانهای پیدرپی و وسواسِ مالکیتِ فرزند آغاز میشود و با ارجاعاتی به آثار کلاسیک ژانر وحشت همچون فیلم Rosemary's Baby و سازوکار تحول موجودات در Cat People، اضطرابهای مرتبط با بارداری و مادری را در بستری آرتیستیک بازتعریف میکند.
خلاصهٔ داستان
ایرینا (کارولین براکن) پس از بازگشت به ایتالیا برای شرکت در مراسم خاکسپاری مادرش، به دنبال راهی برای مادر شدن است؛ او سابقهٔ چندین سقط یا از دست دادنِ بارداری دارد و زندگی اشرافیاش با فقدانِ پیدرپی آمیخته شده است. ایرینا برنامهٔ رسمیِ پذیرش یک نوزاد را دنبال میکند اما با فراری شبانه و دزدیدن نوزاد از بیمارستان، سلسلهرویدادهای تیرهای را رقم میزند. در پی فرارِ یک حیوان قاچاق، حادثهای رخ میدهد که رفتارهای غریزانی و تهاجمیِ ایرینا را فعال میکند؛ حرص، حسِ مالکیت و خشونتِ پنهان، محورِ روایت قرار میگیرند.
تمها و ارجاعات سینمایی
کورسینی ترکیبی از پارانویا، جنسیت و بدنمحوری را در قالبِ آنچه میتوان «ژانر اشرافی» نامید عرضه میکند؛ فیلمی که با نقلقولی از شوپنهاور آغاز میشود و قرائتی فلسفی از مادری پیشنهاد میدهد. فیرین بارها به اضطرابِ مادر شدن در تاریخ سینما بازمیگردد و همان مسیرهای کلاسیک را پی میگیرد، اما تلاش دارد این اضطراب را زیرِ ظاهرِ شیک و طراحیِ تولیدِ پرخرج به شکلی مدرن و منحصر به فرد نشان دهد.
بازیها، تصویرسازی و طراحی
کارولین براکن با تعهد بالا نقش ایرینا را ایفا کرده و بازیگران مکمل مانند پائولا لاوینی و الیزابتا کاکامو حضور مؤثری دارند. فیلمبرداریِ عریضِ فابریزیو لا پالومبارا و موسیقیِ ارکسترالِ پینو دوناژه به اثر سبکیِ سنگین و برازنده میبخشند؛ ترکیبی که فضای اشرافی و سردِ داستان را تقویت میکند. طراحی صحنه و بهرهگیری از معماری برتالیستی در عمارتِ ایرینا، حسِ بیگانگی و تنهایی را پررنگتر میسازد.
نکات مثبت
- فضاسازی و طراحی بصری: لوکیشنها، طراحی تولید و قاببندیهای دقیق حسِ لوکس و تهدیدآمیز را همزمان منتقل میکنند.
- موسیقی و فیلمبرداری: ترکیب تصویرِ عریض و موسیقی ارکسترال، ریتمی سینمایی و سنگین میآفریند که مخاطبِ ژانر را جذب میکند.
- ترکیب ژانری: همآمیزی وحشتِ بدنی و ایدهٔ تحولِ موجودات فضای متفاوتی ایجاد میکند که از کلیشههای رایج فاصله دارد.
نقدها و نقاط ضعف
- ابهامِ بیش از حد در روایت: در بخشهایی شخصیتها و روابط میان آنها (مثلاً پیوند ایرینا و رزا) بهقدری مبهم میمانند که برخی پرسشها بدون پاسخ میمانند.
- شوکیسازی گاه سطحی: تمرکز بر تصاویرِ بدنی و موادِ عضلانی گاهی به سمت شوکزداییِ سطحی میرود و برای تماشاگرانِ با تجربه در ژانر ممکن است تکراری بهنظر برسد.
- تناقض بین فرم و مضمون: برخورد آرتمحورِ فیلم با مضامینِ ریشهدارِ بومی گاهی حسِ پارودی ناخواستهای از برخی آرایههای هنر معاصر به وجود میآورد.
جمعبندی و توصیه
فیرین، با وجود کاستیهای روایی، برای مخاطبانی که به ترکیب وحشتِ بدنی و زیباییِ بصری علاقمندند ارزش دیدن دارد. فیلم کمتر یک روایت شفاف ارائه میدهد و بیشتر تجربهای حسی و تصویری عرضه میکند؛ تجربهای که برای علاقهمندانِ ژانر جذاب و برای تماشاگرانِ عام چالشبرانگیز خواهد بود. حضور فیلم در فستیوال Fantasia نشاندهندهٔ آن است که فیرین میتواند مخاطبان خاصِ ژانرهای جسور را جذب کند.
نکتهٔ پایانی: اگر تمایل به تماشای فیلمی دارید که مادری، مالکیت و خشونت را در لباسی آرتیستی و گاه ناخوشایند بررسی کند، فیرین تجربهای است که ریسک دیدن آن میارزد؛ فیلمی که مرزهای انسانی و وحشیِ درون را به پرسش میکشد و در فرم، جرئتِ متفاوت بودن دارد.
