لاو دیاز همزمان روی دو پروژه مهم کار میکند
کارگردان باسابقهٔ سینمای فیلیپین، لاو دیاز، هماکنون دو پروژهٔ مجزا اما همجهت را توسعه میدهد: یکی فیلمی با محور «پیامبران کاذب» و دیگری اقتباسی از رمان تاریخی «نولی می تانگره» اثر خوزه ریزال. همزمان، فیلم تازهٔ او «با اجازه عبور، ای نیاکان» («Makikiraan Po») در بخش Open جشنوارهٔ ونیز نمایش داده میشود.
بازگشت به ونیز و بستر تاریخی «Makikiraan Po»
این اثر نقطهٔ بازگشتی برای دیاز به فستیوال ونیز است؛ او پیشتر در ۲۰۱۶ جایزهٔ شیر طلایی را برای «زنی که رفت» دریافت کرده بود. «با اجازه عبور، ای نیاکان» دیاز را به اواخر قرن شانزدهم و اوایل قرن هفدهم میبرد، زمانی که نیروهای اسپانیایی به رهبری میگل لوپز دِ لگازپی پس از ورود به سبو در ۱۵۶۵ پایههای حکمرانی استعماری را تحکیم کردند. فیلم بخشی از پژوهش تاریخی دیاز درباره شکلگیری ساختارهای سیاسی و طبقاتی در فیلیپین است.
محور روایت: سازههایی که با کار اجباری ساخته شدند
تمرکز روایت بر کار اجباری است که برای ساخت کلیساها و سازههای استعماری بهکار گرفته شد. دیاز میگوید این بناها برخلاف نمادهای مقدس امروزی، «با خون، عرق، اشک و مرگ نیاکان» ساخته شدهاند و بر اساس گزارشهای تاریخی تقریباً ۳۰٪ از مردان تحت آن نظام کار اجباری جان خود را از دست دادند.
دین، ایدئولوژی و خشونت در نگاه دیاز
دیاز دین را نه تنها بهعنوان ایمان جمعی، بلکه بهعنوان سازوکاری برای تحکیم سلطه و اعمال خشونت بررسی میکند. او در آثارش نشان میدهد چگونه ایمانِ گروهی میتواند عقلانیت را تحتالشعاع قرار دهد و پیوند میان باورهای دینی و خشونت را از منظر تاریخی و معاصر بازخوانی میکند.
عنوان محلی، ریشههای فرهنگی و نظام انکومیندا
عنوان فیلیپینی فیلم، «Makikiraan Po»، از عبارتی سنتی برگرفته شده که مالایهای فیلیپینی هنگام عبور از مکانهایی که معتقد به حضور ارواح نیاکان هستند بهکار میبرند؛ عبارتی که دیاز آن را پلی میان نسلها و ریشههای فرهنگی میداند. او ریشههای طبقاتی کنونی را به نظام انکومیندا نسبت میدهد؛ سیستمی که پس از فرمان فیلیپ دوم و تحت نفوذ لگازپی اجرا شد و مالکیت زمین و نیروی کار بومی را از مردم سلب کرد.
فرم، بازیگران و محل فیلمبرداری
«با اجازه عبور، ای نیاکان» در قالب سیاه و سفید و در محلهٔ سمپالوک، استان کوئزون فیلمبرداری شده است؛ محلی که برای دیاز بارها جنبهٔ درمانی و معنوی داشته و محل تولید آثار پیشین او نیز بوده است. فیلم با مدت زمان ۱۵۱ دقیقه نسبت به برخی آثار بلند دیاز کوتاهتر است، اما رویکرد و تعهد او به چشمانداز هنری تغییر نکرده است.
ایزابل ساندووال برای نقش بابایلان (شفاگر سنتی مالایی) انتخاب شده که بهعنوان پیوندی میان فیلیپینیها و میراث پیش از هیسپانیک معرفی میشود. از دیگر بازیگران میتوان به رونی لازارو و یول سرو اشاره کرد، دو همکار دیرینهٔ دیاز که در پروژه همراهی دارند.
دو پروژهٔ همزمان: پیامبران دروغین و اقتباس «نولی می تانگره»
در کنار «Makikiraan Po»، دیاز روی فیلمی متمرکز بر «ایدئولوژیهای کاذب و پیامبران دروغین» کار میکند و همچنین اقتباس سینمایی از رمان تأثیرگذار نولی می تانگره اثر خوزه ریزال را در دست توسعه دارد؛ رمانی که الهامبخش جنبشهای استقلالطلبانه و انقلاب فیلیپین در ۱۸۹۶ بود. این دو پروژه نشاندهندهٔ تعمق دیاز در لایههای تاریخی، فرهنگی و روانی جامعهٔ اوست.
نکات کلیدی
- نمایش فعلی: بخش Open جشنوارهٔ ونیز
- مدت زمان «Makikiraan Po»: ۱۵۱ دقیقه
- محل فیلمبرداری: سمپالوک، استان کوئزون
- بازیگران اصلی: ایزابل ساندووال، رونی لازارو، یول سرو
- موضوعات محوری: کار اجباری، میراث استعماری، پیوند دین و سلطه
چشماندازی برای سینما
دیاز سینما را ابزاری برای بازخوانی حافظه جمعی و روشنکردن زوایای فراموششدهٔ تاریخ میبیند. فرم، تاریخ و روایت برای او وسیلههایی هستند تا حقایق پنهانشده در لایههای فراموشی را بازیابی و به مخاطب معاصر ارائه کند.
برای مرور خلاصهای از کارنامهٔ او میتوانید به صفحهٔ لاو دیاز در ویکیپدیا مراجعه کنید.
