جشنواره لوکارنو برای نخستینبار مجموعهای بازبینیشده با عنوان Red & Black: Hollywood Left and the Blacklist را نمایش داد؛ مجموعهای که یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ سینمای آمریکا را بازخوانی میکند. احسان خوشبخت، گردآورنده برنامه، آثاری از کارگردانان و نویسندگان برجستهای چون جان گارفیلد، جوزف لوزی، دالتون ترامبو، دوروتی پارکر، ریچارد رایت و چارلی چاپلین را گردآوری کرده است.
نقطه آغاز بازبینی
خوشبخت میگوید نقطه آغاز او یک پرسش درباره «اجبار درونی» بود: بازیگرانی که باوجود امکان زندگی راحت، برای جمهوریخواهان در جنگ داخلی اسپانیا جنگیدند؛ کارگردانانی که در اوج شهرت مجبور به ترک کشور شدند و در مکزیک، انگلستان یا ایتالیا کار کردند و گاهی از استفاده از نام واقعی خود محروم ماندند. بررسی همین اجبارها و تأثیرات بلندمدت آنها محور انتخاب آثار بوده است.
بیتحمّلی، هیستری و نقش رسانهها
این برنامه بیشتر مطالعهای درباره سوءاستفاده از رسانهها و پیامدهای کمپینهای لکهدارسازی و ترساندن است تا صرفاً نزاعی سیاسی میان راست و چپ. نمونههایی که نمایش داده میشوند تبعات فاجعهبار این سیاستها را نشان میدهند: از اخراج اجباری بازیگر مکزیکی در حین تولید Salt of the Earth تا فشارهایی که به فروپاشی خانوادهها، مشکلات جدی سلامتی و حتی خودکشی منجر شد. خوشبخت این دوره را بهمثابه «یک طاعون» توصیف میکند که ساخت برخی آثار مهم را برای همیشه ناممکن ساخت.
پیوندهای تاریخی با مسائل معاصر
خوشبخت به همزمانی تلخ این بازبینی با رخدادهای امروز اشاره میکند و میگوید هر فیلم به صورتی با یکی از افراطهای کنونی گفتگو میکند. انتخاب آثار بر پایه وضع سیاسی امروز صورت نگرفته، اما همپوشانی موضوعات تاریخی و مسائل معاصر چشمگیر است. برای آشنایی بیشتر با زمینه تاریخی میتوان صفحه Hollywood blacklist را مرور کرد.
تبعید و تحول زبان سینمایی
تبعید فرهنگی و جغرافیایی برخی سینماگران موجب آشنایی آنها با سازوکارها و سبکهای اروپایی و محافل کوچک فیلمسازی شد. نتیجه ترکیبی از سلیقه اروپایی و پویایی آمریکایی بود که زبان سینمایی جدیدی پدید آورد. نمونهای از این ترکیب را در Stranger on the Prowl جوزف لوزی میتوان دید، جایی که عناصر نئورئالیسم با تم «مرد در حال فرار» پیوند میخورد. ژول داسین نیز به بازکاوی تمهای روانجنسی پرداخت؛ موضوعاتی که احتمالاً در فضای وطن قادر به همان رشد نبودند.
آثاری که نمایش دوبارهشان چشمگیر است
بخش بازبینی شامل آثاری است که پیشتر کمتر دیده یا برای دهها سال نمایششان ناممکن بوده است. از جمله:
- Mission to Moscow — فیلمی بحثبرانگیز و طرفدار اتحاد شوروی.
- España otra vez — نخستین فیلم اسپانیایی زیر رژیم فرانکو که جنگ داخلی اسپانیا را از منظر جمهوریخواهان روایت میکند.
- The Intimate Stranger — اثری از جوزف لوزی که نمایش نادر آن یکی از نقاط برجسته برنامه است و گاوریک لوزی برای معرفی آن به لوکارنو میآید.
این برنامه حدود 30 نسخه 35 میلیمتری را شامل میشود و تماشای برخی آثار در قالب اصلیشان برای علاقهمندان و پژوهشگران سینما فرصت نادری فراهم میآورد.
اهمیت بازبینی
- یادآوری تاریخی — بازخوانی وقایعی که حقوق حرفهای و انسانی گروه بزرگی از سینماگران را نقض کرد.
- بازاندیشی هنری — نشان دادن چگونگی شکلگیری گونهها و زبانهای سینمایی جدید در بستر تبعید و محدودیت.
- هشدار برای امروز — یادآوری خطرات سیاسیشدن رسانه و تأثیر آن بر گفتوگو و خلاقیت.
همکاریهای آرشیوی و پوشش تحقیقاتی
برای گردآوری نسخهها و اسناد، همکاریهایی با آرشیو فیلم و تلویزیون دانشگاه کالیفرنیا (UCLA Film & TV Archive)، سینماتک سوییس و BFI صورت گرفته است. لوکارنو همچنین ظرفیت اختصاص سالنهای اصلی به نمایش سینمای کلاسیک را داشته که این بازبینی از آن بهره برده است.
چشمانداز
این بازبینی فراتر از بازپخش آثار تاریخی است؛ دعوتی برای بازخوانی رابطه میان هنر، سیاست و رسانه و یادآوری این نکته که میراث سینما زمانی کامل میشود که نسخهها، متنها و روایتهای فراموششده بازیابی شوند. تجربه تماشای آثار در قالب اصلی میتواند تصویر تازهای از آنچه سینما میتوانسته باشد عرضه کند و مسیر گفتوگو درباره گذشته و آینده این هنر را باز نگه دارد.
