«قتل بنجامین» بهعنوان فیلم اختتامیه جشنواره بینالمللی فیلم هاوگسوند ۵۴، تصویری مستقیم از یک قتل نژادپرستانه و پیامدهای اجتماعی آن ارائه میدهد. سازنده فیلم میگوید این اثر هم یادآور تراژدی سال ۲۰۰۱ است و هم هشدار نسبت به بازگشت گرایشهای افراطی در امروز.
از پرونده واقعی تا پرده سینما
اینگوویلد سودرلیند، کارگردان نروژی، به یاد میآورد که قتل بنجامین هرمانسن، نوجوانی با پدر غنایی و مادر نروژی، در سال ۲۰۰۱ «زنگ خطر ملی» بود. بنجامین با ضربات چاقو توسط اعضای گروههای نئونازی به قتل رسید؛ حادثهای که اوج موج نئونازیسم در دههٔ ۹۰ نروژ را نشان داد و واکنشها و جنبشهای ضدنژادپرستی را فعالتر کرد.
چرا نمایش مرتکبان اهمیت داشت؟
پس از برنامهریزی برای ساخت فیلم، با مقاومت روبهرو شدند: بسیاری نخواستند مرتکبان نمایش داده شوند و همین موضوع تأمین بودجه را دشوار کرد. همکاری سودرلیند با تهیهکننده توماس روبسهام از TrustNordisk امکان پیشبرد پروژه را فراهم کرد.
نمایش چندصدایی
فیلم از چند دیدگاه روایت میشود: بنجامین، قاتلان و مادر او که برای احقاق حقوق و محاکمهای عادلانه تلاش میکند. سودرلیند ساختار چندصدایی را با این هدف انتخاب کرد که لایههای تعلقنداشتن، جستجوی هویت و مکانیزمهای خشونت اجتماعی را آشکار سازد. او دربارهٔ نمایش مرتکب میگوید که میخواسته تصویری از یک فرد معمولی نشان دهد که در جستجوی پناه و هویت، به ایدئولوژیهای افراطی جذب شده است.
پشت پرده شخصیتها و انتخاب بازیگران
نقش مریت هرمانسن، مادر بنجامین که پس از آن حادثه به فعال ضدنژادپرستی تبدیل شد و در سال ۲۰۱۹ درگذشت، را لیلای گودی بازی میکند. الیکم لیون اکپان در نقش بنجامین و ماگنوس بلوندال یوهانسون در نقش یکی از مرتکبان حضور دارند. سودرلیند بهعنوان کارگردانی سفیدپوست، برای پرداخت واقعی به موضوع همواره نگرش مادر را جدی گرفته و از آن بهعنوان نقطهنظر محوری فیلم استفاده کرده است.
واکنشها، تبلیغات و نفرت آنلاین
انتشار تریلر واکنشهایی از سوی گروههای نفرتپراکنی به همراه داشت و تیم سازنده مجبور شد بخشهایی از نظرات توهینآمیز را حذف کند. سودرلیند نسبت به احتمال همدلی برخی جوانان با مرتکبان هشدار میدهد، اما امیدوار است که گفتوگوهای پیرامون فیلم آگاهی نسبت به ریزتعرضها و ساختارهای نژادپرستانه را افزایش دهد.
موسیقی، عرضه و برنامههای اجتماعی
فیلم توسط TrustNordisk توزیع میشود و تیم سازنده برنامه دارد آن را در مدارس و مراکز جوانان نمایش دهد و پس از هر نمایش میزبان گفتوگو و کارگاههایی باشد. هدف این برنامهها تقویت مسئولیت فردی در برابر رفتار با دیگران و تقویت حساسیت نسبت به زبان و کنشهایی است که به خشونت و تبعیض منجر میشوند: «گاهی کلماتی را بیضرر میپنداریم؛ آنها بیضرر نیستند.»
پرسشهای باز و اثر اجتماعی
- چه راهکارهایی میتواند مانع از بازگشت گرایشهای افراطی شود؟
- نقش نظامهای آموزشی و نیروهای انتظامی در حفظ امنیت و تجربه مثبت کودکان چندفرهنگی چیست؟
- چگونه رسانهها و هنر میتوانند مخاطب را به اقدام ملموس و اصلاح رفتارها وا دارند؟
پیامها و پیشنهادها
سودرلیند معتقد است نمایش حقیقت، حتی زمانی که دردناک است، ابزار مؤثری در برابر فراموشی و اغماض است. او امید دارد فیلم جرقهای برای گفتوگوهایی باشد که از سالن نمایش فراتر برود و به کلاسهای درس، فضاهای آموزشی و محافل عمومی بیاید.
منابع و مطالعه بیشتر
برای آشنایی بیشتر با زمینهٔ تاریخی میتوانید به صفحههای ویکیپدیا دربارهٔ نئونازیسم و بنجامین هرمانسن مراجعه کنید.
پیشنهاد عملی: فیلمسازان، معلمان و نهادهای اجتماعی میتوانند از این نوع آثار برای راهاندازی برنامههای آموزشی ساختارمند استفاده کنند؛ نه صرفاً برای نمایش حادثه، بلکه برای تغییر رفتارهای روزمرهای که زمینهٔ خشونت و تبعیض را فراهم میکنند.
