مستند پیتر زومتور، ساختهٔ ویم وندِرس با عنوان From Inside Out یکشنبه در جشنواره فیلم ونیز رونمایی شد. محور اصلی فیلم آثار پیتر زومتور، معمار برندهٔ جایزه پریتزکر است و بهویژه روند طراحی و ساخت گالریهای دیوید گفن در موزه هنرهای کانتی لسآنجلس (LACMA) را دنبال میکند.
نکات کلیدی
- همکاری 14 ساله میان زومتور و وندِرس تا ثبت روند بلندمدت خلق معماری.
- استفاده از تصویربرداری سهبعدی برای انتقال دقیق حس فضا.
- مستندسازی اجرای گالریهای دیوید گفن و دسترسی به بایگانیها و پروسهٔ کاری زومتور.
- حضور تهیهکنندهٔ اجرایی برجسته؛ برد پیت، که توجه عمومی را جلب میکند.
- گفتوگوها و منظرهای مختلف از سوی چهرههای سینما و هنر مانند آوا دوورنی و ورنر هرتسوگ.
از مواجههٔ کوتاه تا پروژهای 14 ساله
وندِرس میگوید اولین برخوردش با زومتور از طریق یک فیلم کوتاه برای بیستوسومین بینال معماری آغاز شد؛ تجربهای که مسیر را برای تولید یک اثر بلند هموار کرد. آن کوتاهمدت تبدیل به انگیزهای شد تا وندِرس و زومتور سراغ پروژهای طولانی بروند و در نهایت یک مستند تصویری طولانی شکل گرفت که تحولات فضاهای زومتور را در طول زمان ثبت میکند.
چرا زومتور سوژهای مناسب برای سینما است؟
روش کار زومتور—صرف زمان زیاد در طراحی و اجرای دقیق، و اعتقاد راسخ به اینکه بنا در طول اجرا شکل واقعی خود را مییابد—او را به موضوعی مناسب برای مستندسازی بدل میکند. وندِرس تأکید دارد که زبان بصری سهبعدی بهترین ابزار برای نمایش معماری و انتقال تجربهٔ حضور در فضا است؛ رویکردی که همصدایی میان نگاه معمارانه و سینماتوگرافی ایجاد میکند.
روایتِ انسانیِ فضا
در فیلم، افرادی که در فضاها حضور دارند نقش بازیگر ندارند؛ آنها ساکنان، بازدیدکنندگان یا کسانی هستند که تجربهٔ مستقیم حضور در آثار زومتور را دارند. ثبت تجربهٔ انسانی همراه با لمس بصری بنا، گفتمان بین فضا و کاربر را برای بیننده محسوس میکند.
گالریهای دیوید گفن؛ نقطهٔ عطف پروژه
پیش از آغاز ساخت گالریهای دیوید گفن، طرحها روی کاغذ بودند؛ اما با شروع عملیات اجرایی، فرصتی ایجاد شد تا لحظاتِ ساخت و تبدیل ایده به واقعیت ثبت شود. همین مقطع، هستهٔ مستند را شکل داد و امکان ثبت روند خلقِ یک اثر معماری را از نزدیک فراهم آورد. در این مسیر وندِرس با برد پیت آشنا شد؛ بازیگری که صریحاً از طرح زومتور حمایت کرد و بهعنوان تهیهکنندهٔ اجرایی در تولید فیلم نقش داشت.
روش فیلمبرداری و دسترسی به منابع
وندِرس از جلسات فیلمبرداری متعدد در دفتر زومتور در سوئیس و مکانهای مختلف جهان طی 14 سال سخن میگوید. در تمام این مدت زومتور با دسترسی به بایگانیهای شخصی، پاسخگویی مستمر و همکاریِ پیگیر به تیم امکان داد تا ترکیبی از مشاهدهٔ زنده و منابع تاریخی را در مستند ثبت کنند؛ ترکیبی که مستند را از لحاظ عمق و اصالت غنی میسازد.
حضور چهرهها و گفتمانهای معماری
فیلم علاوه بر زومتور چهرههایی از دنیای سینما و هنر را هم شامل میشود؛ از جمله آوا دوورنی و ورنر هرتسوگ که هر یک با زاویهای متفاوت به رابطهٔ انسان و فضا میپردازند. همچنین هنرمندان و بازیگرانی تجربهٔ مستقیم حضور در آثار زومتور را روایت میکنند و دیدگاههای گوناگون دربارهٔ زمان، ماده و اجرا را مطرح میکنند.
پیامدها برای ژانر معماری و سینما
نمایش جهانی این مستند در ونیز میتواند توجه گستردهتری به تقاطع معماری و سینما جلب کند. استفاده از فناوری سهبعدی و حضور تهیهکنندهای مانند برد پیت احتمالاً تماشاگران غیراختصاصی را نیز جذب میکند و مسیر نمایش چنین آثار تخصصی را در جشنوارهها و سینماها هموارتر میسازد.
برای آشنایی بیشتر با پیتر زومتور به صفحهٔ او در ویکیپدیا مراجعه کنید. جزئیات بیشتر دربارهٔ گالری دیوید گفن در سایت رسمی LACMA موجود است و اطلاعات رسمی اکران را جشنوارهٔ ونیز در صفحهٔ لا بیِنالهٔ ونیز منتشر میکند.
