کارت صدا Gravis Ultrasound (GUS) بیشک یکی از نمادینترین و پرکاربردترین کارتهای صوتی در دوران طلایی بازیهای DOS و ویندوز ۹۵ بوده است. اکنون، پس از دههها، پروژهی متنباز Beavis Ultrasound با وعدهی بازتولید وفادارانهی نسخهی PnP این افسانه، به GitHub راه یافته است.
پروژه بیویس الترا ساوند چیست؟
توسعهدهنده schlae در روز دوشنبه مخزن Beavis Ultrasound PnP ISA Sound Card Replica را منتشر کرد. نام پروژه، ترکیبی طنزآمیز از شخصیت کارتونی بیویس (Beavis) و نام کارت اصلی است که اشارهای به فرهنگ پاپ اواسط دهه ۹۰ دارد.
این بازسازی نه یک کلون ساده، بلکه یک بازتولید در سطح سختافزار (hardware-level reproduction) است که شامل موارد زیر میشود:
- شماتیکهای کامل KiCad
- طرح بورد چاپی (PCB Layout)
- رام نمونه (Sample ROM)
- منطق GAL مهندسیمعکوسشده (برای رابط CD-ROM IDE)
- یادداشتهای مونتاژ و مستندات فنی
تفاوت با سایر کلونها: اصالت سختافزاری
برخلاف پروژههایی همچون PicoGUS که از میکروکنترلر Raspberry Pi Pico (RP2040) برای شبیهسازی صوتی استفاده میکنند، بیویس الترا ساوند هیچکدام از توابع اصلی را به نرمافزار واگذار نمیکند. منطق GAL که کنترلر رابط IDE است، به صورت کامل در سختافزار بازتولید شده تا رفتار دقیقاً مشابه کارتهای اصلی GUS PnP را تضمین کند.
این انتخاب طراحی به معنای پشتیبانیNative از قابلیتهای پیشرفتهی GUS PnP نظیر:
- رابط CD-ROM IDE شفاف
- پلاگاندپلی (Plug and Play) واقعی ISA
- معماری ۳۲ صدای همزمان با پردازش سختافزاری
چالش بزرگ: تراشه AMD InterWave AM78C201
مشخصهی کلیدی این پروژه، وابستگی به تراشه AMD AM78C201 InterWave است. این تراشه cuoreounder موتور صوتی GUS بوده و اکنون تولید نمیشود. بUILDERها باید این قطعه را از بازارهای کارglobals، مخازن قطعات قدیمی، یا بردهای استفادهنشده استخراج کنند.
⚠️ هشتم مهم: برد هنوز آزمایش نشده است
توسعهدهنده به صراحت اعلام کرده: من در واقع برد را ساخته و عملکرد آن را آزمایش نکردهام.
بنابراین، هرگونه ساخت بر عهدهی سازنده و با ریسک خود اوست. توصیه میشود پیش از سفارش بورد، پیش طراحی را در KiCad بازبینی و در صورت امکان با جامعهی سختافزاری(retro-hw) در انجمن VOGONS مشورت کنید.
رتبهبندی جایگزینها برای علاقهمندان DOS
| راهحل | نوع | نیاز به تراشه قدیمی | سطح اصالت |
|---|---|---|---|
| Beavis Ultrasound | متنباز (Open Source) | بله (InterWave) | بسیار بالا (سختافزاری) |
| PicoGUS | متنباز | خیر (RP2040) | متمم (شبیهسازی نرمافزاری) |
| Orpheus II | تجاری / اختصاصی | خیر (FPGA/CPLD) | بالا (هیبریدی) |
پیکو جییواس (PicoGUS) به دلیل کمبودی و گرانی تراشه InterWave، محبوبترین راهکار DIY در ماههای اخیر بوده، اما بیویس الترا ساوند برای خالصین سختافزاری که تجربهی بینقص و اصلی را میطلبند، انتخاب بیرقیبتری است.
نتیجهگیری: پروژهای برای Archivistهای سختافزار
بیویس الترا ساوند گامی جسورانه در جهت مستندسازی و بازتولید دقیق سختافزار قدیمی است. اگرچه مسیر ساخت آن پر از چالشهاست—از جمله یافتن تراشه InterWave و ریسک برد تستنشده—اما برای کسانی که میخواهند کارت GUS PnP اصلی را با همهی جزئیات تجربه کنند، این تنها راهِ واقعاً متنباز وشفاف باقی مانده است.
آیا شما نیز قصد ساخت این کارت را دارید؟ نظرات و تجربیات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
