هشدار: در ادامه داستان لو میرود!
پیدا کردن یک کتاب فانتزی که از ابتدا تا انتها واقعاً استثنایی باشد، اتفاق نادری است، اما پیدا کردن کتابی که از اولین صفحه تا آخرین صفحه کاملاً بینقص باشد؟ این یک رویداد ارزشمند در زندگی هر خواننده فانتزی است که تقریباً تضمین میکند یک کلاسیک جاودانه کشف کردهاید. در طول تاریخ، 10 کتاب فانتزی وجود داشتهاند که نشان دادند ادبیات فانتزی تا چه حد میتواند بینقص باشد.
البته «بینقصی» در هر شکل از هنر، از جمله ادبیات، مسئلهای بسیار ذهنی است، اما این کتابها از زمان انتشارشان تقریباً با تحسین جهانی روبهرو شدهاند. چه یک کلاسیک مانند شاهزاده کوچولو باشد و چه یک جواهر مدرن مانند خدای فلج (The Crippled God)، به سختی میتوان طرفدار فانتزیای را پیدا کرد که حاضر باشد بگوید اینها از ابتدا تا انتها کتابهای بینقصی نیستند.
«دروغهای لاک لامورا» (2006)
اسکات لینچ در اولین کتاب از سری استثنایی یاغیهای محترم (Gentleman Bastard)، شاهکاری خلق کرده که شایسته ستایش به عنوان یکی از بهترینهای تاریخ فانتزی است. این کتاب با تحسین بیشمار روبهرو شده و برنده چندین جایزه معتبر گردیده است. روایتی ساختاریافته از یک سرقت مهیج است که برای تمام کسانی که یازده آقای اوشن (Ocean's Eleven) را دیدهاند و فکر کردهاند «این فیلم باید جادوی بیشتری داشته باشد»، بینقص خلق شده است.
از صفحه اول و یک مقدمه جذاب که یتیم دردسرساز داستان را معرفی میکند، تا صفحه آخر جایی که لاک و ژان از کامور میگریزند، دروغهای لاک لامورا بازآفرینی درخشان و خلاقانهای از این ژانر است که به زیبایی با گذر زمان دوام آورده است. با ایجاد تعادل بین طرح سرقت هوشمندانه، توسعه شخصیتی عمیق و جهانسازی غنی، این رمان یکی از بهترین آثار فانتزی دهه 2000 محسوب میشود.
«نگهبان شب» (2002)
ژانر فانتزی میتواند خندهدار هم باشد. وقتی صحبت از طنز فانتزی به میان میآید، نویسندگان کمی به اندازه تری پرچت مهم و پیشگام بودهاند. او در طول فعالیتش این ژانر را به قلههای بینظیری ارتقا داد. سری افسانهای دیسکورلد (Discworld) او شامل چندین کتاب عالی، رمانهای گرافیکی و داستانهای کوتاه است، اما هیچیک بهتر از نگهبان شب (Night Watch) نیست.
این کتاب چیزی کمتر از یکی از بهترین آثار فانتزی 50 سال گذشته نیست. از صفحه آغازین که دلگیر و در عین حال کامل است و در آن فرمانده سم وایمز از خاطرات دردناک دوری میکند، تا صفحه پایانی که نتیجهگیری احساسی ویرانگر اما شیرین دارد، شاهکاری خلق شده است. کتابهای کمی هستند که مانند نگهبان شب، واقعگرایی خشن و عمق فلسفی را با طنز مقاومنشدنی ترکیب کنند.
«قطبنمای طلایی» (1995)
نورهای شمالی (Northern Lights) که در آمریکای شمالی و برخی کشورهای دیگر با نام قطبنمای طلایی (The Golden Compass) منتشر شده، آغازگر سهگانه استثنایی مواد تاریک (His Dark Materials) اثر فیلیپ پولمن است که آن را به یکی از بهترین سهگانههای تاریخ تبدیل کرده است. اما همه چیز از نقطهای آغاز شد که نه تنها بهترین جلد این سری است، بلکه یکی از کاملترین کتابهای فانتزی نوشته شده به شمار میرود.
از اولین صفحه که خواننده را در یک واقعیت بدیل جذاب غوطهور میکند، تا آخرین صفحه که با وارونهسازی استادانه انتظارات بار احساسی عظیمی به دوش میکشد، هرگز کاملاً مشخص نیست که قطبنمای طلایی برای چه گروه سنی نوشته شده است. این دقیقاً نبوغ این رمان جاودانه است. با اینکه اغلب به عنوان فانتزی نوجوانان بازاریابی میشود، پولمن با در نظر نگرفتن مخاطبانی در سن خاص، جواهری عمیق و فلسفی برای خوانندگان بالغ در هر سنی خلق کرده است.
«جادوگر زمیندریا» (1968)
نویسندگان کمی در داستانهای گمانهزن، چه فانتزی و چه علمی-تخیلی، به اندازه اورسولا کی. لو گویین مرزشکن بودهاند. مکانهای شروع بسیار خوبی برای آشنایی با آثار او وجود دارد که یکی از بهترینها چرخه زمیندریا (Earthsea) است. اتفاقاً اولین جلد این سری، جادوگر زمیندریا (A Wizard of Earthsea)، از بهترینهای این مجموعه به شمار میرود.
این کتاب یکی از آثار فانتزی با بهترین جهانسازی، درگیرکنندهترین روایت شخصیتی و زیباترین نثر است. از اولین صفحه تا به شدت غوطهورکننده، خواننده را همراه گد، جادوگر جوان میکند تا با تاریکی درونی خود روبهرو شود. لو گویین در این کتاب، با پرداختی متفاوت به مفاهیمی چون تعادل طبیعت و قدرت، استانداردهای جدیدی برای فانتزی تعریف کرد.
«ارباب حلقهها» (1954)
جی.آر.آر. تالکین با ارباب حلقهها (The Lord of the Rings)، استانداردهای فانتزی حماسی را برای همیشه تغییر داد. این کتاب از همان صفحه اول با توصیفات دقیق و عمیق از شایر، خواننده را در دنیایی پرهیجان و مملو از افسانهها غرق میکند و تا لحظه نابودی حلقه، هیچ افت کیفیتی در داستان دیده نمیشود.
تالکین با ساخت جهانی بینظیر و پرجزئیات، همراه با تاریخنگاری دقیق و زبانهای اختراعی، شاهکاری بیبدیل خلق کرد که تاثیرش بر تمامی نویسندگان بعدی این ژانر غیرقابل انکار است. از آغاز سفر فرودو تا پایان سفر بازگشت، هر صفحه این کتاب جواهری از ادبیات فانتزی است.
«نام باد» (2007)
پاتریک راتفوس در نام باد (The Name of the Wind)، روایتی خلق کرد که از اولین سطر خواننده را مجذوب خود میکند. داستان کوووث، جادوگر و موسیقیدان افسانهای، با نثری شاعرانه و لحنی درگیرکننده روایت میشود.
از روزی که کوووث پا به دانشگاه میگذارد تا تلاشهای او برای کشف اسرار نامها، این کتاب تعادل بینظیری بین توصیفهای غنی، دیالوگهای هوشمندانه و داستانپردازی جذاب برقرار کرده است. این رمان که اولین جلد سهگانه پادشاه قاتل است، نشان داد که هنوز فضای زیادی برای نوآوری در فانتزی وجود دارد.
«مهآلود» (2006)
برندون سندرسون با مهآلود (Mistborn: The Final Empire)، سیستمهای جادویی پیچیده را با روایتی پرشتاب ترکیب کرد. از لحظهای که وین در میان دزدان بازار زیرشهر به دنبال بقا میگردد، تا نبرد نهایی برای سرنگون کردن امپراتوری، خواننده درگیر جهانسازی خلاقانه و منطق جادویی بینقصی میشود.
سندرسون با تعریف قوانین دقیق برای جادوی آلومنسی و گسترش تئوریهای علمی-تخیلی در دل یک جهان فانتزی، نشان داد که چگونه یک سیستم جادویی میتواند موتور محرک داستانی پرهیجان باشد. این کتاب از ابتدا تا انتها اثری است بینقص و حسابشده.
«هابیت» (1937)
قبل از حماسه ارباب حلقهها، تالکین داستان بیلبو بگینز را روایت کرد که با یک گروه دورف به سراغ اژدها میرود. هابیت (The Hobbit) کتابی است که از اولین صفحه با لحنی صمیمی و گرم، خواننده را به سفر مهیجی میبرد که پیشبینی نتیجه آن ناممکن است.
با وجود فضایی پرماجرا و پر از خطر، تالکین نثری ساده و روان را برای روایت این داستان انتخاب کرد که به آن اجازه داد تا بدون افت جزئیات، از تعقیب و گریز در کوههای مهآلود تا نبرد پنج سپاه، بینقص پیش برود.
«اقیانوس در انتهای راه» (2013)
نیل گیمن با اقیانوس در انتهای راه (The Ocean at the End of the Lane)، روایتی نوستالژیک و تخیلی خلق کرد که از همان صفحه اول خواننده را به خاطرات کودکی پر از جادو و ترس میبرد. داستان مردی که به خانه کودکیش برمیگردد و با همسایهاش لتنی هاپستاک روبهرو میشود، تلفیقی از افسانه و واقعیت است.
گیمن در این رمان کوتاه اما پرمغز، با فضاسازی خلاقانه و پرداختی دقیق به احساسات انسانی، شاهکاری خلق کرد که پایان آن خواننده را در بهت و تفکر فرو میبرد. این کتاب از ابتدا تا انتها مانند یک خاطره ناب و رویایی در ذهن حک میشود.
«شیر، جادوگر و کمد لباس» (1950)
سی. اس. لوئیس با شیر، جادوگر و کمد لباس (The Lion, the Witch and the Wardrobe)، داستانی خلق کرد که شروع آن با ورود کودکان به دنیای نارنیا از طریق کمد لباس، یکی از ماندگارترین تصاویر تاریخ فانتزی است.
از لحظهای که لوسی با فون حرف میزند تا نبرد نهایی آسلان با جادوگر سفید، این کتاب تمام عناصر یک داستان فانتزی کلاسیک را با عمق اسطورهای و فلسفی ترکیب کرده است. این کتاب، اولین جلد منتشر شده از سری نارنیا، استانداردهای داستانهای جهانموازی را برای نسلها تعریف کرد و به عنوان اثری بینقص از ابتدا تا انتها شناخته میشود.
امیدواریم این فهرست، شما را برای سفر به دنیاهای بینقص و غوطهورکننده آماده کند. شاید زمان آن رسیده باشد که یکی از این شاهکارها را بردارید و اجازه دهید ساعات بعد را در دنیایی دیگر سپری کنید. خوانندگان همیشه به دنبال چنین تجربههای نابی هستند، و تا زمانی که نویسندگان خلاقی هستند، این ژانر برایمان شگفتانگیز باقی خواهد ماند.
