آنوراگ کاشیاپ، مولف هندی که جدیدترین ساخته بلندش «بندر» (Bandar) بازگشت او به پشت دوربین را رقم زده، در جشنواره بینالمللی فیلم مالزی امسال نه فقط رئیس هیئت داوران که برگزارکننده یک کارگاه آموزشی با عنوان «رئالیسم بدون فیلتر» هم هست. اما این فیلمساز پیشکسوت برخلاف تصور رایج، به دنبال ارائه پاسخهای آماده نیست؛ برعکس، خودش هم در جستجوی کشف تازهای است.
کاشیاپ به ورایتی میگوید: «بهعنوان رئیس هیئت داوران، چیزی که واقعاً دنبالش هستم یک زبان سینمایی جدید است. میخواهم ببینم فیلمسازان جوانتر چطور داستانهایی را تعریف میکنند که نسل من از انجامش عاجز بود.»
چشمانداز خلاقانه متفاوت
به باور کاشیاپ، فیلمسازان امروز وارد چشماندازی کاملاً متفاوت شدهاند. ابزارهای هوش مصنوعی، رسانههای اجتماعی و انبوه اطلاعاتی که هر روز سرازیر میشود، نهتنها نحوه ساخته شدن فیلمها، بلکه نحوه دریافت آنها از سوی مخاطب را هم دگرگون کرده است.
واقعی ماندن یک انتخاب نیست
او با نگاهی به بیش از دو دهه فعالیت حرفهایاش، یک فرض رایج را به چالش میکشد: «واقعی ماندن یک انتخاب نیست. چه کارگردانی کنم، چه تهیهکنندگی یا بازیگری، باید واقعی بمانی. فقط آن وقت است که میتوانی واقعیت را تمام و کمال به تصویر بکشی و تماشاگر را واقعاً درگیر کنی.»
کاشیاپ قبول دارد که در اوایل کارش، بودجه محدود و امکانات فنی موجود بهطور طبیعی فیلمهایش را به سمت داستانگویی خاکی و زمینی سوق میداد. اما اصرار دارد که اصالت هیچوقت به سبک بصری وابسته نبوده است. بهجای آنکه اصالت را یک استراتژی برندسازی بداند، معتقد است داستانهای محلی دقیقاً به خاطر ریشهداشتن در فرهنگ خودشان هستند که در سراسر جهان طنینانداز میشوند.
چالش مشترک آسیا
کاشیاپ در سراسر قاره کهن، فیلمسازانی را میبیند که با وجود تفاوت صنایع، با چالشهای مشابه دستوپنجه نرم میکنند. او میگوید: «کره جنوبی، ژاپن، چین و هند همگی صنایع فیلم بالغی دارند، اما همه ما با یک مشکل روبهروییم: دامنه توجه مخاطبان کوتاهتر شده و پلتفرمهای استریم انتخابهای بیپایانی پیش رویمان گذاشتهاند.»
این نگرانیها، کاملاً بازتاب حرفهایی است که کاشیاپ اوایل امسال درباره فشارهای وارد بر سینمای معاصر، بهویژه فیلمسازی مستقل در فضای بهشدت تکهتکه شده تماشای فیلم، مطرح کرده بود.
اما او بهجای ارائه یک نقشه راه و فرمول قطعی، امیدوار است کارگاهش به یک گفت وگوی واقعی تبدیل شود؛ جایی که او هم بهاندازه به اشتراک گذاشتن تجربیاتش، مشتاق یادگیری است. خودش میگوید: «من هم سوالات زیادی دارم. امیدوارم در طول جشنواره جوابهایی پیدا کنم، گفتوگوهای پرمغزی داشته باشم و شاید سرنخ دیگری از آینده سینما کشف کنم.»
