استودیو یونیورسال پیکچرز (Universal Pictures) تصمیم خود را برای انتشار بین‌المللی مستند «ماسک» (Musk) از کارگردان نام‌آشنا آلیکس گیبنی حفظ کرده است، علی‌رغم فشارهای حقوقی سنگین از سوی ایلان ماسک و تیم وکالت او. این تصمیم در تضاد مستقیم با گزارش‌های اخیر است که احتمال لغو یا تأخیرِ زمان‌نامحدود پروژه را مطرح کرده بودند.

استراتژی انتشار: از سینما تا استریمینگ

مستند تقریبا چهار ساعته گیبنی قرار است در ۹ اکتبر (۱۷ مهر) به صورت سینمایی در سینماهای آمریکای شمالی توسط توزیع‌کننده مستقل Bleecker Street اکران شود. برای بازارهای بین‌المللی، یونیورسال مسئولیت توزیع را بر عهده دارد و اگرچه تاریخ دقیق اکران در خارج از کشور هنوز رسماً اعلام نشده، اما منابع نزدیک به پروژه به Variety اطمینان داده‌اند که برنامه‌ریزی‌ها بدون تغییر پیش می‌روند. این khoảng زمانی برای اثری با این مقیاس و مدة زمان‌بر غیرمعمول نیست. در افق زمانی طولانی‌تر، قرارداد استریمینگ نیز پیش‌بینی شده تا در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۷، اثر در پلتفرم HBO در دسترس مخاطبان قرار گیرد.

  • اکران سینمایی آمریکا: ۹ اکتبر ۲۰۲۴ (توسط Bleecker Street)
  • توزیع بین‌المللی: در دست یونیورسال (تاریخ به‌زودی)
  • استریمینگ (HBO): سه‌ماهه اول ۲۰۲۷
آلیکس گیبنی در جشنواره فیلم ونز

پیچیدگی‌های حقوقی و واکنش ماسک

ریشه درگیری‌ها به اکران جهانی نخست مستند در جشنواره فیلم ونز برمی‌گردد. بلافاصله پس از نمایش، مالک پلتفرم X (تویتر سابق) در حسابدگی خود مستند را یک «hit piece» (اثر تبلیغاتی منفی) خواند، بدون اینکه مشخص باشد آیا فیلم را کامل دیده است یا خیر. ماسک ادعا کرد گیبنی صرفاً افراد با انگیزه منفی یا بی‌گانه‌هایی را گردآوری کرده که «یک چرخه دارآیند» علیه او شکل دهند.

نقطه اوج تنش، تهدید رسمی وکیل ماسک، الکس اسپیرو (Alex Spiro)، برای ثبت دعوی توهین (Defamation) پیش از اکران اکتبر بود. استدلال حقوقی بر مبنای نمایش تبادل پیام‌های متنی بین ماسک و اشلی سنت‌کلر (Ashley St. Clair)، یک نفوذ‌گر جریان ماگا (MAGA) که ادعا می‌کند فرزند ماسک است، متمرکز شده. این بخش از مستند که به انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا مربوط می‌شود، محور اصلی اعتراضات قانونی است.

نگاه نقد: میان رویا و واقعیت

اوین گلیبرمن (Owen Gleiberman)، منتقد سینمای واریتی، در نقد خود از ونز تحلیلی لایه‌دار ارائه داد. او نوشت: «وقتی اسنادها، کوتاه‌آمدی‌ها و مدیریت بی‌دقت ماسک در کنار هم قرار می‌گیرند، شكلی از خالق سراب‌ها ظاهر می‌شود که بیش از تحویل، وعده می‌دهد... ماسک، همان‌گونه که مستند آشکار می‌کند، یک رویاپرداز تکنوکراتیک واقعی اما معیوب، یک فرصت‌طلب مسیحی‌مانند، و تا حدی دیوانه است.» این نگاه، تنش میان جنبه‌های رویاساز و جنجالی شخصیت ماسک را که گیبنی در چهار ساعت تدوین کرده، به خوبی خلاصه می‌کند.

یونیورسال و گیبنی تا لحظه انتشار این خبر، نظر رسمی‌ای در خصوص تهدیدات حقوقی ارائه نداده‌اند، اما تداوم برنامه‌های توزیع بین‌المللی، سیگنال قوی‌ای از جانب استودیو برای حمایت از آزادی بیان سینمایی و محتوای تحقیقی است.