صنعت خورشیدی چین وارد مرحلهای از بازتنظیمی شده است؛ نرخ نصب پروژهها کاهش یافته، قیمتگذاری برق به سمت بازارمحور شدن پیش میرود و تولیدکنندگان با مازاد ظرفیت و فشار قیمتی روبهروند. این تغییر، رقابت را از محور «حجم نصب» به «یکپارچهسازی شبکه، ذخیرهسازی و نوآوری فناورانه» منتقل میکند.
آمار نیمه اول 2026 و نشانههای کندشدن
دادههای کلیدی
اداره ملی انرژی چین (NEA) گزارش کرده که در نیمه اول 2026، 72.07 گیگاوات ظرفیت خورشیدی جدید نصب شده و مجموع ظرفیت فتوولتائیک کشور به 1.27 تراوات رسیده است. در همین بازه نیروگاههای خورشیدی 655.5 میلیارد کیلوواتساعت برق تولید کردند و نرخ میانگین بهرهبرداری 91.4% ثبت شد.
این رشد در مقایسه با رکورد 2025 (بیش از 315 گیگاوات نصبشده) کندتر است؛ دادههای صنعتی نشان میدهد نصبها در ژانویه و فوریه بیش از 17% نسبت به سال قبل افت داشتهاند. بخشی از کاهش نصبها به پایان یافتن سازوکار تعرفه خرید تضمینی مربوط است (تعرفه خرید تضمینی).
از رشد حجمی به مدیریت شبکه و یکپارچهسازی
تحول سیاستی از ابتدای 2026 باعث شد پروژههای تجدیدپذیر جدید بیشتر تحت سازوکار قیمتگذاری بازارمحور فعالیت کنند. در عمل این موضوع اولویتها را از نصب سریع به مسائلی مانند زمانبندی اجرا، انتخاب مکان مناسب و ظرفیت جذب شبکه منتقل کرده است. توسعهدهندگان اکنون باید توانایی ادغام تولید متغیر در شبکه، مدیریت دسترسی و زمانبندی تولید را تقویت کنند.
افزایش تولید متغیر و نقش ذخیرهسازی
ظرفیتها و رشد ذخیرهسازی
تا ژوئن 2026، چین 679 گیگاوات ظرفیت بادی در کنار 1.27 تراوات خورشیدی داشت؛ مجموع این دو نزدیک به نیمی از کل ظرفیت نصبشده برق کشور را تشکیل میدهند و افزایش تولید متغیر نیاز به سیستمهای ذخیرهسازی را برجستهتر میسازد.
ظرفیت جدید ذخیرهسازی تا پایان ژوئن به 153 گیگاوات یا 396 گیگاوتساعت رسید که نشاندهنده 61% رشد سالانه است. ذخیرهسازی نقش محوری در جذب مازاد تولید بادی و خورشیدی و تثبیت فرکانس و توان شبکه ایفا میکند (مروری بر ذخیرهسازی انرژی).
بازار برق و تجارت انرژی
گسترش معاملات بازار برق نیز شتاب گرفته است: در نیمه اول 2026 معادل 3.685 تریلیون کیلوواتساعت برق معامله شد که 24.2% نسبت به سال قبل رشد داشت. این تحولات نشان میدهد بازیگران بازار—هم تولیدکنندگان و هم اپراتورهای شبکه—نیاز به ابزارهای قیمتی و عملیات شبکهای پیچیدهتری دارند.
صادرات، مازاد ظرفیت و تغییر جغرافیای زنجیره تأمین
روند صادرات و اثرات سیاستی
کندشدن تقاضای داخلی تاثیر توان تولیدی چین را محدود نکرده است؛ این کشور هنوز بزرگترین تولیدکننده پنلهای خورشیدی جهان است. صادرات ماژولها در ژانویه و فوریه بیش از 35 گیگاوات بود که 9% کمتر از بازه مشابه 2025 است، در حالی که صادرات سلولهای خورشیدی 44% رشد کرده است. این تغییر ترکیب صادرات نشان میدهد شرکتها بخشی از زنجیره را به بازارهای خارجی میسپارند تا با الزامات محلی و فشارهای تجاری کنار بیایند.
در مارس، صادرات ماژول، سلول و ویفر به رکورد 68 گیگاوات رسید اما حذف معافیت مالیات بر ارزش افزوده صادراتی از اول آوریل 2026 باعث کاهش محمولهها در می و ژوئن شد؛ با این حال مقصدهایی مانند جنوبشرق آسیا، جنوب آسیا و آفریقا همچنان رشد واردات داشتهاند.
نوآوری و کارایی؛ رقابت در لایه فناوری
وقتی مزیت صرفاً حجمی کمرنگتر میشود، پیشرفتهای فناورانه تعیینکننده رقابت میگردند. در نیمه اول 2026 کارایی تجاری برخی فناوریهای ماژول به این شکل گزارش شده: back-contact تا 25%، TOPCon تا 24.1% و هتروجانکشن تا 23.8%. افزایش کارایی کمک میکند هزینههای جانبی سیستم کاهش یابد و اقتصاد پروژهها بهبود پیدا کند.
روندها، ریسکها و فرصتها
- افزایش سرمایهگذاری در ذخیرهسازی و فناوریهای مدیریت شبکه برای جذب تولید متغیر و تثبیت شبکه.
- انتقال برخی مراحل زنجیره تأمین به جنوبشرق آسیا و دیگر مراکز تولید برای کاهش هزینهها و انطباق با مقررات صادراتی.
- تمرکز توسعهدهندگان بر مکانیابی، زمانبندی و ظرفیت جذب شبکه به جای رقابت صرف بر نرخ نصب.
- سرمایهگذاری در فناوریهای با بازده بالاتر و راهکارهای یکپارچه (مثلاً سیستمهای حاضر در محل و کنترلهای انرژی) بهعنوان ابزار رقابتی کلیدی.
جمعبندی: صنعت خورشیدی چین هنوز موتور اصلی عرضه جهانی پنلهاست، اما مسیر رشد آتی کمتر حول «نصب سریع» خواهد چرخید و بیشتر بر یکپارچهسازی شبکه، ذخیرهسازی و ارتقای کارایی تمرکز خواهد کرد. بازیگرانی که زودتر خود را با این پارادایم جدید سازگار کنند، از مزیت رقابتی و فرصتهای تجاری گستردهتری بهرهمند خواهند شد.
منابع: گزارشهای NEA و دادههای صنعتی مرتبط با بازار خورشیدی چین.
