چین اکنون بزرگترین ناوگان ذخیرهسازی انرژی باتری (BESS) در سطح جهان را در اختیار دارد، اما تحلیل جدید Ember نشان میدهد که این ظرفیت عظیم هنوز از پتانسیل کامل خود استفاده نمیکند. بر اساس این گزارش، با بهرهبرداری بهینه، باتریهای مقیاس صنعتی چین میتوانستند در سال ۲۰۲۵، ۲۳ تراواتساعت (TWh) برق پاک اضافی را به ساعات اوج تقاضا جابهجا کنند — معادل تأمین انرژی کل اقتصاد سنگاپور به مدت پنج ماه.
سرعت بیسابقه توسعه باتری در چین
شمارندههای رشد BESS در چین فاقد رقیب در مقیاس جهانی هستند. تنها در دسامبر ۲۰۲۵، این کشور ۱۸.۷۶ گیگاوات (GW) قدرت و ۶۵.۴۶ گیگاواتساعت (GWh) انرژی از "ذخیرهسازی انرژی جدید" به شبکه خود اضافه کرد. این رقم تنها در یک ماه، از کل افزودههای سالانه ایالات متحده (دومین بازار جهانی) فراتر رفت.
- پایان ۲۰۲۵: چین بیش از ۵۰٪ ظرفیت جهانی BESS را مهار کرده بود.
- سهمیه اول ۲۰۲۶: نصبهای تجمعی لیتیوم-یونی به نرسد ۱۵۰ گیگاوات رسید.
- ژوئن ۲۰۲۶: هدف ملی ۲۰۳۰ برای ذخیرهسازی انرژی جدید به ۳۰۰ گیگاوات بالا کشیده شد.
از mando ماندهمحور به بازارمحور: تغییر پارادایم политиک
رونق اولیه BESS در چین عمدتاً توسط الزامات هممکانی (co-location) برای پروژههای بادی و خورشیدی هدایت میشد. این سیاست نرخ محدودسازی (curtailment) را کاهش داد و یکپارچهسازی تجدیدپذیرها را تسهیل کرد، اما با رسیدن صنعت به بلوغ، محدودیتهای خود را نشان داد.
دو سند کلیدی مسیر را تغییر دادند:
- سند ۱۳۶ (فبریه ۲۰۲۵): الزام هممکانی BESS برای پروژههای تجدیدپذیر لغو شد.
- سند ۱۱۴ (ژانویه ۲۰۲۶): مکانیزم پاداش ظرفیت ملی (capacity remuneration) به سیستمهای مستقل (standalone) BESS گسترش یافت، جریان درآمدی قابلتوجهی برای ذخیرهسازی مستقل ایجاد کرد.
شکاف بهرهبرداری: باتریهای هممکان در برابر سیستمهای مستقل
نرخ استفاده (utilisation rate) شاخص اصلی پیشرفت فراتر از توسعه ظرفیت است. اگرچه بهرهبرداری BESS مقیاس صنعتی بین ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ بیش از دو برابر شد، اما در ۲۰۲۵ همچنان شکافی ۱۰۰ چرخه سالانه بین دو دسته وجود داشت:
- باتریهای هممکان تجدیدپذیر: برای پشتیبانی از پروژه مادر ساخته شده، الگوی عملیات سفتوسخت، شرکت مستقل در بازار برق امکانپذیر نیست.
- باتریهای مستقل (Standalone): مستقیماً توسط اپراتور شبکه برای نیازهای سیستمواسی نظارت و توزیع میشوند، جریان درآمدی متنوعتر، استفاده انعطافپذیرتر.
"چین بزرگترین ناوگان ذخیرهسازی باتری جهان را در زمان بیسابقهای ساخته است — اما داشتن باتریها به معنای استفاده از آنها نیست. فصل بعدی داستان ذخیرهسازی چین نه با تعداد گیگاواتهای اضافه شده، بلکه با میزان حمایت آنها از سیستم جدید قدرت تعریف خواهد شد."
ارزش اقتصادی بستن شکاف: ۹.۵ تا ۲۳ تراواتسایت فرصت
تحلیل Ember سناریوهای کمی را ترسیم میکند:
| سناریو | برق جابهجا شده اضافه | معادل درک شده |
|---|---|---|
| افزایش ۱۰۰ چرخه برای باتریهای هممکان فعلی | ۹.۵ TWh | تولید خورشیدی کل تایلند در ۲۰۲۵ |
| هر دو دسته به ۳۵۰ چرخه/سال (استاندارد بینالمللی بهینه) | ۲۳ TWh | تامین انرژی سنگاپور برای ۵ ماه |
تغییر ساختاری بازار: استقلالِ ذخیرهسازی به عنوان محرک جدید
سهم باتریهای هممکان که زمانی بیش از ۷۰٪ ظرفیت را تشکیل میدادند، به سرعت در حال کاهش است. در بازه ژانویه تا آوریل ۲۰۲۶، ذخیرهسازی مستقل ۸۴.۷٪ از ظرفیت جدید نصب شده را به خود اختصاص داده، در حالی که سیستمهای هممکان تنها ۸.۴٪ سهم داشتهاند. این تحویلqiq قدرت نشاندهنده رسیدن بازار BESS چین به فاز بلوغ است که در آن انعطافپذیری سیستم و خدمات pomoc به شبکه، در اولویت قرار میگیرند.
نتیجهگیری: فراتر از گیگاوات، به سمت خدمات واقعی شبکه
داستان ذخیرهسازی انرژی چین در حال ورود به فصل جدیدی است: فاز کیفی و خدماتمحور. با اصلاحات سیاستی (سند ۱۳۶ و ۱۱۴)، ایجاد مکانیزمهای درآمدی برای BESS مستقل، و گذار بازار به سمت ذخیرهسازی مستقل، Китай دارای تمام المانهای لازم برای تبدیل «ظرفیت کاغذی» به «انعطافپذیری واقعی شبکه» است. موفقیت در این مسیر نه تنها امنیت انرژی چین را تضمین میکند، بلکه مدل قابل تکراری برای سایر اقتصادهای بزرگ در مسیر دکاربнизاسیون ارائه خواهد داد.
