فضا به مرز جدیدی در تحقیقات طول عمر تبدیل شده است. یک استارتآپ بریتانیایی به نام «ماس بالانس» (Mass Balance) گامی بلند در این مسیر برداشته و یک آزمایشگاه شیمیایی خودکار را به مدار زمین فرستاده است. هدف از این مأموریت جاهطلبانه، بهرهگیری از جاذبه صفر برای مطالعه گروهی از پروتئینهای بیماریزا است که مطالعه آنها روی زمین با موانع جدی روبروست.
دستگاه کوچک این شرکت که به اندازه یک گریپفروت است و حاوی مواد شیمیایی، حسگرها و عناصر کنترلی میباشد، صبح سهشنبه توسط یک موشک اسپیسایکس به فضا پرتاب شد. این محموله که در یک محفظه ۱۰ سانتیمتری ساخته شده توسط شرکت اتریشی «تامبلوید» (Tumbleweed) قرار دارد، برای چند ماه به دور زمین خواهد چرخید و به طور خودکار نحوه رشد، واکنش و عملکرد سلولهای زنده تحت ریزجاذبه را اندازهگیری کرده و دادهها را به زمین ارسال خواهد کرد.
توبی کال، همبنیانگذار و مدیرعامل ماس بالانس، در مصاحبهای میگوید: «وقتی جاذبه را حذف کنید، اتفاقات عجیب و شگفتانگیز زیادی رخ میدهد که برخی از آنها برای علوم زیستی و داروسازی بسیار ارزشمند خواهند بود. هدف ما این است که فضا را به یک محیط تحقیقاتی معمولی، قابل اعتماد و کسلکننده تبدیل کنیم.»
این محیط تحقیقاتی بیوزن میتواند برای تصویربرداری از پروتئینهای نابسامان حیاتی باشد. این پروتئینها که عامل بیماریهای مرتبط با افزایش سن مانند آلزایمر، پارکینسون و برخی سرطانها هستند، روی زمین دائماً شکل خود را تغییر میدهند و مطالعه آنها را بسیار دشوار میکنند. این مشکل باعث ایجاد شکاف بزرگی در دادههای آموزشی مدلهای قدرتمند علوم زیستی مانند آلفافولد گوگل شده است و آنها را از پیشبینی دقیق رفتار این پروتئینها و واکنش آنها به داروها بازمیدارد.
با این حال، دانشمندان معتقدند که در محیط ریزجاذبه فضا، این پروتئینها رفتار پایدارتری از خود نشان میدهند و به راحتی قابل تحلیل هستند. کال قصد دارد با استفاده از دادههای حاصل از این آزمایشها، یک تطبیقدهنده هوش مصنوعی (AI) آموزش دهد که شکافهای موجود در مدلهای فعلی را پر کند. مدل نهایی، به همراه صدور مجوز و دسترسی به دادهها، منابع اصلی درآمد این شرکت را تشکیل خواهند داد.
در این مأموریت اولیه، شرکت به دنبال آزمایش سیستم عامل و جمعآوری دادههای خود است. یک کاتالیزور زیستی صنعتی به فضا فرستاده میشود تا یک ترکیب شیمیایی را تجزیه کند و پلتفرم با استفاده از نور، فرآیند را نظارت خواهد کرد تا از انجام صحیح واکنش اطمینان حاصل شود.
چندین استارتآپ بیوتکنولوژی دیگر مانند «بیواوربیت» (BioOrbit) بریتانیا و «وارد اسپیس اینداستریز» (Varda Space Industries) آمریکا نیز به دنبال توسعه آزمایشگاههای مداری هستند. با این حال، تفاوت اصلی ماس بالانس در این است که قصد ندارد سیستم خود را به صورت سالم به زمین بازگرداند. این تصمیم هوشمندانه، شرکت را از چالشهای مهندسی عظیم مقاومسازی در برابر گرمای شدید و تنشهای بازگشت به جو زمین معاف میکند.
کال در پایان میگوید: «ریزجاذبه ابزاری جدید است که کمتر مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.» این مأموریت میتواند گامی مهم در جهت استفاده از فضا برای غلبه بر چالشهای بزرگ سلامت و طول عمر بشر باشد.
