برای نخستین بار در تاریخ، بافتهای زنده کلیه و کبد در خارج از کره زمین با استفاده از فناوری چاپ زیستی (Bioprinting) تولید شدند. این دستاورد بزرگ که توسط شرکت کالیفرنیایی Auxilium Biotechnologies و با همکاری موسسه پزشکی بازساختی ویک فورست (WFIRM) صورت گرفته، نقطه عطفی در پزشکی فضایی و تولیدات زیستی در مدار محسوب میشود.
جزئیات ماموریت و دستاوردهای AMP-1
دستگاه AMP-1 که یک چاپگر زیستی مداری است، طی ماموریتی در ایستگاه فضایی بینالمللی در ژوئن ۲۰۲۵، موفق به تولید بافتهای کلیه، کبد و غضروف شد. علاوه بر آن، این دستگاه ۲۸ ایمپلنت ترمیم عصب را نیز چاپ کرد. مواد تولید شده با کپسول باری SpaceX Dragon در ۱۷ ژوئن به زمین بازگردانده شدند.
جیکوب کوفلر، مدیرعامل Auxilium، در بیانیهای گفت: «توانایی تولید انواع متعدد بافت در کنار محصولات پزشکی بالینی، تطبیقپذیری و مقیاسپذیری فناوری ما را نشان میدهد.»
اهمیت این پیشرفت برای پزشکی بازساختی
چاپ زیستی بافتهای پیچیدهای مانند کبد و کلیه در شرایط ریزگرانش، چالشهای منحصربهفردی دارد. پروفسور آنتونی آتالا، مدیر WFIRM، در این باره گفت: «توزیع یکنواخت سلولها در ایستگاه فضایی، امکانات واقعی برای تولید دستگاههای پزشکی و بافتها در فضا را نشان میدهد.» این موفقیت میتواند راه را برای تولید اندامهای پیوندی در فضا هموار کند.
به گفته کارشناسان، فناوری چاپ زیستی سهبعدی در فضا به دلیل عدم وجود نیروی گرانش، امکان ساخت ساختارهای پیچیدهتر با توزیع سلولی بهتر را فراهم میکند.
تاریخچه و رقابت در چاپ زیستی فضایی
پیش از این، در سال ۲۰۱۸، فضانورد روس اولگ کونوننکو دستگاهی به نام «Bioprinter Organ.Aut» را در ISS آزمایش کرد که با میدان مغناطیسی سلولهای غضروف را مونتاژ میکرد. با این حال، AMP-1 اولین دستگاهی است که توانست چندین نوع بافت از جمله کلیه و کبد را در فضا تولید کند. این انعطافپذیری برای توسعه مراکز تولید تجاری در مدار زمین حیاتی خواهد بود.
ایساک لازاروویتس، معاون مهندسی Auxilium، گفت: «نشان دادن چندین کلاس محصول و حجم تولید معنادار در یک ماموریت واحد، نقطه عطف مهمی در مسیر تولید روتین در مدار است.»
چشمانداز آینده
این موفقیت نه تنها برای صنعت فضایی، بلکه برای بیمارانی که در انتظار پیوند عضو هستند، امیدبخش است. شرکت Auxilium اعلام کرده که قصد دارد تولید داروها و محصولات پزشکی را در فضا تجاریسازی کند. با توجه به رشد اکتشافات فضایی ناسا و مشارکت بخش خصوصی، انتظار میرود چاپ زیستی به یکی از حوزههای اصلی تولید در فضا تبدیل شود.
