با نگاهی به برچسب مواد غذایی در قفسههای سوپرمارکت، نامهایی مانند «سوربات پتاسیم»، «اسید سیتریک» و «اسید ال-آسکوربیک (ویتامین C)» به وفور دیده میشوند. این مواد که به عنوان نگهدارندههای غذایی شناخته میشوند، برای جلوگیری از فساد و حفظ کیفیت محصولات فرآوریشده به کار میروند. بر اساس پایگاه دادههای جهانی Open Food Facts، بیش از ۲۰ درصد از غذاها و نوشیدنیهای فرآوریشده حداقل حاوی یک نگهدارنده هستند.
حالا مطالعهای گسترده به رهبری دانشگاه سوربن پاریس شمال و دانشگاه پاریس سیت نشان میدهد که این افزودنیهای به ظاهر بیخطر ممکن است خطر ابتلا به فشار خون بالا و بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش دهند. این تحقیق که روی دادههای ۱۱۲,۳۹۵ شرکتکننده در مطالعه کوهورت NutriNet-Santé انجام شده، به مدت میانگین ۷.۹ سال ارتباط مصرف نگهدارندهها را با سلامت قلب بررسی کرده است.
نتایج مطالعه: ۸ نگهدارنده مرتبط با فشار خون
محققان نگهدارندهها را به دو دسته تقسیم کردند: غیرآنتیاکسیدانی مانند سورباتها و نیتریتها که از رشد میکروبها جلوگیری میکنند، و آنتیاکسیدانی مانند اسید آسکوربیک و اسید سیتریک که از اکسیداسیون جلوگیری میکنند. تقریباً همه شرکتکنندگان (۹۹.۵٪) در طول دو سال اول حداقل یک نگهدارنده مصرف کرده بودند.
تحلیلها نشان داد که افراد با بالاترین مصرف نگهدارندههای غیرآنتیاکسیدانی، ۲۹٪ بیشتر در معرض فشار خون بالا و ۱۶٪ بیشتر در معرض بیماریهای قلبی-عروقی (از جمله حمله قلبی و سکته) قرار داشتند. همچنین مصرف بالای نگهدارندههای آنتیاکسیدانی با ۲۲٪ افزایش خطر فشار خون همراه بود.
از میان ۱۷ نگهدارنده پرمصرف، هشت مورد به طور خاص با افزایش خطر فشار خون مرتبط بودند:
- سوربات پتاسیم (E202)
- متابیسولفیت پتاسیم (E224)
- نیتریت سدیم (E250)
- اسید آسکوربیک (E300) – همچنین مرتبط با بیماری قلبی
- آسکوربات سدیم (E301)
- اریتوربات سدیم (E316)
- اسید سیتریک (E330)
- عصاره رزماری (E392)
در طول دوره پیگیری، ۵,۵۴۴ مورد فشار خون بالا و ۲,۴۵۰ مورد بیماری قلبی-عروقی ثبت شد. جالب اینجاست که حدود ۱۶٪ از ارتباط بین نگهدارندههای غیرآنتیاکسیدانی و بیماری قلبی از طریق فشار خون بالا واسطهگری میشد. به عبارت دیگر، نگهدارندهها احتمالاً با افزایش فشار خون، خطر بیماری قلبی را بالا میبرند.
محدودیتها و نیاز به بازبینی مقررات
محققان تأکید میکنند که این یک مطالعه مشاهدهای است و رابطه علّی اثبات نمیشود. همچنین ۷۸.۷٪ شرکتکنندگان زن بودند و سطح تحصیلات بالایی داشتند، بنابراین نتایج به کل جمعیت تعمیمپذیر نیست. با این حال، مدلهای آماری عوامل مخدوشکننده را کنترل کردند و نتایج در تحلیلهای حساسیت پایدار ماند.
ماتیولد توویر، مدیر تحقیقات انستیتو ملی بهداشت فرانسه، میگوید: «این نتایج نشان میدهد که نهادهای نظارتی مانند EFSA در اروپا و FDA در آمریکا باید خطرات و مزایای این افزودنیها را بازبینی کنند. در عین حال، این یافتهها توصیه به مصرف غذاهای فرآورینشده و کمفرآوریشده را تقویت میکند.»
این مطالعه زنگ خطری برای مصرفکنندگان است: حتی نگهدارندههایی که سالها بیخطر تلقی میشدند، ممکن است در بلندمدت بر سلامت قلب تأثیر بگذارند. انتخاب غذاهای تازه و طبیعی، بهترین راه برای کاهش این خطر است.
