یک سایت فسیلی دورافتاده در کوههای مککنزی کانادا نشان میدهد برخی از پیچیدهترین جانوران دریایی دستکم ۵۶۷ میلیون سال پیش حرکت میکرده، تولیدمثل جنسی داشته و پلانهای بدنی قابلتشخیصی پدید آوردهاند. این یافته نقاط عطف تکاملی مهم را حدود ۵–۱۰ میلیون سال به عقب منتقل میکند.
کشف، بستر زمینشناسی و سنگذاری
تیم پژوهشی متشکل از محققان موزه تاریخ طبیعی آمریکا و دانشگاه دارتموث در لایههای باستانی منطقهای در شمالغربی کانادا بیش از ۱۰۰ فسیل شناسایی کردند. این لایهها بر روی سرزمینهای سنتی مردم ساهتو دنه و متیس قرار دارند؛ عملیات میدانی با هماهنگی نمایندگان محلی و با رضایت جوامع بومی انجام شد.
تحلیلهای زمینشناسی و تاریخگذاری رادیومتریک روی نمونهها سن برخی فسیلها را حدود ۵۶۷ میلیون سال تعیین کرد. این سنگذاری، گروه موسوم به ادیاکاران را وارد بازهٔ زمانی میاندورهای میکند و زمان ظهور حرکت و تولیدمثل جنسی را چند میلیون سال زودتر از برآوردهای پیشین قرار میدهد.
گونهها و اهمیتِ یافتهها
از میان فسیلها گونههای شاخصی شناسایی شد که شواهد روشنی از رفتارها و ریختشناسی پیشرفته ارائه میدهند:
- دیکینسونیا — موجودی تخت که سازگاریهایی برای حرکت روی کف دریا نشان میدهد.
- فونیسیه — ساختار لولهای همراه با شواهد تولیدمثل جنسی سازمانیافته.
- شناسایی شش گروه تازه ثبتشده برای آمریکای شمالی که پیش از این در قاره دیده نشده بودند.
این نمونهها از معدود مدارک مستقیم رفتارهایی مثل حرکتی فعال و تولیدمثل جنسی در بازههای زمانی بسیار کهن هستند و بنابراین بازنگری در نظم زمانیِ ظهور ویژگیهای حیاتی را ضروری میکنند.
مجمعهای ادیاکاران و گسترهٔ جهانی
مجمعهای ادیاکاران معمولاً به سه بخش تقسیم میشوند: آوالون (۵۷۵–۵۵۹ میلیون سال)، ساحل سفید (۵۵۹–۵۵۰ میلیون سال) و نما (۵۵۰–۵۳۸ میلیون سال). پیش از این، سایتهای ساحل سفید عمدتاً در اروپا، آسیا و استرالیا گزارش شده بودند و شواهد گستردهای از این نوع جامعه زیستی در آمریکای شمالی وجود نداشت. کشف کانادایی نخستین شواهدِ گسترده از حضور این مجمعها در قاره را فراهم میکند و نشان میدهد توزیع و تکامل ادیاکاران پیچیدهتر از آن است که پیشتر تصور میشد.
ویژگیهای منحصر بهفرد سایت
- تنوع بالای فسیلی: بیش از ۱۰۰ نمونه با گونههای مختلف و شش گروه که برای آمریکای شمالی جدید هستند.
- حفظ عالی نمونهها: لایههای حامل فسیلها توسط پوششی سنگی ضخیم محافظت شدهاند، که احتمال وجود نمونههای بیشتر را افزایش میدهد.
- تأثیر روی زمانبندی تکاملی: شواهد مبنی بر عقببردن زمان ظهور حرکت و تولیدمثل جنسی در جانوران چندسلولی.
نقش پژوهشگران و پیامدهای علمی
اسکات ایوانز، نویسندهٔ اصلی مطالعه، این فسیلها را پنجرهای نادر به گذار از سلطهٔ میکروبها به جانوران چندسلولی بزرگ توصیف کرده و میگوید سایت توانایی بازنگریِ زمانبندی ظهور ویژگیهای اصلیِ جانوران را دارد. جاستین اشتراوس از دارتموث بر اهمیت بستر زمینشناسی منطقه تأکید کرده و معتقد است مطالعات میدانی و آزمایشگاهی بیشتر میتواند روایتِ تکامل در دورهٔ ادیاکاران را روشنتر کند.
گامهای بعدی پژوهشی
تیم پژوهشی برنامه دارد کاوشهای هدفمندتر انجام دهد و از روشهای زیر برای تکمیل تصویر استفاده کند:
- حفاریهای تکمیلی برای یافتن نمونههای بیشتر؛
- تحلیلهای میکروسکوپی با دقت بالا برای مطالعهٔ بافتها و ساختارها؛
- مقایسههای ژئوشیمیایی برای بازسازی شرایط محیطی و فرآیندهای فسیلگذاری.
نتایج این مطالعات میتواند پایهٔ بازنگریِ گستردهتری در نقشهٔ تکامل قبل از انفجار کامبرین فراهم کند.
منابع و ارجاعات
مطالعه در نشریهٔ Science Advances منتشر شده است. گزارشهای تکمیلی و اطلاعرسانی موزهٔ تاریخ طبیعی آمریکا در دسترس عموم قرار دارند: AMNH.
چشمانداز: این سایت کانادایی میتواند فصل تازهای در پژوهشهای دورهٔ ادیاکاران بگشاید و پرسشهای کلیدی دربارهٔ زمان و مکان شکلگیری الگوهای پیچیدهٔ زیستی را به شکلی ملموستر مطرح کند؛ پرسشهایی که پاسخهای نهاییشان به تحقیقات میدانی و آزمایشگاهی آینده بستگی دارد.
