خلاصه: در حومه وین، گور دستهجمعی موسوم به هازنلایتنگاسه با 129 اسکلت مردانه کشف شد. الگوی جراحات، ازجمله نیزههای فرو رفته در ناحیه لگن، نشاندهنده رویدادی خشونتبار—احتمالاً نبرد یا کشتار جمعی در دوران روم—است که تاکنون در منابع محلی ثبت نشده بود.
کشف زیر یک زمین فوتبال؛ 129 جسد با الگوی جراحات قابل توجه
باستانشناسان در حومه وین گور دستهجمعی دورهٔ رومی حاوی اسکلت دستکم 129 مرد جوان را کشف کردند. این گور در سال 2024 کشف و به قرنهای اول تا دوم میلادی نسبت داده شده است. بسیاری از اسکلتها پیش از مرگ جراحات مشخص در ناحیه لگن و کشالهران داشتند.
مشاهدات میدانی و شواهد دفن
- همهٔ اسکلتها مذکر و در بازهٔ سنی 18 تا 35 سال بودند.
- قالب دفن بینظم و فاقد آیین تدفین مرسوم است؛ اشیای قبر اندک و تنها چند سلاح همراه اجساد یافت شد.
- دستکم دو سوم اسکلتها نشانههای ضایعات خشونتآمیز در حوالی زمان مرگ دارند.
الگوی تروما؛ نکتهٔ غیرمعمول
تحلیل تروماها نشان میدهد آسیبهای برنده (شبیه ضربهٔ شمشیر یا خنجر) در سراسر اسکلت توزیع شدهاند، آسیبهای کند عمدتاً روی جمجمه متمرکز است و نکتهٔ برجسته این که تروماهای ناشی از پرتابهها تقریباً محدود به ناحیهٔ لگن و کشالهران بودهاند. در نمونهای نیز سر نیزه هنوز در داخل لگن اسکلت باقی مانده بود.
شریدان استرنگ، زیستباستانشناس مؤسسهٔ نووتوس، میگوید حضور نیزه در لگن نشان میدهد مهاجمان بهطور هدفمند نواحی حساس را هدف قرار دادهاند تا قربانیان را سریعاً از کار بیندازند.
تحلیل نظامی و تفسیر رویداد
نشانهها به سود سناریوی نبرد
ترکیب الگوی جراحات، کمبود آداب تدفین و حضور سلاحها نشاندهندهٔ یک رویداد خشونتبار جمعی—احتمالاً نبرد یا برخورد نظامی—است. اردوگاه رومی ویندوبونا (Vindobona) در نزدیکی دانوب قرار داشت و نقش دفاعی مهمی برای امپراتوری روم ایفا میکرد. هرچند جنگهای مارکومانی (حدود 166 تا 180 میلادی) نبردهایی نزدیک وین ثبت کردهاند، تاکنون سند مستقیمی دال بر وقوع نبرد در محل این گور گزارش نشده بود؛ بنابراین این کشف میتواند نمایانگر یک رخداد نظامی نامشخص یا محلی باشد.
سر نیزه و تاکتیکهای هدفگیری پایینتنه
پراکندگی پرتابهها در ناحیهٔ لگن و کشالهران پژوهشگران را به این نتیجه رسانده که مهاجمان احتمالاً پیاده بودند و با نیزههای پرتابی یا نیزههای کوتاه، هدفهای پایینتنه را نشانه میگرفتند؛ روشی که کارایی در از کار انداختن سریع را افزایش میداد و میتواند نشاندهندهٔ تجربهٔ تاکتیکی در هدفگیری آناتومی بافت نرم باشد.
دادههای زیستانسانشناسی و ژنتیک
آنالیز ژنتیکی اولیه روی 25 اسکلت نشان داد همهٔ نمونهها مذکر هستند و تبارهای متنوعی دارند: برخی با خاستگاه شبهجزیرهٔ ایتالیا، برخی اروپای مرکزی و دستکم سه نمونه با ریشههایی از نواحی شرق مدیترانه و شام. این تنوع با سازوکار سربازگیری روم هماهنگ است؛ اما میتواند همچنین نشاندهندهٔ همپیوندی نیروهای رومی با جنگجویان محلی یا گروههای ژرمنی باشد.
مطالعات آینده و پرسشهای باز
تیم پژوهشی برنامهٔ مطالعات تکمیلی شامل آنالیزهای ایزوتوپی برای تعیین محل تولد و الگوهای جابهجایی، بررسی سلامت و رژیم غذایی، مطالعهٔ بیماریها و تحلیلهای ژنتیکی جامعتر را در دستور کار دارد. این اطلاعات میتوانند تصویر دقیقتری از سازوکارهای سربازگیری، حرکت نیروها و نسبت میان ارتش روم و جوامع محلی ارائه کنند.
اهمیت تاریخی
این سایت، که یافتههای ابتدایی آن در نشست 25ام انجمن اروپایی پالاتوپاتولوژی عرضه شد، پنجرهای جدید به تاکتیکهای جنگی و آسیبشناسی دوران رومی باز میکند. مواردی مانند نیزههای فرو رفته در لگن پرسشهایی دربارهٔ نوع تجهیزات، میزان استفاده از زره و تعامل میان نیروهای محلی و رومی مطرح میسازد و ممکن است روایت محلی از خشونت جمعی در آن دوره را بازنویسی کند.
منابع و مراجع مرتبط: صفحات ویندوبونا و جنگهای مارکومانی در ویکیپدیا (Vindobona) و ویکیپدیا (Marcomannic Wars)؛ وبسایت انجمن اروپایی پالاتوپاتولوژی.
