در ۱۴ جولای، خانه مزایده سوذبی (Sotheby's) برای فروش یک اسکلت تیرانوسوروس رکس ۶۷ میلیون ساله به نام «گوس» (Gus) جلسه میگذارد که انتظار میرود تا ۳۰ میلیون دلار بفروشد. این رویداد، آخرین نمونه از روندی است که در آن ثروت شخصیات خصوصی، علم دیرینهشناسی را به چالش کشیده است.
گوس: یکی از کاملترین تیرانوسورهای تاریخ
به گزارش سوذبی، این نمونه در یک مزرعه در داکوتای جنوبی کشف شده و شامل ۱۸۳ عنصر استخوانی است که آن را حدود ۶۱ درصد کامل میکند. استخوانها در یک چارچوی فولادی سفارشی به همراه رونوشتهای بخشهای گمشده مونتاژ شدهاند و در حالتی در حال تعقیب شکار نمایش داده شدهاند.
تامل هالتز (Thomas Holtz)، متخصص تیرانوسور در دانشگاه مریلند، میگوید: به نظر میرسد یک نمونه خیرهکننده باشد. کامل بودن اسکلت و کیفیت بالای استخوان، گوس را از نظر علمی مهم میسازد.
از «سو» تا «گوس»: تاریخچه بازار فسیلهای گرانقیمت
روند مزایده فسیلهای دایناسور در ایالات متحده با فروش سو (Sue) در سال ۱۹۹۷ در سوذبی آغاز شد. سو، کاملترین تیرانوسوروس رکس شناختهشده، به قیمت ۸.۴ میلیون دلار به موزه فید شیکاگو فروخته شد. آن زمان پیشنهاد برای تعیین مالکیت فسیلها بر اساس مالکیت زمین در دادگاهها ایجاد شد.
کاساندرا هتن، نائب رئیس سوذبی، توضیح میدهد: قبل از سو، قانونی درباره مالکیت فسیلها وجود نداشت. بازار از آن زمان رونق گرفت.
اما برخلاف سو که به مؤسسه عمومی رفت، سالهای اخیر شاهد ورود خریداران فوقالثرو به این بازار بودهایم.
وقتی فسیلها به دارایی لوکس تبدیل میشوند
- دان اوداود (Dan O'Dowd)، کارآفرین تکنولوژی، مالک تیرانوسوروس «سامسون» است.
- کن گریفین (Ken Griffin)، میلیاردر صندوق تحوط، در ۲۰۲۴ استگوسوروس «ایپکس» (Apex) را با رکورد ۴۴.۶ میلیون دلار خرید.
- تنها سراتوسوروس (Ceratosaurus) جوان شناختهشده جهان نیز سال گذشته به خریدار ناشناسی به قیمت ۳۰.۵ میلیون دلار فروخته شد.
یک مطالعه ۲۰۲۵ نشان میدهد تعداد فسیلهای تیرانوسوروس رکس در مجموعههای خصوصی از آنها در امانات عمومی بیشتر است. این روند باعث میشود موزهها با بودجههای محدود، در رقابت مزایدهها باز بمانند.
دفاع خانههای مزایده و نقد دیرینهشناسان
استدلال سوذبی: نجات فسیلها از فرسایش
هتن میگوید: اگر یک فسیل استخراج نشود، برای همه گم شده است. ما با उत्खنन تخصصی، آنها را حفظ و برای مطالعه در دسترس میکنیم.
نگرانیهای علم: از دست رفتن بافت زمینشناسی
دیرینهشناسان استدلال میکنند که شرکتهای تجاری حفاری، برای سرعت و نمایش، بافت زمینشناسی (جيولوجیک كونتيكست) را مستند نمیکنند؛ اطلاعاتی که برای تعیین سن، نحوه مرگ و اکوسیستم حیاتی است. همچنین نصب استخوانها برای نمایش هنری، امکان بررسی با تکنیکهای پیشرفته مانند توموگرافی محاسباتی (CT Scan) را از بین میبرد.
آنها همچنین معتقدند بازاریابی سریع و هیپسازی (Hype) توسط مزایدهها، اولویت را از ارزش علمی به ارزش تجاری chuyển میکند.
آینده دیرینهشناسی در عصر ثروتمداری
چالش اصلی، یافتن تعادل بین حق مالکیت زمینداران، انگیزههای اقتصادی حفاریکنندگان، و حفظ میراث علمی برای نسلهای آینده است. برخی کشورها مالکیت فسیلها را به دولت سپردهاند، اما در ایالات متحده بازار آزاد همچنان برکنار است. تا زمانی که قیمتها رکورد میشکنند، گوس و همرنگانش ممکن است در اتاقهای نشیمن میلیاردرها مخفی بمانند، نه در سالنهای موزهها برای کهکشانهایی از دانشآموزان و پژوهشگران.
