چند شرکت برجستهٔ فضایی آمریکا از جمله SpaceX و Blue Origin پس از تماس دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید (OSTP) تصمیم گرفتند در اجلاس فضایی فرانسه که به ابتکار امانوئل ماکرون برگزار شد، شرکت نکنند. این کناره‌گیری‌ها تنشی جدید در سیاست فضایی بین‌المللی ایجاد کرده است.

چه اتفاقی افتاد؟

Politico گزارش داد که کاخ سفید شرکت‌های آمریکایی را در تماس تلفنی تحت فشار گذاشته تا از حضور در نشست خودداری کنند. منابعی از جمله Ars Technica اشاره کرده‌اند که یک مقام OSTP تماس را هدایت کرده است. شرکت‌ها توضیح رسمی مفصل ارائه نکرده‌اند، اما تعداد قابل‌توجهی از آن‌ها به‌طور عملی از حضور صرف‌نظر کردند و تنها نمایندگی محدودی از آمریکا در برنامهٔ دو روزه باقی ماند.

اجلاس فضایی فرانسه چیست و چرا اهمیت پیدا کرد

رئیس‌جمهور فرانسه، امانوئل ماکرون، در اظهارات ژوئن 2025 از برگزاری اجلاس فضایی خبر داد تا استراتژی فرانسه و اروپا را هم‌راستا کند و بازیگران دولتی و خصوصی را از سراسر جهان گرد هم آورد. توماس پسکه و هلن هوبی به‌عنوان فرستادگان ویژه معرفی شده‌اند؛ از همین رو نشست بیش از یک همایش صنعتی ساده به شمار می‌رفت.

دلایل نگرانی کاخ سفید

مقام‌های آمریکایی نگران بودند که اجلاس فراتر از بحث صنعتی پیش برود و در پایان پیشنهادهایی دربارهٔ سیاست‌های حساس از جمله مدیریت طیف فرکانسی (radio spectrum) یا قواعد مربوط به داده‌های فضایی تصویب شود. آنان معتقد بودند حضور شرکت‌ها ممکن است آن‌ها را در موقعیتی قرار دهد که از مواضعی حمایت کنند که با منافع تجاری یا ملی‌شان هم‌راستا نیست.

اطلاعات پایه دربارهٔ «طیف فرکانسی» را می‌توانید در این صفحه بخوانید: توضیحات مربوطه.

آنچه شرکت‌ها گزارش کردند

در تماس با OSTP به نمایندگان روابط دولتی شرکت‌های فضایی گفته شد امکان دارد در جریان اجلاس تحت فشار قرار گیرند تا مواضع یا قطعنامه‌هایی را امضا کنند که منعکس‌کنندهٔ ترجیحات واقعی آن‌ها نباشد. به شرکت‌ها گفته نشد که حضور ممنوع است، بلکه هشدار داده شد که شرکت در نشست ممکن است به نفعشان نباشد. در پی این تماس، بسیاری از شرکت‌ها از حضور صرف‌نظر کردند؛ هرچند نمایندگان محدودی از آمریکا در برنامه حضور داشتند.

پیامدها برای همکاری فضایی بین‌المللی

  • اعتماد میان بازیگران اروپایی و آمریکایی در عرصهٔ سیاست‌گذاری فضایی به آزمایش افتاده است.
  • اگر اروپا به قواعد جدیدی دربارهٔ طیف فرکانسی یا مدیریت داده‌های فضایی دست یابد، شرکت‌های آمریکایی ممکن است از فرصت‌های تجاری جدید محروم شده یا با محدودیت‌های عملیاتی روبه‌رو شوند.
  • رویداد نشان‌دهندهٔ همگرایی فزایندهٔ منافع امنیتی، صنعتی و حقوقی در حوزهٔ فضا است و محل برخورد دیدگاه‌ها خواهد بود.

آنچه باید دنبال کرد

  • آیا فرانسه و اتحادیهٔ اروپا در پایان اجلاس دربارهٔ دستورکارهای سیاستی تصمیم‌گیری یا قطعنامه‌ای تصویب خواهند کرد؟
  • آیا شرکت‌های آمریکایی بیانیهٔ رسمی یا واکنش حقوقی منتشر می‌کنند؟
  • آیا این تنش به مذاکرات رسمی میان واشینگتن و پاریس دربارهٔ قواعد بازی در فضا منتهی می‌شود؟

هشدار دیپلماتیک یا آغاز رقابت تازه

این تماس و کناره‌گیری‌های پی‌در‌پی نشان می‌دهد حوزهٔ فضایی بیش از گذشته به میدان رقابت و سیاست بدل شده است. تعاملات بین‌المللی در سال‌های آتی احتمالاً تلفیقی از همکاری علمی و رقابت ژئوپلیتیک خواهد بود؛ وضعیتی که دولت‌ها و شرکت‌های خصوصی باید برای آن راهبرد مشخصی تدوین کنند.

پایش مواضع رسمی فرانسه و بیانیه‌های شرکت‌ها در روزهای آینده کلیدی خواهد بود؛ تحولی که می‌تواند در شکل‌دهی قواعد جهانی فضا در دههٔ پیشِ رو تأثیرگذار باشد.