آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن (جاکسا) فضاپیمای ماموریت Martian Moons eXploration (MMX) را در مرکز فضایی تانگاشیما رونمایی و زمان پرتاب را 19 اکتبر اعلام کرد. مأموریت MMX برای نمونهبرداری از قمر فوبوس و بازگرداندن نمونهها به زمین طراحی شده و در صورت موفقیت، نخستین بازگرداندن نمونه از یک قمر مریخی محسوب خواهد شد.
جزئیات رونمایی و زمانبندی پرتاب ماموریت MMX
مجموعه فضاپیماهای MMX شامل بخش اصلی انتقال، نمونهبردار و فرودگرهای همراه است. پرتاب از سکوی تانگاشیما با راکت H3 انجام میشود. جاکسا تاریخ و زمان آغاز پنجرهٔ پرتاب را 19 اکتبر ساعت 15:41 بهوقت منطقهٔ شرقی آمریکا (19:41 GMT؛ 4:41 بامداد 20 اکتبر بهوقت ژاپن) اعلام کرده و پنجرهٔ پرتاب تا 7 نوامبر باز خواهد بود.
اهداف علمی ماموریت MMX و برنامه عملیاتی
ماموریت MMX پس از حدود یک سال سفر به سمت مریخ وارد مدار این سیاره میشود و به بررسی و نقشهبرداری دو قمر کوچک، فوبوس و دیموس، میپردازد. این بررسیها محل مناسب فرود و مراحل نمونهبرداری را مشخص میکنند. هدف اصلی علمی مشخص کردن منشأ فوبوس و دیموس است: آیا این قمرها بازماندهٔ یک برخورد بزرگ با مریخاند یا سیارکهایی هستند که گرفتار گرانش مریخ شدهاند. برای اطلاعات تکمیلی دربارهٔ فوبوس میتوان به صفحهٔ Phobos در ویکیپدیا مراجعه کرد.
نقش ربات Idefix در ماموریت و محتوای نمونهها
تیمی شامل شرکای فرانسوی و آلمانی رباتی به نام Idefix با وزن حدود 25 کیلوگرم برای فرود روی فوبوس آماده کردهاند تا سطح قمر را از نزدیک بررسی کند. سپس بخش اصلی فضاپیما نزدیک فوبوس میشود و از سطح تقریباً 10 گرم نمونه جمعآوری خواهد شد. برنامهٔ مأموریت پیشبینی میکند MMX در سال 2030 مدار مریخ را ترک کند و در سال 2031 نمونهها را به زمین بازگرداند.
سابقه جاکسا و چشمانداز موفقیت ماموریت MMX
جاکسا پیشینهٔ موفقی در بازگرداندن نمونهها دارد؛ مأموریتهای هایابوسا و هایابوسا2 نمونههایی از سیارکها را به زمین آوردند و دانش فنی و تجربیات عملیاتی آنها شانس موفقیت MMX را افزایش میدهد. در مقابل، تلاشهای پیشین برای بازگرداندن نمونه از سیستم مریخ، از جمله مأموریت روسی فوبوس-گرانت، با شکست مواجه شدند؛ بنابراین MMX با ریسکها و پیچیدگیهای عملیاتی قابلتوجهی روبهروست.
تقویم کلیدی مأموریت MMX
- 19 اکتبر: آغاز پنجرهٔ پرتاب (ساعت اعلامی توسط جاکسا)
- حدود 1 سال سفر تا رسیدن به مدار مریخ
- فرود و نمونهبرداری از فوبوس؛ جمعآوری حدود 10 گرم ماده
- 2030: خروج از مدار مریخ با نمونهها
- 2031: بازگشت نمونهها به زمین برای تحلیل
اهمیت علمی ماموریت MMX
تحلیل نمونههای فوبوس میتواند شواهد مهمی دربارهٔ تاریخ اولیهٔ منظومهٔ شمسی و فرایندهای تشکیل ماهوارهها ارائه دهد. تجربهٔ عملیاتی در کار با اجرام کوچک و مدیریت بازگرداندن نمونه از مدار یک سیاره، مسیر را برای مأموریتهای نمونهبرداری پیچیدهتر آینده هموار میکند. برای اطلاعات رسمی و بروزرسانیها میتوان به سایت رسمی جاکسا و منابع متعلق به ناسا مراجعه کرد.
گام بعدی برای ماموریت MMX
در صورت انجام پرتاب در 19 اکتبر، جامعهٔ علمی و علاقهمندان باید طی ماههای آینده برای دریافت سیگنالها، تصاویر و نتایج نقشهبرداری مدار مریخ آماده باشند. موفقیت ماموریت MMX نه تنها نقطهٔ عطفی در بازگرداندن نمونه از سیستم مریخ خواهد بود، بلکه تجربهها و فناوریهای بهدستآمده میتواند مسیر مأموریتهای آینده را شکل دهد.
