ناسا در حال آمادهسازی یک اعلامیه استراتژیک است که تعادل قوای حملونقل فضایی را به نفع بوئینگ میکشد. به گزارش آرز تکنیکا، آژانس فضایی آمریکا در هفتههای آینده سفارش دو مأموریت پرمخاطب اضافی برای فضاپیما استارلاینر را به بوئینگ تحویل خواهد داد، بخشی از هزینههای عیبیابی و رفع مشکلات ترسترها (موتورهای کنترل ملاحت) را بر عهده میگیرد و همچنین مسیر گواهینامهدهی این کپسول برای پرتاب با راکتهای نسل جدید را هموار میسازد.
چرا ناسا ناگهان استارلاینر را پیش میگیرد؟
دلیل اصلی این تغییر مسیر، اعلام نیت صریح اسپیساکس برای بازنشستگی فضاپیما کرو دراگن تا سال ۲۰۳۰ — یا حتی زودتر — است. دراگن در حال حاضر تنها فضاپیما عملیاتی ناسا برای انتقال روتین فضانوردان به ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) و مدار پایین زمین است. از پس از نخستین مأموریت دمو-۲ در مه ۲۰۲۰، دراگن ۱۳ مأموریت پرمخاطب برای ناسا و مشتریان تجاری به انجام رسانده، اما ایلان ماسک و تیم رهبری اسپیساکس اکنون تمام وزن خود را بر روی برنامه ستارشپ (Starship) میگذارند.
ستارشپ، اولویت نوین اسپیساکس
گین شاتول، رئیس و مدیرعامل اجرایی اسپیساکس، در مصاحبهای با پادکست All-In از ادامه تولید و پرواز دراگن به مدت طولانی خودداری کرد. او تصریح کرد: ما امروز قطعاً آن را بازنشسته نمیکنیم، اما بوئینگ باید قدم بردارد و تحویل دهد. دولت پول زیادی برای توسعه کپسول بوئینگ پرداخت کرده است.
این موضعگیری نشان میدهد اسپیساکس دیگر دراگن را به عنوان یک کسبوکار پایدار نمیبیند، بلکه ستارشپ را موتور رشد آینده خود — از پرتاب استارلینک تا ساخت مراکز داده مداری — میداند.
چالشهای فنی استارلاینر و راهکار ناسا
استارلاینر تا به امروز سابقهای نوساندار دارد. مشکلات کلیدی عبارتند از:
- مأموریت آزمایشی بدون خلبان (دسامبر ۲۰۱۹): به دلیل خطای نرمافزاری به ISS نرسید.
- مأموریت پرمخاطب اول CFT (ژوئن ۲۰۲۴): با نشت هلیوم و خرابی ترسترها روبرو شد که منجر به ماندن دو فضانورد در ایستگاه برای ماهها گردید.
با این حال، ناسا با پرداخت بخشی از هزینههای بازطراحی سیستم پرانندگی و پشتیبانی از گواهینامهدهی برای پرتاب با راکتهای جایگزین (مانند فالکون ۹ یا والکان)، سعی دارد استارلاینر را به یک گزینهی قابلاعتماد تبدیل کند — به ویژه پس از بازنشستگی راکت اطلس ۵ که موتورهای روسی RD-180 را به کار میبرد.
بازبینی استراتژی دو فراهمکننده ناسا
از آغاز برنامه «مخابرات فضایی تجاری» (Commercial Crew Program)، ناسا بر استراتژی «دو فراهمکننده» (dual-provider) تکیه کرده تا از وابستگی به یک سیستم واحد جلوگیری کند. اکنون که اسپیساکس سیگنال خروج داده، ناسا گزینهای جز تقویت بوئینگ ندارد. سفارش دو مأموریت جدید (احتمالا Starliner-2 و Starliner-3) هم تضمین جریان نقدینگی برای بوئینگ است و هم سیگنال اعتماد سیاسی به قراردادهای ثابتقیمت (fixed-price) است که بوئینگ ادعا میکند باعث ضرر چند میلیاردی شده است.
آینده: تقاضا برای تکرارپذیری (Redundancy) بیشتر
با برنامهریزی برای بازنشستگی ISS در اوایل دهه ۲۰۳۰ و ظهور ایستگاههای تجاری جدید، ناسا به فضاپیماهای قابلیت انتقال بازنیاز دارد. استارلاینر، دراگن (تا بازنشستگی)، و در آینده نسخههای پرمخاطب ستارشپ، همگی در این پازل جای میگیرند. اما در کوتاهمدت، موفقیت استارلاینر فقط به نفع بوئینگ نیست — مصداقیت کل برنامه فضایی آمریکا به آن بستگی دارد.
