کمیسیون اروپا اعلام کرد که ChatGPT، Reddit و Roblox بهعنوان «پلتفرمهای آنلاین بسیار بزرگ» براساس قانون خدمات دیجیتال (DSA) طبقهبندی شدهاند و باید تا پایان دسامبر با الزامات سختگیرانهتر اتحادیه اروپا همسو شوند.
پیامد این طبقهبندی برای سرویسها
طبقهبندی بهعنوان Very Large Online Platforms به این معنی است که این پلتفرمها مشمول مجموعهای از تکالیف فراتر از قواعد معمول خواهند شد. محورهای اصلی الزامها عبارتاند از:
- حذف سریع محتوای غیرقانونی و پاسخگویی روشن در برابر گزارشها و شکایات کاربران.
- اقدامات قویتر برای حفاظت از حریم خصوصی و امنیت کاربران بخصوص کاربران زیر سن قانونی.
- ارائه گزارشهای شفاف درباره معیارهای مدیریتی، ریسکهای سیستم و نحوه عملکرد الگوریتمها.
- اجرای ارزیابی ریسک و اقدامات کاهش مخاطرات مرتبط با انتشار محتوا و مدلهای مولد هوش مصنوعی.
- ممیزی و نظارت مستقل بر عملکرد پلتفرمها و سازوکارهای میدرِیتینگ.
در صورت عدم رعایت الزامات، احتمال اعمال جریمه تا سقف 6% از درآمد جهانی شرکت وجود دارد.
معیار ورود به گروه پلتفرمهای بسیار بزرگ
کمیسیون اروپا اعلام کرده که هر یک از این سرویسها بیش از 45 میلیون کاربر فعال ماهانه در اتحادیه اروپا دارند؛ آستانهای که در قانون خدمات دیجیتال تعیین شده و موجب اعمال نظارت تشدیدشده میشود. مهلت اجرایی برای پیادهسازی الزامات اضافی تا پایان دسامبر تعیین شده است.
گسترش دامنه DSA به سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی مولد
تصمیم اخیر نشاندهنده گسترش دامنه DSA به سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی مولد است. پیش از این، چتبات Grok متعلق به X نیز تحت تحقیق قرار گرفته بود. شرکتهای ارائهدهنده مدلهای زبانی موظفاند علاوه بر حذف محتوای غیرقانونی، اقدامات پیشگیرانه برای کاهش ریسک تولید محتوا، حفاظت از کودکان و شفافسازی نحوه کار الگوریتمها را اجرا کنند.
تکالیف کلیدی شرکتها تحت DSA
- مستندسازی و ارزیابی ریسک مدلها و بهروزرسانیهای فنی مرتبط.
- ایجاد سازوکارهای گزارشدهی و بازخورد کارآمد برای کاربران و نهادهای نظارتی.
- شفافسازی سیاستهای رتبهبندی محتوا و عملکرد الگوریتمها.
- تقویت حفاظت از دادهها و پیادهسازی مکانیسمهای مخصوص کاربران خردسال.
- همکاری با نهادهای مستقل برای ممیزی و گزارشدهی منظم.
پیامدها برای کاربران، کسبوکارها و توسعهدهندگان
- کاربران: دسترسی به محتوای امنتر انتظار میرود، اما ممکن است در نمایش و دسترسی به برخی مطالب تغییراتی ایجاد شود.
- کسبوکارها: افزایش هزینههای انطباق، الزام به گزارشدهی منظم و احتمال بازطراحی فرایندهای میدرِیتینگ و حریم خصوصی.
- توسعهدهندگان و اکوسیستم AI: فشار برای مستندسازی بهتر مدلها، ارزیابی ریسک مستمر و فراهم کردن مکانیزمهای گزارش و بازخورد قویتر.
واکنشها و مسیر پیش رو
حنا ویرکونن، مسئول فناوری در کمیسیون اروپا، این تصمیم را گامی در راستای افزایش پاسخگویی شرکتهایی دانست که تأثیر قابلتوجهی بر زندگی شهروندان دارند. شرکتها فرصت دارند تا پیش از ضربالاجل پایان دسامبر برنامههای انطباق خود را ارائه و اجرا کنند؛ در غیر این صورت احتمال تشدید اقدامات نظارتی و اعمال جریمهها وجود دارد. برای دسترسی به متن کامل قانون و جزئیات فنی میتوان به منابع رسمی کمیسیون اروپا در سایت European Commission مراجعه کرد.
اهمیت این تغییر
ترکیب مقررات محتوایی DSA با الزامات مرتبط با سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی، معیاری جدید برای مسئولیتپذیری پلتفرمها ایجاد میکند و میتواند الگویی نظارتی برای دیگر حوزههای فناوری در سطح جهانی بهوجود آورد.
کسبوکارهای دیجیتال باید فرایند انطباق را بهعنوان سرمایهگذاری در اعتماد عمومی ببینند؛ آنهایی که سریعتر سازوکارهای شفاف و همسو با حقوق کاربران پیاده کنند، در بازار اروپا مزیت رقابتی خواهند داشت.
