دونالد ترامپ در پستی در شبکه Truth Social نوشت جوامعی که ساخت مراکز داده را رد میکنند «میخواهند عقبمانده و فقیر بمانند» و اضافه کرد که چین «نمیتواند از این موج ضد مراکز داده خوشحالتر باشد.» او از عبارت «بگذارید دادهها فرمانروایی کنند» بهره برد و این دیدگاه را بهعنوان استدلالی اقتصادی برای ادامه توسعه زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی مطرح کرد.
موج مخالفت محلی؛ از انتقاد تا ممنوعیت
اعتراضها و مقاومت محلی نسبت به ساخت مراکز داده در چند ماه اخیر در ایالات متحده افزایش یافته و به تصمیمگیریهای محلی و ایالتی منجر شده است. گزارشها از بیش از 500 مورد ممنوعیت یا محدودسازی محلی در برابر پروژههای مراکز داده خبر میدهند و برخی پروژهها بهخاطر نقایص در فرایند مشارکت عمومی مورد انتقاد قرار گرفتهاند. رسانهها همچنین گزارش کردهاند که مقامات محلی از ماه آوریل دستکم تهدیدهای خشونتآمیز مرتبط با این پروژهها دریافت کردهاند.
آمار اقتصادی؛ وعدهها و محدودیتها
تحقیقات متفاوت نتایج گوناگونی درباره منافع اقتصادی مراکز داده ارائه میدهند. دو مطالعه برجسته نکات زیر را نشان میدهند:
- مطالعهای از Georgia Tech نشان میدهد توسعه مراکز داده میتواند اشتغال محلی را تا حدود 3.5% و مجموع دستمزدها را تا 5% افزایش دهد، تعداد بنگاهها تا 4.7% رشد کند و درآمد متوسط خانوار تا 1.9% افزایش یابد؛ با این حال، این اثرات عمدتاً در مناطق شهری محسوس است و در مناطق روستایی چشمگیر نیست. بسیاری از مراکز داده کمتر از 100 کارمند دائمی دارند و خدمات تخصصی اغلب از خارج منطقه تامین میشود.
- تحلیل Brookings نشان میدهد ساخت مراکز داده معمولاً بین 100 تا 200 شغل دائمی ایجاد میکند و ممکن است قیمت مسکن را در محدوده 2% تا 5% افزایش دهد، بدون تأثیر قابلتوجه بر سطح دستمزدها.
علاوه بر این، پژوهشها هشدار دادهاند که پس از احداث مرکز داده، مصرف برق محلی میتواند بهطور میانگین تا حدود 5% افزایش یابد؛ موضوعی که برای شهرها و مناطق با ظرفیت شبکه نامناسب میتواند بحرانی باشد.
ملاحظات زیستمحیطی و منابع
یکی از محورهای مخالفت مصرف بالای برق و آب مراکز داده و اثرات زیستمحیطی مرتبط است. دولتهای محلی و ایالتی بهجای ممنوعیت مطلق غالباً به توقف موقت یا اجرای حسابرسیهای فنی و زیستمحیطی روی آوردهاند تا دادههای بیشتری جمعآوری و تحلیل شود.
نگرانیهای اصلی شامل موارد زیر است:
- افزایش قابلتوجه مصرف برق و فشار بر شبکه محلی
- مصرف آب برای خنکسازی و خطر کمآبی در مناطقی با منابع محدود
- آلودگی صوتی، اشغال زمین و تغییرات در کاربری اراضی
- انتقال مشاغل تخصصی از خارج منطقه و محدودیت در ایجاد اشتغال دائمی محلی
پاسخ سیاستگذاران: توقف موقت و دستورالعملها
نمونههایی از واکنش رسمی شامل امضای توقف یکساله توسط کتی هوچول، فرماندار نیویورک، برای مطالعه اثرات اقتصادی و زیستمحیطی مراکز داده و دستور گرگ ابوت، فرماندار تگزاس، برای جلوگیری از اتصال برخی مراکز داده جدید به شبکه برق ایالت تا تکمیل حسابرسی مصرف است. سایر مقامات ایالتی و محلی نیز دستورالعملهایی صادر کردهاند تا پیش از ادامه ساخت، ارزیابیهای فنی و زیستمحیطی انجام شود.
خطکشی سیاستی و تنش ژئوپلیتیک
ترامپ علاوه بر استدلالهای اقتصادی، وجهی ژئوپلیتیک هم مطرح کرد و از تاثیر سیاستهای داخلی بر رقابت فناوری جهانی سخن گفت. در سطح فدرال نیز قانونگذارانی پیشنهادهایی برای محدودسازی موقتی توسعه مراکز و محصولات جدید هوش مصنوعی مطرح کردهاند؛ از جمله طرحهایی که خواستار وقفه در توسعه تا انجام ارزیابیهای لازم هستند.
تلاقی منافع: رشد اقتصادی، انرژی و محیطزیست
بحث مراکز داده نمادی از تضاد میان جذب سرمایه فناوری و حفاظت از منابع محلی است: منافع اقتصادی اغلب در محدوده پروژه متمرکز میشود، تعداد اشتغال دائمی محدود است و پیامدهایی مانند افزایش قیمت برق و مسکن نباید نادیده گرفته شوند.
راهکارهای پیشنهادی برای تصمیمگیران
تصمیمگیران محلی و ایالتی میتوانند با ترکیب چند رویکرد میانهرو، منافع و مخاطرات را متعادل کنند:
- اجرای ارزیابیهای زیستمحیطی و فنی مستقل قبل از صدور مجوز
- قرار دادن شروط مصرف انرژی، الزام به استفاده از منابع تجدیدپذیر و برنامههای مدیریت بار
- شرایط استخدام محلی و الزامات تامین خدمات تخصصی از پیمانکاران منطقهای
- تضمین مدیریت مصرف آب و برنامههای جبران اثرات محیطی
- شفافسازی فرایند مشارکت عمومی و دسترسی به اطلاعات پروژه برای ساکنان
برای مرور گزارشها و تحلیلهای فنی مرتبط میتوان به منابعی مانند Tom's Hardware مراجعه کرد؛ مرجعی که پوشش مداومی از روندهای مراکز داده و تراشههای هوش مصنوعی ارائه میدهد. تصمیمگیری درباره توسعه مراکز داده نیازمند تعادل میان منافع اقتصادی، پایداری منابع و حفظ رفاه محلی است.
