ویرایش جدید خبرنامه The Download از
PsiQuantum: معماری یک ماشین کوانتومی از جنس نور
شرکت PsiQuantum، که در سال ۲۰۱۶ توسط چهار فیزیکدان برجسته از دانشگاههای بریتانیا تأسیس شده، طرحی جسورانه برای ساخت اولین کامپیوتر کوانتومی مفید و مقیاسپذیر را روی میز نهاده است. برخلاف رقبای سنتی که از کیوبیتهای ابرهدایت یا اتمهای حبوس استفاده میکنند، استراتژی PsiQuantum بر پایه فوتونیک سیلیکنی بنا شده؛ یعنی محاسبه با ذرات نور در تراشههای 半导体 معمولی.
تصور کنید اتاقی واسعة شبیه به ترکیبی از مرکز داده و کارخانه بستنیسازی؛ صدها کابینت فولادی ضد زنگ، هر کدام پر از تراشههایی که هزاران فوتون در دل آنها در میان هزارتویی از کلیدهای نوری، تقسیمکنندههای پرتو و مبدلهای فاز میگردند. هر فوتون باید با دقت اتمی ردیابی شود، زیرا محاسبه احتمالی مکان نهایی آن، کلید حل مسائلی است که ابرکامپیوترهای کلاسیک ملايين سال برای حلشان نیاز دارند.
این ماشین هنوز وجود فیزیکی ندارد، اما نقشههای مهندسی آن تا سطح Архитектор تکمیل شدهاند. هدف نهایی: یک سیستم کوانتومی تحمل خطا (fault-tolerant) با میلیونها کیوبیت فیزیکی که بتواند مسائل شیمی کوانتومی، بهینهسازی لجستیک و رمزنگری پساکوانتومی را در زمان واقعی اجرا کند. در میدانی که غولهایی مثل IBM، Google و Intel سرمایهگذاریهای کلانی کردهاند، رهان PsiQuantum بر مقیاسپذیری ذاتی فوتونیک و سازگاری با خطوط تولید CMOS موجود است.
نروژ: ۱۶.۶ مایل در عمق ۱۲۸۰ فوت زیر دریای شمال
همزمان، در سواحل نروژ، یک شاهکار مهندسی در حال تکمیل است: طولانیترین و عمیقترین تونل جادهای زیردریایی جهان. خبرنگار MIT Technology Review، نیال فرث، در عمق ۱۰۰۰ فوت زیر آب، در یک غار تاریک و نمناک با بوی نمک و معدنی، فشار میلیونها تن آب دریا را بر دوش حس میکند. این تونل ۱۶.۶ مایلی (۲۶.۷ کیلومتر) در نقطه عمیقترین بخشش، ۱۲۸۰ فوت (۳۹۰ متر) زیر سطح دریا قرار خواهد گرفت و دو سواحل جدا شده را به هم متصل میکند.
پروژه نه تنها یک معجزه حفاری و مدیریت فشار است، بلکه گواه بر اینکه بشر همچنان قادر است معماریهای ماکروسکوپیک را در محیطهای extrema پیادهسازی کند؛ در عصرانی که گاه ادعا میشود «ساختن چیزهای بزرگ» دشوار شده است.
مطالب داغ هفته: از دعوای متا تا دronهای نظامی
- متا و هوش مصنوعی در اخراجها: یک دعوای حقوقی ادعا میکند متا از الگوریتمهای AI برای شناسایی و هدف قرار دادن کارکنان دارای سابقه بیماری، مرخصی زایمان یا ناتوانی استفاده کرده تا هزینههای سنگین سرمایهگذاری در AI را جبران نماید. یکی از کارکنان ظاهرا یک روز قبل از زایمان از اخراج خود مطلع شده است. (گاردین، رویترز، Ars Technica)
- اولین گجت مصرفی OpenAI: یک بلندگوی هوشمند بدون صفحه نمایش، با دوربین و سنسور محیطی، که به عنوان «همراه AI» با ChatGPT گفتگو میکند. عرضه در سال ۲۰۲۵ پیشبینی شده. (بلومبرگ، The Verge)
- قایقهای انفجاری بدون سرنشین در نبرد: ارتش آمریکا برای اولین بار پهپادهای دریایی وابسته را در عملیات واقعی در برابر زیردریایی و بندر ایرانی مستقر کرد. پیشنمونهای از جنگهای آتی در تایوان. (Ars Technica)
- دمیس هاسابیس و نظارت بر AI مرزی: مدیرعامل DeepMind خواستار تشکیل یک نهاد بینالمللی تحت رهبری آمریکا برای ارزیابی ریسکهای امنیتی مدلهای پیشرفته شده است. (Financial Times)
- فاکتور برق مراکز داده: حراجهای ظرفیت برق در ۱۳ ایالت آمریکا، ۶.۳ میلیارد دلار هزینه اضافه سالانه برای مصرفکنندگان ایجاد میکند. استرالیا نیز طرح کنترل مصرف آب و انرژی برای AI را تدوین میکند. (NYT، WSJ)
- آلودگی xAI و عدالت محیطزیستی: توربینهای گازی بدون مجوز موسساتی إيلون ماسک، بیشترین اثرات سمی را بر جوامع آفریقایی-آمریکایی تحمیل کردهاند. (رویترز)
این ویرایش The Download نشان میدهد که مرزهای فناوری هم در مقیاس کوانتومی (PsiQuantum) و هم در مقیاس ماکروسکوپیک مدنی (تونل نروژ) در حال بازتعریف شدن هستند، در حالی که چالشهای اخلاقی، enerژتی و نظامیِ AI روزبهروznamه نمودی تازه مییابد.
