اندرو بیلی، رئیس بانک انگلستان و رئیس هیئت ثبات مالی (FSB)، در نامهای به وزیران دارایی گروه 20 نسبت به ترکیب نگرانکنندهای از ارزشگذاریهای بالا در شرکتهای هوش مصنوعی و افزایش اهرم مالی هشدار داد. او همچنین نسبت به تغییرِ شیوه حملات سایبری با ظهور مدلهای پیشرفته هشدار داده و تأکید کرد این روند میتواند اعتماد به نظام مالی را تضعیف کند.
ریشههای نگرانی: ریسکهای هوش مصنوعی و اهرم مالی
بیلی به شرایط پرتنش بازارهای جهانی—از نوسان قیمت انرژی تا افزایش نرخهای بهره—اشاره و تأکید میکند که بازارها هنوز آسیبپذیرند. در چنین بستر حساسی، ارزشگذاریهای اغراقشده در بخش هوش مصنوعی همراه با افزایش استفاده از سرمایه قرضی میتواند شدت هر شوک بازار را افزایش دهد.
اهرم مالی، ETFهای اهرمی و صندوقهای پوشش ریسک
رشد ETFهای دارای اهرم و استراتژیهای دنبالکننده روند که سرمایهگذاران خرد را جذب کردهاند، همراه با ترکیب موقعیتهای همزمان در سهام و اوراق دولتی توسط صندوقهای پوشش ریسک، زمینه را برای انتقال سریع تنشها بین بازارها فراهم میکند. شبکهای از سرمایهگذاریهای متقاطع بین شرکتهای هوش مصنوعی و بازیگران اَبَرمقیاس خطر همبستگی شدید را افزایش میدهد و احتمال انتشار بحران را بالا میبرد.
خطرات سایبری مرتبط با مدلهای مرزی
بیلی به خطر ناشی از «هوش مصنوعی مرزی» اشاره میکند؛ مدلهایی که قابلیتهای خودکار و قدرتمندتری مییابند و همزمان میتوانند ابزار حمله را ارزانتر و سریعتر در اختیار بازیگران مخرب قرار دهند. به گفته او، این تحول میتواند بهطور محسوسی «سرعت، مقیاس و اقتصادِ خطر سایبری» را تغییر دهد.
از آنجا که بسیاری از بانکها و مؤسسات مالی به مجموعهای محدود از ارائهدهندگان بزرگ فناوری متکیاند، حمله موفق به یک تأمینکننده میتواند نهادهای متعددی در چند کشور را همزمان درگیر کند و این نقطهضعف نسبت به تفاوتهای دفاع سایبری بین کشورها، یک ریسک راهبردی است.
راهبردهای پیشنهادی و دستورکار اجرایی
بیلی هشدار داده که پیشرفتهای فنی باید با آمادگی عملیاتی و چارچوبهای نظارتی همگرا شوند. هیئت ثبات مالی این موضوع را در دستورکار قرار داده و از ضرورت اقدام هماهنگ بینالمللی برای انتشار امن مدلهای پیشرفته و بازنگری در نحوه استفاده مؤسسات مالی از این مدلها سخن گفته است. برای توضیح بیشتر درباره هیئت ثبات مالی میتوانید به صفحه Financial Stability Board در ویکیپدیا مراجعه کنید.
اقدامات کوتاهمدت
- ارزیابی سریع همگسستگی موقعیتها و تعیین محدودیتهای اهرمی برای کاهش خطر انتشار بحران.
- افزایش شفافیت در گزارشدهی ریسکهای مرتبط با استفاده از مدلهای هوش مصنوعی در داراییها و ابزارهای سرمایهگذاری.
- تقویت تبادل اطلاعات و هشدارهای زودهنگام بین نهادهای ناظر و بازیگران بازار.
اقدامات بلندمدت
- تدوین چارچوبهای بینالمللی برای انتشار ایمن مدلهای پیشرفته و استانداردسازی پروتکلهای امنیتی.
- افزایش استانداردهای دفاع سایبری در بخش مالی و توسعه تستهای تابآوری مبتنی بر سناریوهای حمله خودکار.
- بازنگری سیاستهای تامین مالی سرمایهگذاریهای زیرساختی هوش مصنوعی برای کاهش وابستگی به بدهیهای پرخطر.
اهمیت هشدار و پیامدهای احتمالی
این هشدار در چارچوبی گستردهتر مطرح شده که به ثبات سرمایهگذاری در هوش مصنوعی میپردازد؛ اقتصاددانانی مانند آسوات داموداران هشدار دادهاند سقوط بازار هوش مصنوعی میتواند پیامدهایی فراتر از بحران داتکام داشته باشد. تفاوت امروز در وابستگی بخش هوش مصنوعی به سرمایهگذاری سنگین زیرساختی است که بخش بزرگی از آن با بدهی تأمین مالی شده؛ بنابراین اصلاح قیمتی میتواند فراتر از سهامداران، به اقتصاد واقعی سرایت کند.
جمعبندی و توصیههای عملی برای سیاستگذاران
هشدار بیلی انگیزهای برای هماهنگی بینالمللی فراهم میکند: محدود کردن اهرمهای مالی پرخطر، افزایش شفافیت در ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی و تدوین استانداردهای امنیتی برای مدلهای پیشرفته. در عمل، باید سناریوهای استرس بازار را با ترکیب تصحیح ارزشگذاریهای مرتبط با هوش مصنوعی و تشدید اهرمی شبیهسازی کرد و همزمان پروتکلهای اشتراک اطلاعات و استانداردهای انتشار امن مدلها بین نهادهای مالی و ارائهدهندگان فناوری را توسعه داد. برای آشنایی بیشتر با بانک انگلستان میتوانید به صفحه Bank of England در ویکیپدیا مراجعه کنید.
