کمیسیون اروپا برنامهای را برای ساخت تا 7 «گیگافکتوری» محاسباتی هوش مصنوعی در کشورهای عضو پیشنهاد کرده تا ظرفیت محاسباتی قاره سرعت بگیرد؛ مجموع بسته تا 30 میلیارد یورو برآورد شده است.
خلاصه طرح و هدف
این طرح بخشی از راهبرد «قاره هوش مصنوعی» اتحادیه اروپا است و هدف آن فراهمکردن زیرساختهای سطح بالا برای آموزش و اجرای مدلهای بزرگ هوش مصنوعی است تا استارتاپها، شرکتها، مراکز تحقیقاتی و نهادهای دولتی بتوانند به ظرفیت محاسباتی داخلیِ قابل اتکا دسترسی داشته باشند. در این برنامه 18 کشور عضو از جمله آلمان و فرانسه مشارکت دارند.
جزئیات مالی و سازوکار تأمین منابع
میزان و ترکیب بودجه
- حجم کلی بسته: تا 30 میلیارد یورو.
- تأمین عمومی: تا 10 میلیارد یورو از منابع اتحادیه و بودجههای ملی برای جذب سرمایه خصوصی.
- هدف جذب بخش خصوصی: حداقل 20 میلیارد یورو سرمایهگذاری خصوصی پیشبینی شده است.
نحوه بهرهبرداری از بودجه عمومی
بودجه عمومی بهعنوان مشوق برای تأمین زیرساختهای پایه شامل فراهمکردن محل، تضمین شبکههای پرسرعت و پشتیبانی انرژی عمل میکند تا ریسک اولیه برای سرمایهگذاران خصوصی کاهش یابد و مشارکت تشویق شود.
تضمین دسترسی به سختافزار
برای کاهش ریسک تأمین تراشهها و شتابدهندههای محاسباتی، کمیسیون نامههای نیت با تولیدکنندگان عمده امضا کرده است. از جمله طرفهای مطرح شده:
هدف این توافقها کاهش عدمقطعیت در تامین سختافزار در مراحل اولیه پروژه است تا برنامهریزی ساخت و راهاندازی مراکز تسریع شود.
مهلتها و فازبندی اجرا
- مهلت ارسال درخواستها: 12 نوامبر 2026.
- شروع ساخت: نخستین تأسیسات از سال 2027 وارد فاز ساخت خواهند شد.
مقایسه مقیاس سرمایهگذاری
برای مقایسه، شرکتهای بزرگ فناوری در آمریکا طی سال جاری بیش از 600 میلیارد دلار برای مراکز داده برنامهریزی کردهاند؛ رقمی بسیار فراتر از بسته 30 میلیارد یورویی اروپا. برای توضیحات فنی بیشتر درباره ساختار و هزینههای مراکز داده میتوانید به مقاله مراکز داده مراجعه کنید.
چالشها و پرسشهای کلیدی
- آیا ظرفیت محاسباتی ایجادشده در اروپا بهقدر کافی مورد استفاده قرار میگیرد یا کسبوکارها همچنان به سرویسهای خارجی وابسته میمانند؟
- چگونه نقش بخش خصوصی در تأمین انرژی پایدار و سیستمهای خنکسازی مراکز تضمین میشود؟
- آیا مبلغ 30 میلیارد یورو برای کاهش فاصله با بازیگران بزرگ کافی است یا نیاز به بستههای بزرگتر و بلندمدت وجود دارد؟
- ریسکهای زنجیره تأمین سختافزار و اثرات احتمالی سیاستهای تجاری بینالمللی بر دسترسی به تراشه چگونه مدیریت خواهد شد؟
پیامدها و عوامل موفقیت
این برنامه نشاندهنده نیت اتحادیه اروپا برای تقویت توانمندی محاسباتی داخلی است، اما فاصله سرمایهگذاری عمومی اروپا با سطح سرمایهگذاری بخش خصوصی در آمریکا مشخص است. موفقیت پروژه وابسته به چند عامل کلیدی است:
- جذب مؤثر سرمایهگذاری خصوصی و مشارکت بخش صنعتی.
- تضمین زنجیره تأمین سختافزار و توافقهای تأمین بلندمدت.
- ایجاد زیرساختهای انرژی پایدار و شبکهای با ظرفیت بالا.
- ترکیب سیاستهای حمایتی و مقرراتی که امنیت و رقابتپذیری را همزمان حفظ کند.
اگر مراحل مناقصه و اجرای پروژه با شتاب پیش برود، از سال 2027 میتوان شکلگیری تأسیسات جدید را مشاهده کرد که بهتدریج بار کاری آموزش مدلهای بزرگ را در داخل قاره افزایش میدهند.
برای دنبالکردن تحولات و نتایج مناقصهها، پیگیری اطلاعیههای رسمی کمیسیون اروپا و بیانیههای شرکای سختافزاری اهمیت دارد.
