یک ائتلاف قدرتمند از ناشرین و نویسندگان معروف، با ثبت یک دعوای 집단مدعیانه (Class Action) در دادگاه مقاطعة آمریکا برای مقطع جنوبی نیویورک، غول فناوری گوگل را متهم کردهاند که به طور سیستماتیک از آثار کپیرایتشده آنها برای آموزش مدل هوش مصنوعی جمنا (Gemini) سوءاستفاده کرده است. این پرونده، جدیدترین بخش از یک جنگ حقوقی وسیعتر بین صنعت خلاقیت و شرکتهای هوش مصنوعی مولد است.
متن دعوا: کپیبرداری سازمانیافته و پنهانکاری
به موجب شکایت ثبتشده، لیست مدعیان شامل نامهای سنگین صنعت نشر نظیر هشت (Hachette)، سینگج (Cengage)، النویر (Elsevier)، نویسنده معروف اسکات تورو (Scott Turow) و سازمان اسکرایب (S.C.R.I.B.E.) میشود. اتهامات محوری عبارتند از:
- استفاده غیرمجاز از دادههای گوگل بوکس: مدعیان ادعا میکنند گوگل از کپیهای کتابهایی که به منظور «جستجوی محدود» در گوگل بوکس ارائه شده بودند، برای آموزش مدلهای تجاری خود استفاده کرده، در حالی که هیچ مجوزی برای این کار pengguna توسعهدهنده داده نشده بود.
- استفاده از کتابهای گوگل پلی: کتابهای آپلود شده در فروشگاه گوگل پلی نیز بدون اجازه در دیتاست آموزشی جمنا گنجانده شدهاند.
- حذف اطلاعات مدیریت حق کپیرایت (CMI): شکایت به صراحت اشاره دارد که گوگل «به طور عمدی» اطلاعات کپیرایت را از روی آثار حذف یا تغییر داده تا實情ِ استفاده از «مواد دزدی» را پنهان کند.
«گوگل به طور غیرقانونی آثار را از تمام این برنامههای محدودمحدوده برای آموزش هوش مصنوعی کپی کرده، در حالی که میدانست مجوز انجام این کار را ندارد.»
سند داخلی دامنهدار: گوگل ریسک را میدانست
شاید مستندترین بخش دعوا، استناد به یک سند داخلی گوگل باشد که ادعا میشود در آن آمده است: استفاده از کتابهای کپیرایتشده برای آموزش هوش مصنوعی میتواند «بسیار پرابلم (problematic) برای گوگل» باشد و ممکن است منجر به «جریمههای بالقوه ۱۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلاری» شود. اگر این سند در دادگاه اثبات شود، میتواند قصد جنایی (Willful Infringement) را ثابت کرده و خسارات را به شدت افزایش دهد.
بنیاد Verhältnis پیچیده: از همکارانه به رقیب
این پرونده از سایر دعاوی علیه اوپنایآی، مta یا آنتropic متمایز است، چون ناشرین رابطهای طولانیمدت و دوطرفه با گوگل داشتهاند. سالهاست ناشرین کتابها را برای ایندکس شدن در گوگل بوکس (با نمایش قطعهکدهای کوتاه) و فروش در گوگل پلی به گوگل میدهند. مدعیان استدلال میکنند گوگل این «اعتماد و دسترسی مجاز» را نقض کرده و دادهها را برای یک هدف کاملاً متفاوت (آموزش مدل تجاری) سوپرداده کرده است.
منظر حقوقی فعلی: پیشقرارات متناقض و جنگ ادارات
جنگ حقوقی بر سر «استفاده منصفانه (Fair Use)» در آموزش هوش مصنوعی در اوج است:
- کالیفرنیا (مثبت برای AI): دو قاضی درówno در کالیفرنیا (محل استقرار اکثر غولهای AI) تا به حال حکم دادهاند که کپی کردن برای آموزش مدلها، استفاده منصفانه تبدیلگرا (Transformative) محسوب میشود.
- نیویورک (میدان جدید): ثبت دعوا در مقاطعة جنوبی نیویورک (SDNY)، شناختهشده به عنوان دادگاهی سختگیر در مسائل مالکیت فکری، استراتژی مدعیان برای یافتن قاضیای با دیدگاه متفاوت است.
- مورد آنتropic: تنها پیروی بزرگ تا کنون، تسویهحساب ۱.۵ میلیارد دلاری آنتropic با نویسندگان بوده است، اگرچه بسیاری از نویسندگان برای حفظ حق دعوای آموزشی، از دریافت سهم خود انصراف دادهاند.
تحلیل: چرا این دعوا میتواند بازی را عوض کند؟
حقوقدانان معتقدند استدلال «رابطه قبلی مجاز» (Licensed Relationship) ناشرین، نقطه ضعف احتمالی دفاع گوگل است. برخلاف وبکراولینگ عمومی (Common Crawl) که شرکتهای AI از آن دفاع میکنند، اینجا گوگل دسترسی قراردادی، کنترل شده و هدفمند به متن کامل کتابها داشته و از آن برای mục đích تجاری فراتر از جستجو استفاده کرده است. این موضوع مرز «تبدیلگرایی» را به شدت به چالش میکشد.
گوگل تا لحظه انتشار این خبر، نظر رسمیای در مورد دعوا ابراز نکرده است. با وجود پیشقرارات فعلی به نفع AI، verdict این پرونده در نیویورک میتواند مهمترین پیشقرار حقوقی برای آینده صنعت هوش مصنوعی مولد و اقتصاد داده شود.
