مایک فنک، از با تجربهترین فضانوردان ناسا، پس از سی سال خدمت رسمی در آژانس فضایی ایالات متحده بازنشسته شد. اعلام رسمی این بازنشستگی توسط ناسا در تاریخ ۱۲ اوت منتشر شد.
از چهار پرتاب تا ۵۴۹ روز در فضا
فنک در طول دوران کاری خود چهار مأموریت فضایی انجام داد و مجموعاً ۵۴۹ روز را در مدار گذراند. او ۹ پیادهروی فضایی (EVA) ثبت کرد و دو بار فرماندهی ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) را بر عهده داشت. جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، دربارهٔ نقش او در تاریخ این آژانس تأکید کرد که افراد معدودی فرصت آن را داشتهاند که به گسترهٔ اثرگذاری فنک برسند.
مهمترین مأموریتها و نقشها
- Soyuz TMA-4 (۲۰۰۴): نخستین پرتاب فنک بهعنوان افسر علمی و مهندس پرواز برای Expedition 9؛ شامل ۴ پیادهروی فضایی.
- Soyuz TMA-13 (۲۰۰۸): بازگشت به ISS و دورهٔ اول فرماندهی او بهعنوان فرمانده Expedition 18؛ همراه با ۲ پیادهروی فضایی دیگر.
- STS-134 (۲۰۱۱): آخرین پرتاب شاتل اندیور؛ فنک بهعنوان متخصص مأموریت و اپراتور بازوی رباتیک در نصب طیفسنج مغناطیسی آلفا (AMS) مشارکت داشت و در این مأموریت ۳ پیادهروی فضایی انجام داد.
- Crew-11 / Expedition 74 (۲۰۲۵–۲۰۲۶): جدیدترین مأموریت او بهعنوان خلبان پرتاب اسپیسایکس و سپس فرمانده ISS؛ مأموریت بهدلیل بروز یک مشکل پزشکی غیرمنتظره کوتاه شد.
پیشینهٔ آموزشی و نظامی
پیش از پیوستن به کلاس شانزدهم فضانوردان ناسا در ۱۹۹۶، فنک دو مدرک کارشناسی از MIT در هوافضا و علوم زمین دریافت کرد. او دورهای در مؤسسه هوانوردی مسکو گذراند و سپس مدارک کارشناسیارشد در مهندسی هوافضا از استنفورد و در زمینشناسی سیارهای از دانشگاه هیوستون-کلیر لیک گرفت. پیش از پیوستن به ناسا، در نیروی هوایی ایالات متحده خدمت میکرد و در ۱۹۹۴ از مدرسهٔ خلبانان آزمایشی فارغالتحصیل شد؛ در پایگاههای ادواردز و اگلین در نقشهای مهندسی آزمایش پرواز فعالیت داشت و رابط برنامهٔ مشترک ژاپن-آمریکا برای جنگندهٔ XF-2 بود.
نقش در توسعهٔ برنامههای فضایی تجاری
از سال ۲۰۱۴ فنک ریاست شاخهٔ خدمهٔ تجاری دفتر فضانوردی ناسا را بر عهده گرفت و در توسعه و آزمون فضاپیماهای کرو مانند اسپیسایکس کرو دراگون و بوئینگ استارلاینر نقش کلیدی ایفا کرد. او در آمادهسازی مأموریت آزمایشی خدمهٔ بوئینگ (CFT) نیز سمت فرمانده عملیات مشترک را داشت و تا ۲۰۲۲ در ترکیب خدمهٔ اصلی حضور داشت.
اختلال پزشکی در مأموریت اخیر و بازگشت ایمن
در مأموریت Crew-11، ناسا بهدلیل «نگرانی پزشکی» برنامهٔ پیادهروی فضایی فنک و همکارش زِنا کاردمَن را لغو کرد و سپس کل خدمه را زودتر از موعد به زمین بازگرداند. آژانس در ابتدا نام فرد دچار مشکل را محفوظ داشت، اما بعداً مشخص شد آن فرد فنک بوده که دچار «ناتوانی موقتی در تکلم» شده بود. او پس از بازگشت به زمین بهطور کامل بهبود یافت و در سلامت کامل است.
میراث و افقهای پیش رو
همکاران و مدیران ناسا از شیوهٔ کار فنک، ترکیبی از تجربه، تواضع و تمرکز، بهعنوان الگویی برای نسلهای بعدی یاد میکنند. سهم او در پیوند دادن عملیات مأموریتهای سنتی با برنامههای تجاری، بهویژه در زمینهٔ امنیت و روشهای آموزش خدمه، قابلتوجه است. فعلاً مشخص نیست که فنک فعالیت حرفهایاش را در بخش خصوصی ادامه دهد یا خیر؛ اما تجربهٔ او بهعنوان سرمایهای برای پروژههای آیندهٔ فضایی باقی میماند.
نکات کلیدی برای دنبالکنندگان حوزهٔ فضا
- فنک با مجموع ۵۴۹ روز حضور در فضا یکی از برجستهترین رکوردهای تاریخ ناسا را دارد.
- نقش او در تکمیل مونتاژ مداری ایستگاه فضایی بینالمللی و نصب ابزارهایی مانند AMS از دستاوردهای مهم حرفهایاش است.
- تجربهٔ او در توسعهٔ فضاپیماهای تجاری به ارتقای ایمنی و کارایی نسل بعدی مأموریتها کمک خواهد کرد.
حضور فنک در دورهٔ انتقال صنعت فضایی، از عصر شاتل تا دورهٔ فضاپیماهای تجاری، نشان میدهد چگونه دانش و تجربهٔ افراد باتجربه مسیر نوآوری را تسریع و ایمن میسازند. اکنون این پرسش مطرح است که مهارتهای او در چه پروژهٔ جدیدی بهکار گرفته خواهد شد.
