بیمار زن 47 ساله پس از پیوند ریه دچار واکنشهای آلرژیک شدید شد که شواهد بالینی و آزمایشی حکایت از انتقال موقت حساسیت به بادامزمینی از دهنده عضو داشت.
شروع علائم و وضعیت بالینی
این بیمار برای درمان بیماریهای بینابینی ریه تحت پیوند ریه قرار گرفت. در دوران بستری پس از عمل، یک کاسه غلات صبحانه مصرف کرد و ظرف نزدیک به دو ساعت دچار گرگرفتگی، خارش، تنگی نفس و افت فشار خون شد؛ وضعیتی که به عنوان آنافیلاکسی شناخته میشود. گزارش بالینی جزئیات کامل دارودرمانی را ذکر نکرد، اما حمله پس از حدود دو ساعت فروکش کرد.
واکنشهای مکرر و تشخیص حساسیت
پس از ترخیص، بیمار چند بار دیگر نیز پس از مصرف انواع غذاها (از جمله پای کرم نارگیل و یک شکلات حاوی بادام) علائم مشابهی تجربه کرد. دو ماه بعد، تست خراش پوستی حساسیت به بادامزمینی و دانه کاج را نشان داد، در حالی که به برخی آجیلهای درختی مانند بادام و نیز به نارگیل واکنش نشان نداد.
یافتههای آزمایش خون
آنتیبادیهای اختصاصی بادامزمینی در سرم بیمار قابل تشخیص نبودند؛ یعنی تولید پایداری از این آنتیبادیها در گردش مشاهده نشد. این نکته تیم درمان را به این فرض رساند که ممکن است آنتیبادیها یا سلولهای ایمنی حساسشده همراه با بافت ریه دهنده منتقل شده و بر ماستسیتها یا بازوفیلهای محلی چسبیده باشند.
سرنخِ دهنده عضو
دهنده ریه یک پسر 12 ساله بود که سابقه حساسیت به بادامزمینی داشت (بدون سابقه آنافیلاکسی). بافت پیوندی احتمالاً حامل سلولهای ایمنی حساسشده نسبت به آلرژن بادامزمینی بود که بهطور موقت در گیرنده فعال ماندند.
روند درمان و پیگیری
گیرنده درمان اختصاصی حذف آلرژی دریافت نکرد. پیگیریهای پوستی نشان داد که حساسیت بهتدریج کاهش یافت و تا یک سال پس از پیوند ناپدید شد. چند ماه پس از آن بیمار تحت نظارت بالینی بادامزمینی خورد و واکنشی مشاهده نشد، مشاهداتی که نشان میدهند سلولهای ایمنی حساسشده دهنده یا از بین رفتهاند یا دیگر نقشی اجرایی ندارند.
مکانیسمهای محتمل
پدیده انتقال آلرژی از دهنده به گیرنده، هرچند نادر، در پیوندهای مختلف گزارش شده است. مکانیسمهای احتمالی عبارتند از:
- انتقال لنفوسیتهای B تولیدکننده آنتیبادی که در گردش یا بافت گیرنده فعال باقی میمانند،
- آنتیبادیهای متصل به ماستسیتها و بازوفیلهای محلی در بافت پیوندی که با مواجهه مجدد به آلرژن واسطه آزادسازی ترکیبات التهابی میشوند.
پیوندهای ریه و کبد به دلیل فراوانی سلولهای ایمنی محلی بیشتر با چنین مواردی مرتبط دانسته شدهاند.
پیامدهای بالینی و توصیهها
- ثبت دقیق سابقه آلرژی دهنده پیش از پیوند میتواند گیرندگان در معرض خطر را شناسایی کند.
- اجرای آزمونهای حساسیت پس از پیوند برای تشخیص زودهنگام و برنامهریزی مدیریت ایمن بیمار ضروری است.
- آموزش تیمهای پیوند و برنامهریزی تغذیهای مبتنی بر ریسک به کاهش حوادث کمک میکند.
- تدوین پروتکلهای استاندارد برای ثبت سابقه آلرژی دهندگان و پیگیریهای بعد از پیوند لازم است تا موارد انتقال آلرژی سریعتر شناسایی و مدیریت شوند.
اهمیت پژوهشی این پرونده
این مورد همسو با گزارشهای پیشین نشان میدهد که انتقال حساسیت غذایی پس از پیوند ریه میتواند موقت باشد و با حذف یا از کار افتادن سلولهای ایمنی دهنده از بدن گیرنده برطرف گردد. روشن شدن مکانیسمهای انتقال موقت یا پایدار حساسیت برای بهبود راهکارهای ایمنی پیش و پس از پیوند ضروری است.
برای دسترسی به منابع بیشتر میتوانید به صفحه ویکیپدیا درباره پیوند اعضا مراجعه کنید و گزارش مورد اصلی را ملاحظه نمایید.
منابع: گزارش مورد بالینی منتشرشده و مرورهای اخیر در ادبیات پزشکی درباره انتقال آلرژی از دهنده به گیرنده.
