رشدِ بیرویهٔ زیرساختهایِ هوشمصنوعی، زنجیرهٔ تأمینِ جهانی را با کمبودِ شدیدِ قطعاتِ حافظه مواجه کرده است. این بحران اکنون مستقیماً به سراغِ جیبِ مصرفکنندگان رفته و اپل را مجبور کرده تا قیمتِ طیفِ وسیعی از محصولاتِ خود اعم از مکبوکها، آیپدها و گجتهایِ جانبی را بهشدت افزایش دهد.
بر اساسِ گزارشِ بلومبرگ، جدیدترین عضوِ خانوادهٔ لپتاپهایِ اپل یعنی MacBook Neo از قیمتِ پیشینِ 599 دلار به 699 دلار رسیده است. این روندِ صعودی در مدلهایِ پرطرفدارتر نیز کاملاً مشهود است؛ مکبوکایرِ پایه از 1,099 دلار به 1,299 دلار افزایش یافت و خریدِ یک مکبوکپروِ استاندارد اکنون بهجایِ 1,699 دلار، 1,999 دلار هزینه دارد. مدلِ رومیزی و قدرتمندِ مکاستودیو نیز با جهشِ قیمتی از 1,999 دلار به رقمِ 2,499 دلار رسیده است.
خطِ تولیدِ تبلتهایِ اپل نیز از این نوسانِ بازار در امان نمانده است. قیمتِ آیپد ایر از 599 دلار به 749 دلار رسید و آیپد پرو اکنون 1,199 دلار قیمت دارد که نسبت به قیمتِ قبلیِ خود (999 دلار) رشدِ محسوسی را ثبت کرده است. مدلِ پایهٔ آیپدِ مجهز به تراشهٔ A16 از 349 دلار به 449 دلار رسیده و آیپد مینی با تراشهٔ A17 نیز از 499 دلار به 599 دلار گرانتر شده است.
افزایشِ قیمتِ گجتهایِ جانبی و هدستِ ویژن پرو
علاوهبرِ محصولاتِ موبایلی، گجتهایِ خانهٔ هوشمند و سرگرمیِ اپل نیز دستخوشِ تغییراتِ قیمتی شدهاند. هومپادِ استاندارد از 299 دلار به 349 دلار، هومپادِ مینی از 99 دلار به 129 دلار و دستگاهِ اپل تیوی از 99 دلار به 129 دلار افزایش یافتند. هدستِ واقعیتِ ترکیبیِ شرکت، یعنی ویژن پرو، که پیشتر نیز یکی از گرانترینِ محصولاتِ اپل محسوب میشد، اکنون از 3,499 دلار به 3,699 دلار رسیده است.
دلیلِ اصلیِ بحران؛ رشدِ تصاعدیِ مراکزِ داده
اپل در یک بیانیهٔ رسمی به شبکهٔ سیاِنبیسی (CNBC) اعلام کرد: «صنعتِ لوازمِ الکترونیکیِ مصرفی با چالشی بیسابقه روبهروست. توسعهٔ سریعِ مراکزِ دادهٔ هوشمصنوعی، موجبِ ایجادِ تقاضایِ فوقالعادهای برای حافظه و فضایِ ذخیرهسازی شده است. ما تا بهامروز هرگز شاهدِ افزایشِ قیمتِ قطعات با این سرعت و گستردگی نبودهایم.»
تیم کوک، مدیرعاملِ اپل، هفتهٔ گذشته در مصاحبه با والاستریت ژورنال صراحتاً اشاره کرد که افزایشِ قیمتِ محصولاتِ این شرکت در شرایطِ فعلی کاملاً «اجتنابناپذیر» است. توسعهٔ انقلابیِ هوشمصنوعی موجب شده تا هزینهٔ تأمینِ قطعاتِ حافظه و ذخیرهسازی بهصورتِ مداوم بالا برود. کوک در جلسهٔ اعلامِ درآمدِ سهماههٔ اولِ سالِ جاری نیز توضیح داده بود که مشکلِ اصلی در تولیدِ آیفونها، محدودیتِ تأمینِ تراشهٔ اصلیِ پردازش است، اما در زمینهٔ محصولاتِ مک، رسیدن به نقطهٔ تعادل بینِ عرضه و تقاضا چندین ماه زمان خواهد برد.
تغییرِ استراتژیِ اپل در ماهِ مه و توقفِ تولیدِ مدلِ پایهٔ مکمینی با حافظهٔ 256 گیگابایتی (به قیمتِ 599 دلار)، نشانهٔ اولیهای از همین بحران بود. این شرکت مدلِ پایه را به نسخهٔ 512 گیگابایتی با قیمتِ 799 دلار ارتقا داد و پیکربندیِ تراشهٔ M4 Pro را نیز از 1,399 دلار به 1,599 دلار افزایش داد.
آیندهٔ بازار و واکنشِ سایرِ رقبا
شرکتِ تحقیقاتیِ کانترپوینت (Counterpoint) در گزارشِ ماهِ مارسِ خود هشدار داد که قیمتِ ماژولهایِ DRAM در گوشیهایِ هوشمند در سهماههٔ اولِ سالِ 2026 بهصورتِ فصلی 50 درصد رشد داشته و نرخِ حافظههایِ فلشِ NAND نیز بیش از 90 درصد افزایش یافته است.
تارون پاتاک، مدیرِ تحقیقاتِ کانترپوینت، در مصاحبه با تککرانچ (TechCrunch) وضعیتِ فعلی را نقطهٔ پایانِ تحملِ هزینهها برای تولیدکنندگان دانست. به گفتهٔ او، قیمتِ حافظه از سهماههٔ چهارمِ 2025 تا کنون بیش از چهار برابر شده است و این کاهشِ حاشیهٔ سود دیگر قابلِ جذب نیست مگر اینکه شرکتها حاضر به ضرردهیِ کامل باشند.
او افزود: «تقاضایِ نجومی برای زیرساختهایِ هوشمصنوعی، ساختارِ زنجیرهٔ تأمینِ حافظه را از بنیاد متحول کرده است. هزینههایِ بالاترِ صورتحسابِ مواد (BOM) از این پس یک چالشِ دائمی خواهد بود. انتظار میرود سایرِ تولیدکنندگانِ رایانه و تبلت نیز از استراتژیِ اپل پیروی کنند؛ آنها یا قیمتها را بالا میبرند، یا تخفیفها را حذف میکنند و در نهابت تمرکزِ خود را به سمتِ تولیدِ دستگاههایِ پریمیوم و لوکس سوق میدهند.»
در نقطهٔ مقابلِ این بحران برای تولیدکنندگان، شرکتهایِ تأمینکنندهٔ قطعات در آسمان سیر میکنند. برای نمونه، شرکتِ مایکرون (Micron) بهعنوان یکی از غولهایِ تولیدکنندهٔ حافظه، در جدیدترین گزارشهایِ مالیِ خود یک جهشِ چهار برابری را در درآمدِ سالانهٔ خود به ثبت رسانده است. با ادامهٔ این روند، بهنظر میرسد تورمِ ناشی از هوشمصنوعی بهزودی ساختارِ قیمتگذاری در تمامِ بخشهایِ صنعتِ سختافزار را بازتعریف خواهد کرد.
