سازمان درآمد نیجریه (NRS) راهنمای جدیدی منتشر کرده که صرافیها و بازارهای همتابههمتا را موظف به کسر، گزارش و واریز مالیاتهای مرتبط با داراییهای دیجیتال کرده؛ بخشی از کسورات باید بهصورت همان توکن مبدا پرداخت شود.
مبالغ قابل کسر و نحوه واریز
بر اساس «راهنمای مالیاتگذاری داراییهای مجازی»، مالیات بر درآمد کسرشده از مبدا و عوارض تمبر باید «بهصورت توکن مبداِ تراکنش» به NRS واریز شوند، اما مالیات بر ارزش افزوده برحسب همان ارز پرداختی پرداخت میشود. پلتفرمها بهعنوان «مسئول کسر و واریز» تعیین شدهاند و نرخهای اصلی عبارتند از:
- کسر 1% از درآمد حاصل از واگذاریهای مشمول مالیات، از جمله توکنهای امنیتی و توکنهای غیرقابلمعاوضه مشمول.
- کسر 10% برای درآمدهای حاصل از استیکینگ، ماینینگ، ایردراپها و فعالیتهای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi).
- عوارض تمبر 1.5% برای انتقالهای توکن به فیات و فیات به توکن.
- فروش استیبلکوینها از معافیت 1% کسرشده برخوردارند.
مبالغ کسرشده بهعنوان پیشپرداخت تلقی شده و در محاسبه بدهی نهایی مودی منظور میشوند. نرخهای نهایی برای اشخاص حقیقی تصاعدی است و برای شرکتها (بهجز شرکتهای کوچک) نرخ ثابت 30% اعمال میشود.
تأثیر فنی و عملیاتی برای پلتفرمها
الزام به واریز بخشی از کسورات بهصورت توکن مبدا چالشهای عملیاتی جدیدی ایجاد میکند. پلتفرمها باید سازوکارهای نگهداری، گزارش، تسویه و تبدیل توکنها را طراحی کرده و نوسان قیمت هنگام محاسبه و تسویه مالیاتی را مدیریت کنند. همچنین موارد زیر از سوی NRS لازم شده است:
- گزارش جزئیات تراکنشها شامل شناسه تراکنش، مبلغ، زمان و نوع توکن.
- اطلاعات کامل مشتریان از جمله نام، اطلاعات تماس و شماره شناسه مالیاتی (TIN).
- تقویت فرایندهای KYC و سیستمهای گزارشدهی برای تطبیق با نیازهای حسابرسی.
چالشهای حسابداری و ارزشگذاری
نحوه ارزشگذاری سود حاصل از واگذاریها و محاسبه معکوس نرخ تبدیل توکنها به فیات محل اختلاف احتمالی میان مودیان و اداره مالیات خواهد بود. اگرچه دستورالعمل 2025 چارچوب کلی را ارائه میدهد، جزئیات محاسبه نرخ مرجع، زمانبندی تسویه و معیار سنجش قیمت برای حسابرسیها هنوز روشن نیست و پذیرش روشهای عملیاتی بین پلتفرمها و NRS نیازمند توافقنامهها و نمونهرویههای مشخص است.
چارچوب حقوقی و ارتباط با سیاستهای کلان
این دستورالعمل در پی فرمان اجرایی رئیسجمهور بولا تینوبو صادر شد که شورای داراییهای مجازی را با حضور بانک مرکزی نیجریه، نمایندگان NRS و کمیسیون اوراق بهادار تشکیل میدهد. اصلاحات گسترده نظام مالیاتی از اول ژانویه و مطابق با قوانین مالیاتی نیجریه لازمالاجرا شده و داراییهای دیجیتال را رسماً بهعنوان داراییهای مشمول مالیات معرفی میکند.
تطابق با قوانین پیشین
در قانون مالی 2023 نیجریه، سودهای واگذاری رمزارزها برای نخستینبار با نرخ ثابت 10% مشمول مالیات شدند؛ چارچوب 2025 آن رویکرد را بازتعریف کرده و راهنمای جدید روشهای دقیق کسر، واریز و تطبیق تراکنشها را مشخص میکند. بهعبارت دیگر، تمرکز بر تنظیم دقیقتر و جمعآوری ساختیافتهتر دادهها افزایش یافته است.
پیامدها برای بازار و چشمانداز نظارتی
- افزایش هزینههای تراکنش و بار عملیاتی برای صرافیها و بازارهای P2P بهدلیل نیاز به پیادهسازی فرآیندهای کسر و واریز.
- امکان انتقال بخشهایی از حجم معاملات به تراکنشهای نقدی یا کانالهای خارج از سامانههای متمرکز، که میتواند منجر به افزایش ریسک بازار سیاه و چالشهای نظارتی شود.
- افزایش احتمال اختلافات حقوقی در مورد ارزشگذاری رمزارزها، بهویژه در تراکنشهای فرامرزی و تفاوت معیارهای نرخ مرجع.
نیجریه با این اقدام تلاش کرده فعالیتهای رمزارزی را در چارچوب مالیاتی رسمی قرار دهد؛ این رویکرد با روند جهانی تنظیم و شفافسازی بازار رمزارزها همخوانی دارد. بازیگران بازار اکنون باید سیستمهای گزارشدهی و کنترلهای داخلی را بهروزرسانی و محاسبات ارزشگذاری را مستندسازی کنند تا ریسک اختلافات کاهش یابد.
گامهای عملی برای کسبوکارها
- بهروزرسانی فرایندهای KYC و جمعآوری شماره شناسه مالیاتی (TIN) مشتریان.
- طراحی و پیادهسازی سازوکارهای نگهداری، گزارش و واریز توکنها بهصورت توکن مبدا.
- افزودن ماژولهای محاسبه نرخ تبدیل، مستندسازی زمانبندی تراکنشها و حفظ سوابق برای حسابرسی.
- مشاوره با تحلیلگران مالیاتی و حقوقی برای مدیریت مخاطرات تطبیق و تدوین رویههای داخلی.
اجرای این دستورالعملها میتواند درآمدهای مالیاتی و شفافیت را افزایش دهد، اما هزینههای اجرایی و پرسشهای فنی—بهویژه درباره ارزشگذاری و مدیریت نوسان قیمتی—چالشمحور باقی میمانند. احتمالاً این موضوع محور مذاکرات آتی NRS و ارائهدهندگان خدمات رمزارزی خواهد بود.
برای مشاهده چارچوبهای بینالمللی مرتبط میتوانید به منابع مرجع درباره Taxation of cryptocurrencies مراجعه کنید.
