سونی ژاپن با تدوین و اجرای سیاست رسمی «مبارزه با آزار و اذیت مشتری»، به موج اعتراضات گسترده جامعه گیمینگ در برابر حذف تدریجی دیسکهای بازی فیزیکی پلیاستیشن تا ژانویه ۲۰۲۸ واکنش نشان داده است. این سیاست که در اول سپتامبر منتشر شده، نه تنها رفتارهای ممنوعه را تشریح میکند، بلکه صراحتاً از احتمال قطع خدمات پشتیبانی و حتی پیگیریهای کیفری در برابر مشتریانی که 행وی «مزاحم» از خود نشان دهند، خبر میدهد.
زیرساختی برای مقابله با «برخوردهای فراتر از هنجار»
در متن انتشار رسمی سونی آمده است: «کرامت و ایمنی کارکنان ما نباید توسط آزار و اذیت مشتری، نظیر کلمات یا درخواستهایی که فراتر از آنچه طبق هنجارهای اجتماعی معقول تلقی میشود، تهدید شود.» شرکت مثالهای ملموس برای این آزارها آورده است:
- درخواستهای مکرر و طولانیمدت
- تقاضای جبران خسارت غیرمنطقی
- توهین، تهدید و تهمت
- رفتار تهاجمی و تبعیضآمیز
- اجبار به انجام کارهای فردی (مانند سجده کردن) یا مراجعه غیرمجاز به محل شرکت
سونی تأکید کرده که در صورت لزوم با پلیس و وکلا همکاری کرده و از «اقدامات حقوقی و دادرسیهای کیفری» استفاده خواهد کرد.
ریشه اختلاف: پایان مالکیت واقعی یا ورود به عصر دیجیتال؟
این سیاست در خلأ تدوین نشده است. اعلامیه اول جولای سونی درباره توقف تولید دیسکهای فیزیکی، موجی از اعتراضات را برانگیخت که بلافاصله فراتر از نقدهای معمول حرکت کرد. بازیکنان استدلال میکنند که حذف رسانه فیزیکی، برابر است با سلب «مالکیت واقعی» بازیها. در مدل دیجیتال، خرید تنها به معنای دریافت «مجوز موقت و قابل انقضا» است که سونی میتواند به دلخواه لغو یا محدود کند — قدرتی که در عصر دیسکهای فیزیکی وجود نداشت.
واکنش سریع بود: تنها ۶ روز پس از اعلام، عریضهای در Change.org برای توقف این تصمیم ۲۰۰,۰۰۰ امضا جمع کرد، رقمی که اکنون به نزدیک ۴۰۰,۰۰۰ میرسد.
جبهه قضایی: از دعاوی جمعی تا داوری اجباری
میدان درگیری به دادگاهها کشیده شده. یک دعوی جمعی متهم میکند که سونی با برچسب «خرید» (Buy) روی بازیهای دیجیتال، مصرفکنندگان را گمراه میکند تا بپذیرند مالک بازی میشوند، در حالی که تنها مجوزی موقت خریداری میکنند. سونی در پاسخ، درخواست انتقال پرونده به «داوری بینجانبه» (Arbitration) داده و استدلال کرده که «مصرفکنندگان معقول گمراه نخواهند شد تا باور کنند بازیهای دیجیتال را مالک هستند.» چندین دعوی مرتبط دیگر همچنان در جریان است.
سونی: «به محتاطانه جلو میرویم»
با وجود «دیدگاههای قوی» بازیکنان و کمپینهای حقوقی، سونی موضع خود را تغییر نداده. بیانیه شرکت میگوید تصمیم به «محتاطانه پیش رفتن» با برنامه حذف دیسک گرفته شده است. امید سونی این است که سیاست جدید آزار و اذیت، فشارهای مستقیم بر کارکنان پشتیبانی را کاهش دهد — فشارهایی که به نظر میرسد فراتر از نقد سازنده بوده و به تهدیدات شخصی علیه کارکنان فردی رسیده باشد.
این سیاست همچنین با قانون جدید ژاپن همسو است که شرکتها را موظف میکند تدابیری برای پیشگیری از آزار و اذیت مشتری (Customer Harassment یا «Kasuhara») در برابر کارکنان خود اتخاذ کنند.
آیندهای بدون دیسک: ضرورت یا انتخاب اجباری؟
این بحران پرسشهای بنیادینتری را مطرح میکند: آیا حذف مدیا فیزیکی حرکت ناگزیر به سوی آینده است، یا استراتژی محاسبهشدهای برای کنترل کامل اکوسیستم و درآمدهای بازدهدارتر؟ بازیکنان نگرانند که بدون دیسک، کتابخانههایشان در مرحمت سرورهای مرکزی و سیاستهای متغیر شرکت بماند. سونی میگوید برای حفظ امنیت کارکنان خود خط قرمز ترسیم کرده، اما جامعه گیمینگ هم خط قرمز خود را مشخص کرده: مالکیت به معنای کنترل، نه مجوز قابل انقضا.
جنگ ادامه دارد. در دادگاهها، در پلتفرمهای اجتماعی، و اکنون در چارچوبهای حقوقی جدیدی که سونی برای کنترل دیالوگ تدوین کرده است.
