خلاصه: کاهش انتشار CO2 چین در سهماهه دوم 2026 حدود 1% نسبت به سال قبل ثبت شد. عامل اصلی این کاهش، افت چشمگیر مصرف نفت — بهویژه در بخش حملونقل — بود که هم از اختلال در مسیرهای تأمین سوخت و هم از تغییرات ساختاری در الگوی مصرف ناشی شد.
چرایی سقوط مصرف نفت و اثر بر انتشارها
مصرف نفت چین در سهماهه دوم 2026 بهطور کلی 9% کاهش یافت و مصرف بخش حملونقل بهتنهایی 16% افت نشان داد. اختلال در جریان سوخت از خلیج فارس از مسیر تنگه هرمز نقش قابلتوجهی داشت، اما عوامل ساختاری داخلی نیز مؤثر بودند؛ بهویژه رشد سریع خودروهای برقی و افزایش استفاده از حملونقل عمومی که تقاضای سوخت مایع را کاهش دادهاند.
نقش خودروهای برقی و تغییر رفتار
- افزایش ناوگان و استفاده بیشتر از خودروهای برقی همراه با توسعه حملونقل عمومی به چین امکان داد جابهجاییها را بدون افزایش معادل در مصرف سوخت مایع انجام دهد.
- اثر خودروهای برقی بر کاهش تقاضای نفت بیشتر از صرفاً افزایش تعداد آنها بوده، زیرا میزان استفاده و جایگزینی سفرها با وسایل برقی نیز افزایش یافته است. برای توضیحات بیشتر رجوع کنید به صفحه خودروهای برقی.
- برآوردها نشان میدهد نفتی که در نیمه اول 2026 توسط خودروهای برقی در چین جانشین شد، بیش از کل مصرف نفت بریتانیا در یک دوره ششماهه بوده است.
زغالسنگ رشد کرد؛ اما نتوانست جلوی افت کلی را بگیرد
در کنار کاهش مصرف نفت، مصرف زغالسنگ برای تولید برق 2.4% افزایش یافت و تولید گاز نیروگاهی 1.2% کاهش پیدا کرد. این تناقض عمدتا ناشی از کاهش تزریق برق خورشیدی و بادی به شبکه است: وقتی تولید تجدیدپذیرها بهطور کامل قابلاستفاده نباشد، نیروگاههای زغالی جایگزین آن تولید میشوند.
با وجود رشد ظرفیت بادی و خورشیدی و افزایش تولید برقآبی و هستهای، محدودیتهای بازار برق و افزایش ظرفیت نیروگاههای زغالی در برخی مناطق مانع از جایگزینی کامل تولید زغالی شده است. این پویایی نشان میدهد افزودن ظرفیت پاک لزوما بهسرعت تولید زغالسنگ را کاهش نمیدهد. برای اطلاعات پایه درباره زغالسنگ میتوانید به صفحه مربوطه مراجعه کنید.
نکات کلیدی سهماهه دوم 2026
- پردازش نفت خام 11% کاهش یافت؛ بخشی از کاهش واردات 32% مربوط به تخلیه ذخایر نفتی داخلی بوده است، اما دادهها نشان میدهد کاهش واقعی مصرف نیز نقش مهمی داشته است.
- رشد مصرف زغالسنگ در بخش پتروشیمی کند شد و از 19% در سهماهه اول و 15% در 2025 به 8% رسید.
- طی نیمه اول 2026، انتشارها پس از افزایش 2% در سهماهه اول و کاهش 1% در سهماهه دوم، اندکی نسبت به صفر سالانه بالا ماندهاند، اما پایینتر از اوج 2023–2024 باقی ماندهاند.
سیاستها و برنامههای پنجساله؛ اصلاحات بازار برق و هدفگذاری غیرکمی
دفاتر برنامهریزی چین در سهماهه دوم بستهای از اسناد پنجساله انرژی منتشر کردند که بر کاهش قطعتزریق تولید تجدیدپذیر (کاهش تزریق بیفایده)، بهبود ادغام تجدیدپذیرها در شبکه و معیار سختتر برای تصویب نیروگاههای زغالی جدید تأکید دارد، اما اهداف کمّی جدیدی بهطور گسترده اعلام نشد. رویکرد فعلی معطوف به تنظیم بازار برق است تا تأثیر طولانیمدت کاهش انتشار تقویت شود.
آینده انتشارها؛ تعادل میان تقاضا و عرضه پاک
کاهش انتشارها در کوتاهمدت عمدتا ناشی از همزمانی چند عامل بود: فشار ساختاری روی تقاضای نفت، افت ساختوساز در بخش املاک و کندی رشد مصرف زغالسنگ در صنایع شیمیایی، همراه با توسعه نیروگاههای بادی، خورشیدی، هستهای و برقآبی. اگر ادغام بهتر تجدیدپذیرها در شبکه ادامه یابد و تقاضای نفت بهواسطه تغییرات رفتاری و ساختاری پایین بماند، احتمال ادامه کاهش انتشار وجود دارد؛ در غیر این صورت هر افزایش تقاضا میتواند روند را معکوس کند.
برای دستیابی به کاهش پایدار انتشار CO2، کافی نیست تنها ظرفیت پاک افزایش یابد؛ سازوکارهای بازار، مدیریت تزریق تولید تجدیدپذیر و تغییر الگوهای مصرف نیز باید همزمان تغییر کنند تا ظرفیتهای نوین واقعاً تولید زغالسنگ را جابهجا کنند.
منابع و تحلیلهای مرتبط: گزارشهای رسمی و تحلیلهای کارشناسی درباره دادههای انتشار و الگوهای مصرف انرژی چین و مقالات مرجع در حوزه انرژی و حملونقل.
