فرد پیرس، روزنامهنگار محیطزیست، روند گذار به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و بازسازی طبیعت را نشانهای از امکان مدیریت بهتر بحران اقلیمی میداند؛ هرچند باور دارد زمانِ اقدام فشرده است. گفتگو با پیرس حول کتاب جدیدش «با وجود همهٔ اینها» (گرانتا، ۲۰۲۶) است؛ کتابی که چهار دهه پیشرفتهای مثبت را مرور و ترکیبی از خوشبینی عملگرایانه و هشدارهای جدی را مطرح میکند.
از توربینهای آزمایشی تا انقلاب انرژی
پیرس به یاد میآورد که سی سال پیش در اجلاس زمین حضور داشت؛ دورانی که بسیاری از فناوریهای پاک هنوز در سطح آزمایشی یا بسیار پرهزینه بودند. او تأکید میکند امروز توربینهای بادی و نیروگاههای خورشیدی از نظر مقیاس و هزینه به بلوغ رسیدهاند و کاهش هزینهها نشاندهنده پیشرفت فنی است که میتواند بخشی از پاسخ جهانی به انتشار گازهای گلخانهای باشد. با این وجود، کاهش ملموس در انتشار CO2 هنوز کافی نیست و نیاز به سیاستگذاری و سرمایهگذاری گستردهتر احساس میشود.
فناوریها؛ ابزار، نه دشمن
پیرس معتقد است فعالان محیطزیست نباید راهحلهای فنی را طرد کنند. او از ترکیب سیاستهای هوشمند، سرمایهگذاری و فناوری برای تسریع گذار انرژی دفاع میکند، اما هشدار میدهد این پیشرفتها باید با اقدامهای ساختاری همراه شوند تا تأثیر واقعی بر کاهش انتشار گازها حاصل شود.
بازگشت طبیعت؛ وقتی زمین فرصتی برای التیام مییابد
یکی از بخشهای برجسته کتاب، تأکید بر ظرفیت بازسازی طبیعت است. پیرس میگوید در صورت رهاسازی برخی زمینهای کشاورزی یا اختصاص فضا به جنگلسازی و بازوحشیسازی، طبیعت توان بازیابی و تحول را دارد. این رویکرد، که با مفهوم بازوحشیسازی همراستا است، به جای تلاش برای بازگرداندن دقیق اکوسیستمهای گذشته، به طبیعت امکان سازگاری و تحول میدهد.
قواعد بازی جدید برای محافظت
پیرس پیشنهاد میکند سیاستهای حفاظتی به جای تلاش برای بازسازی دقیق یک تصویر آرمانی از گذشته، فضا و انعطاف به طبیعت بدهند تا خود مسیر تطبیق را بیابد. این رویکرد عملیتر و مقیاسپذیرتر است و میتواند همزمان با سیاستهای کاهش انتشار گازها اجرا شود.
تغییر نگرشها نسبت به رشد جمعیت
در بخشهایی از کتاب، پیرس به تغییرات جمعیتی اشاره میکند. هشدارهای قدیمی دربارهٔ «بمب جمعیتی» تا حدی فروکش کرده؛ کاهش نرخ باروری در بسیاری از کشورها همراه با افزایش دسترسی به آموزش و خدمات بهداشتی الگوهای مصرف و فشار بر منابع را دگرگون کرده است. این تحول جمعیتی همراه با فناوری و سیاست میتواند شانس موفقیت گذار سبز را افزایش دهد.
پیام برای سیاستگذاران و فعالان
- عملگرایی در سیاست: تمرکز بر راهحلهای ملموس و قابل اندازهگیری؛ از تقویت شبکهٔ برق تا تشویق بازار به سمت انرژیهای پاک.
- متعادل بودن صداها: نقدها و هشدارها باید همراه با پیشنهادهای عملی باشد؛ بدبینها مشکلات را نشان دهند و خوشبینها راهحلهای قابل اجرا ارائه کنند.
- دادن فضا به طبیعت: گسترش پروژههای بازوحشیسازی و رهاسازی زمینهای مناسب تا طبیعت امکان تطابق و بازیابی داشته باشد.
چشمانداز واقعگرا، معطوف به اقدام
پذیرفتن پیشرفتها نباید به انفعال منجر شود. پیرس میپذیرد ممکن است برخی نقاط حساس اقلیمی پشت سر گذاشته شده باشند، اما راهبرد او روشن است: از فناوریها و سیاستهای موجود استفاده کنیم، به طبیعت فضا بدهیم و از فرصتهای جمعیتی و اقتصادی برای تسریع گذار بهره ببریم. ترکیب این سه محور میتواند امکانهای واقعی برای آیندهای کمانتشار را حفظ کند.
کتاب «با وجود همهٔ اینها» علاوه بر روایت پیشرفتهای فنی، دعوتی است به اقدامات مشخص؛ از سرمایهگذاری در انرژی پاک تا برنامهریزی زمین و مشارکت فعال در سیاستگذاری. همانطور که پیرس میگوید: «کمی دیر وارد شدهایم، اما هنوز میتوان اثربخش بود.»
برای آشنایی بیشتر با مفاهیم بنیادینی که پیرس به آنها ارجاع میدهد، صفحات مرجع دربارهٔ تغییر اقلیم و Live Science مفید خواهند بود.
