ظرفیت نصبشده خورشیدی در جهان اکنون بیش از 3 تراوات است. این جهش سریع آثار پایداری بر بازار انرژی، زیرساخت شبکه و سیاستگذاری ملی و بینالمللی دارد و نشان میدهد خورشیدی بهسرعت از فناوری حاشیهای به ستون اصلی سیستمهای برق تبدیل شده است.
اعداد و روندها
تحلیلهای BloombergNEF نشان میدهد ظرفیت جهانی خورشیدی از حدود 100 گیگاوات در سال 2012 به نزدیک 1 تراوات در سال 2022 جهش کرد. طی چند سال پس از آن یک تراوات دیگر اضافه شد و رسیدن از 2 تراوات به 3 تراوات در کمتر از دو سال انجام شد. BNEF پیشبینی میکند ظرفیت نصبشده خورشیدی تا سال 2036 به حدود 9 تراوات برسد.
منابع رشد: کدام کشورها بیشترین سهم را دارند؟
بخش عمدهای از رشد اخیر از چین ناشی میشود، اما بازارهای نوظهور در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین—از پاکستان و فیلیپین تا نیجریه و کوبا—نقش فزایندهای ایفا کردهاند. در سال 2020 تنها 42 کشور ظرفیت خورشیدی برابر یا بیش از 1 گیگاوات داشتند؛ امروز این عدد به 74 کشور رسیده است. پیشبینیها نشان میدهد سهم کشورهای در حال توسعه تا 2036 از بیش از 25 درصد عبور کند، در حالی که سهم کشورهای ثروتمند به حدود 20 درصد کاهش خواهد یافت.
دلایل شتابگیری نصبها
- کاهش هزینهها: قیمت ماژولها و اجزای سیستم در دهه گذشته بهطور قابلتوجهی کاهش یافته و هزینه سطحی تولید برق خورشیدی را پایین آورده است.
- سیاستها و مزایدهها: برنامههای حمایتی دولتی، قراردادهای خرید بلندمدت و مزایدههای رقابتی، ریسک و هزینه تأمین برق خورشیدی را کاهش دادهاند.
- گسترش بازارهای پراکنده: نصبهای سقفی و خارج از شبکه در کشورهای در حال توسعه دسترسی به برق را تسهیل کرده و تقاضای محلی را افزایش داده است.
- پیشرفت فناوری و تأمین مالی: بهبود کارایی پنلها، سیستمهای مدیریت توان و ابزارهای نوین تأمین مالی پروژهها اجرای سریعتر پروژهها را ممکن کرده است.
پیام برای شبکه و صنعت
عبور توان خورشیدی از مرز 3 تراوات فرصتها و چالشهایی ایجاد کرده است: نیاز فوری به ذخیرهسازی اقتصادی برای جبران نوسان تولید، تقویت شبکههای انتقال و توزیع، مدیریت بار و توسعه بازارهای انعطافپذیر. علاوه بر این، مهارتهای نصب، نگهداری و بازیافت پنلها بهعنوان زنجیرهای از مشاغل و خدمات ضروری اهمیت مییابند.
پیشبینی تا 2036 و فراتر
در صورتی که روند فعلی، سرمایهگذاریها و سیاستهای حمایتی ادامه یابد، خورشیدی میتواند نقش محوری در بازسازی ترکیب سبد انرژی داشته باشد. افزایشی شدن سهم خورشیدی با توسعه ذخیرهسازی، مدیریت تقاضا و یکپارچهسازی هوشمند شبکه همراه خواهد شد. برای مطالعه فنی بیشتر درباره فناوریهای خورشیدی میتوانید صفحه مربوط در ویکیپدیا را مرور کنید.
اولویتهایی که باید دنبال شوند
- افزایش سرمایهگذاری در ذخیرهسازی باتری و شبکههای هوشمند
- تشویق قوانین حمایتی و ظرفیتسازی برای ورود کشورهای در حال توسعه به بازار انرژی پاک
- تقویت پایداری زنجیره تأمین و توسعه برنامههای بازیافت پنلها
جمعبندی
رسیدن به توان خورشیدی 3 تراوات نقطه عطفی در گذار انرژی است، اما صرفاً نصب پنلها پایان مسیر نیست. تمرکز بعدی بر یکپارچهسازی هوشمند، توسعه راهکارهای ذخیرهسازی مقرونبهصرفه و سیاستگذاری برای تضمین دسترسی عادلانه و پایدار به انرژی خواهد بود؛ محورهایی که تعیینکننده سرعت رسیدن به اهداف بلندمدت کاهش انتشار گازهای گلخانهای و امنیت انرژی هستند.
