شدت و گستردگی دود آتشسوزیهای جنگلی آنچنان افزایش یافته که دستاوردهای کاهش آلودگی ناشی از خودروها و صنایع در بهبود کیفیت هوای پیش از تولد را خنثی میکند.
یافتههای جدید: عقبگرد سلامت پیش از تولد
مطالعهای از دانشگاه مریلند، کالج پارک نشان میدهد افزایش آتشسوزیهای جنگلی «بهطور سیستماتیک موجب جبرانِ بهبود کیفیت هوای پیش از تولد» شده است. نتایج این تحقیق، منتشرشده در نشریه Frontiers in Environmental Health، خطرات پایدار دود جنگل را برای جنین و نوزادان برجسته میکند.
چگونه دود آتشسوزی جنگلی به سلامت جنین آسیب میزند
آتشسوزیها میزان بالایی از ذرات معلق بسیار ریز (PM2.5) و ترکیبات سمی منتشر میکنند؛ ذراتی که میتوانند بهراحتی وارد ریه و جریان خون شده و تا جفت و جنین نفوذ کنند. سازمان جهانی بهداشت ارتباط بین آلودگی ذرات ریز و پیامدهای نامطلوب دوران بارداری را شرح داده است (WHO) و آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده نیز درباره خطرات PM2.5 هشدار داده است (EPA).
پیامدهای فوری برای نوزادان
مواجههٔ پیش از تولد با دود جنگل با افزایش احتمال تولد زودرس و تولد با وزن کم مرتبط است؛ دو عامل مهم که خطر مرگ نوزاد و ابتلا به بیماریهای مزمن تنفسی و غیرتنفسی در طول زندگی را افزایش میدهند. میشل بودرو، نویسندهٔ ارشد مطالعه و دانشیار سیاست و مدیریت بهداشت، میگوید تمرکز روی این جمعیت «یک جمعیت بسیار در معرض خطر» را نشان میدهد و تأکید میکند کاهش انتشار از منابع انسانی بهتنهایی برای محافظت از جنین کافی نیست.
کدام جمعیتها بیشترین آسیب را میبینند؟
- جمعیتهای کمدرآمد، جوامع روستایی و جوامع بومی که دسترسی کمتری به امکانات حفاظتی و شبکههای پایش دارند.
- ساکنان نزدیک جنگلها و مراتع مستعد آتشسوزی که دود غلیظ را مستقیمتر تجربه میکنند.
زمینهٔ تاریخی و علّی
قانون هوای پاک (Clean Air Act) از سالهای پایانی دههٔ 1960 تا دههٔ 1970 انتشار چند آلایندهٔ اصلی را بهطور چشمگیری کاهش داد (Clean Air Act). با این حال تغییرات اقلیمی، که با سوختن سوختهای فسیلی تشدید میشود، شرایط گرمتر و خشکتری ایجاد کرده و آتشسوزیها را شدیدتر و گستردهتر میکند؛ دود حاصل از این آتشسوزیها میتواند دستاوردهای کنترل آلودگی هوا را تضعیف کند.
تدابیر سیاستی و عملی برای محافظت از حاملگی
تحلیلها نشان میدهد نهادهای دولتی و خدمات بهداشتی باید برنامههای حفاظت از بارداری را با راهکارهای ویژه برای مواجهه با دود آتشسوزی تلفیق کنند. راهکارهای عملی عبارتاند از:
- تقویت شبکههای پایش و هشداردهی کیفیت هوا، بهویژه در مناطق روستایی و جوامع بومی.
- توزیع فیلترهای هوای خانگی با کارایی بالا (HEPA) و تجهیزاتی برای فضاهای عمومی مانند مراکز بهداشتی.
- تدوین دستورالعملهای حفاظتی روزمره برای زنان باردار و کارکنان حوزهٔ سلامت.
- ادغام ریسک آتشسوزی و دود در سیاستهای کاهش انتشار و برنامهریزی اقلیمی و مدیریت زمین.
چکلیست عملی برای مادران باردار
- در زمان هشدار کیفیت هوا تا حد ممکن در فضاهای سرپوشیده و با تهویه مناسب بمانید.
- در صورت ضرورت خروج، از ماسکهای استاندارد (مانند N95) استفاده کنید.
- فیلتر هوای مناسب در اتاق خواب نصب کنید و در هنگام پیک آلودگی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دود خودداری کنید.
- فعالیت بدنی سنگین در فضای باز را محدود کنید و در صورت نگرانی با ارائهدهندهٔ خدمات بهداشتی مشورت کنید.
گام بعدی در پژوهش و اقدام
پژوهشگران خواستار مستندسازی دقیقتر ارتباط دوز-پاسخ بین مواجهه با دود و پیامدهای نوزادی هستند. مداخلات محلیِ هدفمند، افزایش ظرفیت پایش کیفیت هوا و برنامههای حمایتی برای جوامع آسیبپذیر باید اولویت یابد. ترکیب کاهش انتشار گازهای گلخانهای با مدیریت پوشش گیاهی و اقدامات پیشگیرانه در مدیریت آتشسوزی میتواند هم سلامت عمومی و هم امنیت دوران بارداری را تقویت کند.
حفاظت از جنین در برابر دود آتشسوزی جنگلی نیازمند هماهنگی میان سیاستهای اقلیمی، مدیریت آتشسوزی و خدمات بهداشتی است تا نسل آینده با شانس بیشتری برای شروعِ سالم زندگی مواجه شود.
