تریلرهای پرهیجان و جلوههای ویژه چشمنواز همیشه راه مطمینی برای فریب مخاطب هستند. سینمای علمی-تخیلی پر از نمونههایی است که تیم بازاریابی آنها بهتر از کارگردان میداند چه میخواهد و با چند دقیقه تریلر جذاب، ما را به سالن کشاند، اما نتیجه نهایی جز یک سرخوردگی بزرگ نبود. اگر به دنبال آثار واقعاً ارزشمند هستید، خواندن فهرست بهترین فیلم علمی-تخیلی از سال 2000 تاکنون میتواند راهگشا باشد. اما در اینجا به سراغ فاجعههایی میرویم که ظاهر فریبندهای داشتند.
10. سقوط ماه (Moonfall - 2022)
تریلرهای «سقوط ماه» با وعده صحنههای فاجعهبار پرهیجان و جلوههای ویژه کامپیوتری جذاب، مخاطب را میخکوب کردند. اما نتیجه نهایی آنقدرها هم جذاب نبود. داستان فیلم حول تیمی از کارشناسان ناسا و یک دانشمند نرد میچرخد که وظیفه دارند از برخورد ماه خارج از مدارش به زمین جلوگیری کنند. این روایت به جای یک سقوط بیوقفه و هیجانانگیز به درون هرجومرجی مضحک، شبیه به یک درام ملودراماتیک گیجکننده و خستهکننده است که گهگاه با چند صحنه هیجانانگیز قطع میشود.
این یک فیلم پرفروش بیمغز با بحران هویت است، گیر افتاده میان ویرانیهای احساسی فیلمهایی مثل «آرمگدون» و جزئیات علمی-تخیلیِ هوشمندانه فیلمهایی مثل «گراویتی» و «مریخی». این سرزمین بلاخبری که فیلم در آن قرار گرفته، هیچ چیز با ارزش یا تماشای عظیمی ارائه نمیدهد و آن را به یک شکست خستهکننده 130 دقیقهای تبدیل میکند که بیشتر از هر چیز دیگری آزاردهنده است. «سقوط ماه» حتی به عنوان یک لذت گناهآلودِ «چقدر بد که خوبه» هم شکست میخورد؛ یک فاجعه مرگبار که با وجود جذابیت تریلرهایش، به یکی از بدترین فیلمهای دهه 2020 و یک شکست رقتانگیز در گیشه تبدیل شد.
9. میدان نبرد زمین (Battlefield Earth - 2000)
با توجه به شهرت بد این فیلم در تاریخ سینما، ممکن است امروز باورش سخت باشد، اما «میدان نبرد زمین» حداقل روی کاغذ ایده جالبی داشت. قیام یک قهرمان جوان به نام «جانی گودبوی تایلر» (بری پپر) در برابر ستم نژادی از موجودات فضایی غولپیکر انساننما در آیندهای دور، پیشفرضی جذاب به نظر میرسید. متاسفانه، در عمل، اقتباس از رمان حماسی «ال. ران هابارد» هرگز به استاندارد یک حماسه بنیادین ژانر نرسید.
در بهترین حالت، این فیلم باید سرگرمکننده میبود و حتی اگر مخاطبان به وعده تریلر مبنی بر درخشش علمی-تخیلی قرن 21 باور نمیکردند، حداقل انتظار چیزی پرهیجان و سرزنده را داشتند. نیازی به گفتن نیست که اینطور نشد. علاوه بر این، تولید این فیلم با انبوهی از جنجالها و حوادث روبرو شد، از جمله یک مشکل حقوقی قابل توجه که حول ادعاهای تقلبی برای تامین مالی شکل گرفت. «میدان نبرد زمین» به عنوان یکی از وحشتناکترین و مضحکترین فیلمهای ساخته شده در تاریخ شناخته میشود.
8. هوش مصنوعی (A.I. Artificial Intelligence - 2001)
«هوش مصنوعی» ممکن است یکی از مطلق بدترین فیلمهای ساخته شده نباشد، اما قطعا عادلانه است که بگوییم از انتظارات عقب ماند. وقتی یک فیلم علمی-تخیلی به کارگردانی استیون اسپیلبرگ عرضه میشود، انتظارات همیشه به طور نجومی بالاست. درام سال 2001 او نمایانگر دوری از انرژی پویای همیشگیاش بود و مخاطبان چندان با آن همراه نشدند.
بر اساس داستان کوتاه «برایان آلدیس» با عنوان «سوپرتویها تمام تابستان دوام میآورند»، این فیلم غمگین درباره یک کودک هوش مصنوعی است که طراحی شده است تا عشق را تجربه کند. اما ترکیب فضای تاریک و فلسفی استنلی کوبریک با حساسیت همیشگی اسپیلبرگ، محصولی دوگانه و ناهموار خلق کرد که در نهایت هیچیک از طرفداران دو کارگردان را کاملاً راضی نگذاشت.
7. پس از زمین (After Earth - 2013)
تریلر این فیلم با حضور ویل اسمیت و پسرش در سیارهای ناشناخته و خطرناک، وعده یک ماجراجویی بقا و اکشن علمی-تخیلی داد. جلوههای ویژه در تریلر بسیار چشمنواز بودند و فضاسازی سیاره آیندهنگرانه جذاب به نظر میرسید. با این حال، کارگردانی م. نایت شامالان و دیالوگهای بیروح و مصنوعی، آن را به یک تجربه خستهکننده تبدیل کرد.
6. پارادوکس کلاورفیلد (The Cloverfield Paradox - 2018)
استیون جی. آبامز با یک تریلر غافلگیرکننده در جریان سوپربول و وعده رازگشایی از رازهای این جهان سینمایی، همه را به هیجان آورد. تماشاگران انتظار داشتند که پازل فیلمهای قبلی این سری تکمیل شود. اما نسخه نهایی پر از ایدههای پراکنده و حفرههای داستانی بود که هیچ پاسخی برای سوالات طرفداران نداشت و تنها به یک آشفتگی بصری در فضا ختم شد.
5. صعود ژوپیتر (Jupiter Ascending - 2015)
برادران واچوفسکی پس از موفقیتهای بزرگ «ماتریکس»، با تریلری پر از جلوههای ویژه درخشان و جهانسازی بینظیر، وعده یک حماسه فضایی جدید دادند. جلوههای بصری به شدت جذاب بودند، اما اجرای نهایی با دیالوگهای مصنوعی و داستانی گیجکننده ناامیدی به بار آورد و فیلم نتوانست ارتباط منطقی لازم را با مخاطب برقرار کند.
4. فردا (Tomorrowland - 2015)
با بازی جورج کلونی و بر اساس افسانه منطقه جاذبه دیزنی، تریلر این فیلم رازآلود و سرشار از نوستالژی بود. با این وجود، فیلم بیش از حد موعظهگر و در نهایت فاقد یک داستان منسجم و هیجانانگیز شد و پیامهای بصری جذابش را در دل یک روایت ضعیف غرق کرد. تریلرها به درستی ایده یک دنیای آیندهنگرانه پنهان را پررنگ میکردند، اما فیلم نهایی این پتانسیل را هدر داد.
3. والریان و شهر هزار سیاره (Valerian and the City of a Thousand Planets - 2017)
لوک بسنون با جهانی پر از رنگ و نور تریلری خیرهکننده ساخت. در فرمت بلند، نقاشیهای دیجیتال جذاب نتوانستند ضعف وحشتناک بازیگری و دیالوگهای سطحی را پوشش دهند. تریلر وعده یک ماجراجویی بصری در فضا را میداد و فیلم نیز از نظر بصلی درخشان بود، اما روایت داستانی آن به شدت نابالغ و زننده تلقی شد.
2. بازی اندر (Ender's Game - 2013)
تریلر این فیلم با وعده اقتباسی وفادار و جلوههای ویژه پرهزینه، طرفداران رمان اورسون اسکات کارد را امیدوار کرد. اما فیلم با عجله در روایت داستان و صحنههای اکشن بیروح، هیچ توانی برای انتقال عمق فلسفی داستان اصلی را نداشت. تریلر به خوبی استراتژیهای جنگی را به تصویر میکشید، اما نسخه نهایی توان دراماتیک لازم برای درگیر کردن مخاطب را از دست داد.
1. برج تاریک (The Dark Tower - 2017)
تریلر این فیلم با حضور متیو مککانهی و ادای احترام به افسانه استیون کینگ، وعده یک رویارویی حماسی بین خیر و شر داد. نسخه نهایی با زمان کوتاه 95 دقیقهای و فیلمنامهای بیارتباط با فضاسازی رمان، بزرگترین ناامیدی طرفداران بود. تریلر وعده یک جهانسازی عظیم و اسطورهای میداد، اما فیلم نهایی شبیه به یک تدوین نامناسب از صحنههای پراکنده به نظر میرسید.
شاید روزی هوش مصنوعی با تحلیل دادههای تاریخی گیشه و سلیقه مخاطب بتواند پیش از تولید به کارگردانان هشدار دهد که مسیر این فیلمها به فاجعه ختم میشود. تا آن زمان، تماشاگران تنها میتوانند به این امید دل ببندند که استودیوها روی نوشتن داستانهای قویتر سرمایهگذاری کنند، به جای اینکه تمام بودجه را صرف ساخت تریلرهای فریبنده کنند.
