شاید جرم و جنایت در دنیای واقعی موضوع جذابی نباشد، اما وقتی پای سینما در میان است، داستان کاملاً متفاوت میشود. ژانر جنایی همواره یکی از جذابترین و چندوجهیترین بخشهای سینما بوده است. برخی از این فیلمها از طریق شخصیتهای ضدقهرمان، راهی برای فرار از واقعیت فراهم میکنند، برخی داستانهای واقعی را با روایتی سینماییتر روایت میکنند و گروهی دیگر با پرداختن به داستانهای تاریک و دلگیر، مخاطب را به چالش میکشند و وادار به تفکر میکنند.
طبیعت این ژانر به قدری گسترده است که برخی فیلمها سرگرمکننده و برخی دیگر به شدت ویرانگر و واقعگرایانه هستند. این تنوع لحن باعث میشود ژانر جنایی به راحتی با سایر ژانرها ترکیب شود. تهیه فهرستی قطعی از بهترین فیلمهای جنایی تمام دوران کار دشواری است، اما در ادامه نگاهی به برخی از شاهکارهای این ژانر میاندازیم.
۲۵. اوشن ۱۱ (Ocean's Eleven) - محصول 2001
فیلم اوشن ۱۱ یکی از آن نمونههای نادر بازسازی است که توانسته از نسخه اصلی خود پیشی بگیرد. فیلم سال 1960 با همین نام برای زمان خود قابل قبول بود، اما نسخه بهروز شده به کارگردانی استیون سودربرگ پیشرفتهای چشمگیری در لحن، ریتم و شخصیتپردازی داشت و به یک فیلم سرقت سبکتر و لذتبخشتر تبدیل شد. این اثر همچنین یکی از چشمگیرترین ترکیب بازیگران تاریخ سینما را در خود جای داده است؛ از جرج کلونی و مت دیمون تا برد پیت و جولیا رابرتز.
پیرنگ فیلم حول محور تشکیل یک تیم برای سرقت 150 میلیون دلار از چند کازینوی لاس وگاس در یک شب میچرخد، اما در واقع این داستان بهانهای برای گردهم آوردن بزرگترین ستارههای هالیوود در یک قاب است. دنبالههای این مجموعه به همان اندازه موفق نبودند، اما اوشن ۱۱ همچنان به عنوان یک فیلم سرگرمکننده و محکم در ژانر جنایی و هیجانی جایگاه خود را حفظ کرده است.
۲۴. آشپز، دزد، همسرش و معشوقهاش (The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover) - محصول 1989
روایت فیلم آشپز، دزد، همسرش و معشوقهاش در یک رستوران مجلل اتفاق میافتد؛ هرچند حضور دزد همنام داستان با بازی بدجنسانه و فوقالعاده مایکل گمبون، که هر شب در آنجا شام میخورد، آن را به مکانی بسیار کمجذابتر تبدیل کرده است. او اعضای باند گنگستریاش را ارعاب میکند، باعث ناراحتی کارکنان رستوران میشود و دائماً همسرش (هلن میرن) را عذاب میدهد؛ همسری که یک روز در برابر رفتار او با شروع یک رابطه پنهانی با یکی از مشتریان همیشگی رستوران دست به مقاومت میزند.
این اتفاق داستانی آزاردهنده اما در عین حال جذاب درباره قتل، سوءاستفاده و طمع را آغاز میکند. در کنار تمام این موارد، این اثر را میتوان به عنوان نقدی طنز تاریک از فضای سیاسی بریتانیا در دهه 1980 نیز تفسیر کرد. فیلمی درخشان، تهوعآور و بیوقفه که میتوان گفت یکی از دستکم گرفتهشدهترین آثار در ژانر جنایی است.
۲۳. گنگهای واسیپور (Gangs of Wasseypur) - محصول 2012
گنگهای واسیپور یک حماسه جنایی هندی است که بیش از ۵ ساعت طول میکشد و در دو بخش منتشر شده است. این اثر دقیقاً همان چیزی است که از یک فیلم گنگستری در مقیاس بزرگ انتظار میرود. داستان در دهه 1940 آغاز میشود و هفت دهه بعد به پایان میرسد؛ روایتی از جنگ سهنسلی بین دو خانواده جنایتکار در شهر دانباد هند.
این فیلم با اینکه تاثیراتش را آشکارا نشان میدهد، اما با الهام از منابع مختلف و بازآفرینی آنها به روشهای جالب، هرگز حس کپیبرداری را تداعی نمیکند. این اثر به طور چشمگیری در هر دقیقه از زمان طولانی خود، هیجانانگیز و سرگرمکننده باقی میماند. این ویژگی باعث میشود گنگهای واسیپور به یک فیلم حماسی شگفتانگیز تبدیل شود و بیش از ۵ ساعت زمان آن قطعاً ارزش دیدن داشته باشد.
۲۲. بعدازظهر سگبازنشانه (Dog Day Afternoon) - محصول 1975
آل پاچینو همواره در ارائه بازیهای پرشور و درخشان مهارت داشته و فیلم کلاسیک بعدازظهر سگبازنشانه فرصتهای متعددی برای نمایش این استعداد به او میدهد. این فیلمی همواره پرتنش است که داستان واقعی یک سرقت بانکی را دنبال میکند؛ سرقتی که از کنترل خارج شده و به یک جنجال بزرگ در اخبار تبدیل میشود.
کارگردانی سیدنی لومت در این اثر نشان میدهد چگونه میتوان از یک رویداد واقعی، اثری پرتعلیق ساخت که همزمان به تاملی درباره سیستم، رسانه و جامعه تبدیل میشود.
سایر شاهکارهای فراموشنشدنی سینما جنایی
فهرست بهترین فیلمهای جنایی به این چهار اثر محدود نمیشود. سینما پر از آثار ناب دیگری است که ژانر جنایی را به مرزهای جدیدی رساندهاند:
-
پدرخوانده (The Godfather - 1972): حماسه مافیایی فرانسیس فورد کاپولا که نشان داد فیلمهای جنایی میتوانند به سطح هنر ناب برسند و تاثیری ماندگار بر فرهنگ پاپ بگذارند.
-
پالپ فیکشن (Pulp Fiction - 1994): اثر کالت کوئنتین تارانتینو که خطوط زمانی را در هم میشکند و دیالوگهای بینظیری را به سینما هدیه داد.
-
رفقای خوب (Goodfellas - 1990): نگاهی بیپرده و بیرحم مارتین اسکورسیزی به دنیای مافیا و فروپاشی اخلاقی درون آن.
-
هیت (Heat - 1995): رویارویی حماسی آل پاچینو و رابرت دنیرو در داستانی پرکشش درباره سرقت و قانون.
-
دیپارتد (The Departed - 2006): بازسازی موفق اسکورسیزی از فیلم اینفرنال افییرز هنگ کنگ با حضور ستارگانی چون لئوناردو دیکاپریو و مت دیمون.
-
هفت (Se7en - 1995): اثری تاریک و روانشناخانه درباره جستجوی یک قاتل زنجیرهای که بر اساس گناهان هفتگانه قتل میکند.
-
فارگو (Fargo - 1996): کوئن برادرز در این فیلم کمدی سیاه و جنایی، آمیختگی نابزایی از خشونت و طنز مکاره را به تصویر میکشد.
ژانر جنایی همچنان ظرفیتهای بیپایانی برای روایت داستانهای انسانی دارد. با گذشت زمان و تغییر شکل جرایم در جوامع مدرن، شاهد خواهیم بود که فیلمسازان چگونه این تغییرات را به تصویر میکشند و آثار تازهای خلق میکنند که فراتر از سرگرمی صرف، آینهای در برابر ذات انسان خواهند بود.
