لی چانگدونگ در «عشق ممکن» پرسشی را دنبال میکند که در طول کارنامهاش تکرار شده: چه کسی حق دارد زندگیِ دیگران را روایت کند و تا چه حد میتوان از آسیبِ واقعیِ مردم برای ساختِ داستان استفاده کرد؟
خلاصه داستان و ترکیب دو جهان
داستان حول می-اوک (با بازی چون دو-یئون) میچرخد؛ زنی کارگر که پس از اخراج همسرش هو-سوک (با بازی سول کیونگ-گو) و اعتصابِ طولانیمدت، با فشارهای اقتصادی و تنشهای عاطفی روبهروست. در جریان یک مراسم ختم، مسیر زندگی آنها به یه-جی (با بازی چو یو-جونگ)، فیلمسازی که مستندی دربارهٔ کارگران اخراجشده میسازد، و سانگ-وو (با بازی زو این-سونگ) گره میخورد. تلاقی این دو زوج—یکی گرفتار نیاز به بقا و دیگری درگیر فاصله و سرمایه—آرامآرام مرزهای زندگی و پیوندهای زناشویی را متزلزل میکند.
پیشینه و شکلگیری پروژه
ایدهٔ اولیه برگرفته از اخراج گسترده در یک شرکت کرهای در سال 2009 و اعتصابِ طولانیِ 70 روزه بود؛ موضوعی که لی سالها به آن فکر میکرد اما فرصت تبدیل کاملش به فیلم فراهم نشد. همنویسندهٔ او، او جونگ-می، پیشنهاد داد روایت کارگران را کنار داستان یک فیلمساز قرار دهند؛ همین ترکیب بود که مسیر تازهای برای پرداختن به اخلاق روایت و مسئولیتِ مدیومِ سینما بازکرد.
تمها: طمع، کنجکاوی و مرزهای روایت
فیلم با ارجاعی ظریف به دکالوگِ کیشلوفسکی، سراغ پرسشهایی میرود که منشأشان نه فقط اعمال، بلکه رفتارها و تمایلات درونِ آدمهاست. میل یه-جی به دخالت و ضبط زندگیِ دیگران، نوعی کنجکاویِ حرفهای است که به طمعِ روایت بدل میشود؛ سوال اصلی اینجاست که در جامعهٔ سرمایهداری امروز تا چه اندازه میتوان در برابر این طمع مقاومت کرد و مرزهای اخلاقی را نگه داشت.
بازیها، شخصیتپردازی و تنشهای بین فردی
چون دو-یئون، پس از نزدیک به دو دهه از بازی در آفتاب مخفی، می-اوک را از درونِ احساساتِ مشترکش شکل داده؛ شخصیتِ او توأمان مملو از آسیب و امید است. سول کیونگ-گو تنها با اعتماد به نام لی وارد پروژه شد و بازی او بارِ زمختِ تنشهای خانوادگی را بر دوش میکشد. حضور زو این-سونگ و چو یو-جونگ نیز تضاد میان دو جهانِ داستانی را برجستهتر میکند و تنشهای روانی را بهطرزی کمگفت و عمیق منتقل میکند.
پیوند با آثار پیشین و جایگاه جشنوارهای
«عشق ممکن» اولین فیلم بلندِ لی پس از سوختن (2018) به حساب میآید و به فهرست آثار بخش مسابقهٔ جشنوارهٔ ونیز راه یافته است. حضور در ونیز امکانِ مواجههٔ بینالمللی با دغدغههای همیشگی او—مرز میان خصوصی و عمومی، و تلاقی اخلاق و سیاست در زندگی روزمره—را فراهم میکند. برای زمینهٔ تاریخی و جایگاه کارگردان میتوان به صفحهٔ لی چانگ-دونگ در ویکیپدیا و اطلاعات جشنوارهٔ ونیز مراجعه کرد.
چرا «عشق ممکن» مهم است
- بازخوانیِ مرزِ خصوصی و عمومی در آثار لی، اینبار با تمرکز بر کار و سرمایه.
- ترکیبِ روایتِ کارگران و روایتِ یک فیلمساز پرسشِ اخلاقیِ مالکیتِ قصه را برجسته میکند.
- استفاده از بازیگرانی که تنشها و لایههای روانی را بیکلام و در کنشهای کوچک منتقل میکنند، تجربهٔ فیلم را شخصیتمحور کرده است.
با درخششِ فیلم در ونیز، اکنون باید دید داوران و مخاطبان بینالمللی چگونه به این تلاقی حساسِ طبقه، میل و مسئولیتِ روایت واکنش نشان خواهند داد؛ فیلمی که فراتر از قصهٔ یک عشق، آئینهای است از نحوهٔ دیدن و بازگفتِ زندگیِ دیگران.
