مرکز ملی سینمای فرانسه (CNC) با اجرای یک سیستم جدید پاداش و جریمه، بودجه عمومی تولیداتی را که در زمینه برابری جنسیتی کوتاه میکنند، کاهش میدهد. این اقدام چشمگیر، رویکردی جدید را در تلاشهای این کشور برای بهبود جایگاه زنان پشت دوربین رقم میزند.
سیستم پاداش و جریمه مالی جدید
از 1 ژانویه، طرح جدید برابری جنسیتی به طور رسمی آغاز به کار میکند. بر اساس این قوانین، تولیداتی که حداقل 40 درصد زنان را در موقعیتهای کلیدی مدیریتی و خلاقانه استخدام کنند، با افزایش 10 درصدی بودجه CNC مواجه میشوند. در نقطه مقابل، پروژههایی که به حداقلهای تعیینشده نرسند، با کاهش 10 درصدی حمایت مالی روبرو خواهند شد.
ناکامیهای طرح تشویقی گذشته
فرانسه پیشتر در سال 2019 یک سیستم صرفاً تشویقی برای ترغیب تهیهکنندگان به استفاده از زنان در موقعیتهای کلیدی ایجاد کرده بود؛ اما آمارهای سال گذشته نشان داد این طرح از پویایی خود افت کرده است. تنها 33.5 درصد از تولیدات واجد شرایط در سال 2025 موفق به دریافت پاداش شدند که این رقم نسبت به 37.3 درصد در سال 2024 و 39.9 درصد در سال 2023 کاهش چشمگیری داشته است.
همچنین سهم فیلمهای کارگردانیشده توسط زنان در سال 2024 به 24 درصد رسید که پایینترین سطح از زمان معرفی این تشویق به شمار میرود. مرکز ملی سینما برآورد کرد که بودجه متوسط فیلمهای ساختهشده توسط زنان در سال 2025، 44 درصد کمتر از فیلمهای کارگردانیشده توسط مردان بوده است.
درخشش زنان فرانسوی در جشنوارههای بزرگ
علیرغم این ناکامیهای آماری، کارگردانان زن فرانسوی در پنج سال گذشته در جشنوارههای بزرگ بینالمللی بهویژه جشنواره کن درخشیدهاند. ژوستین تریه با فیلم «آناتومی یک سقوط» و ژولیا دوکورنو با فیلم «تیتان» برنده نخل طلایی شدند. کورالی فارژا با فیلم «ماده» جایزه بهترین فیلمنامه را کسب کرد و کلر دنی با فیلم «ستارههای ظهر» جایزه بزرگ را به خانه برد. اودری دیوان و آلیس دیوپ نیز به ترتیب با فیلمهای «رویداد» و «سن اومر» شیر طلایی ونیز را از آن خود کردند.
هدفگذاری 2030 و سادهسازی فرآیندها
گائتان بروئل، رئیس مرکز ملی سینمای فرانسه، هدفی بلندمدت برای تضمین اشغال حداقل 40 درصد از موقعیتهای کلیدی خلاقانه و مدیریتی توسط زنان تا سال 2030 تعیین کرده است. طرح جدید نحوه محاسبه واجد شرایط بودن را نیز سادهتر کرده و سیستم مبتنی بر امتیاز را با الزام حضور حداقل تعدادی از زنان در موقعیتهای کلیدی جایگزین میکند.
برای فیلمهای بلند داستانی، 15 موقعیت کلیدی شناسایی شدهاند که وجود 6 مورد از آنها برای دریافت کامل پاداش الزامی است. تولیدات مستند نیز در 13 موقعیت ارزیابی میشوند که در آنها حضور 6 زن برای دریافت تشویق ضروری است. انیمیشن نیز معیارهای جداگانهای خواهد داشت؛ فیلمهای دوبعدی در 21 موقعیت ارزیابی شده و نیازمند حضور 9 زن هستند، در حالی که تولیدات سهبعدی در 24 موقعیت با آستانه 10 نفر ارزیابی میشوند.
اجرای جریمههای مالی از سال 2027
از 1 ژانویه 2027، تولیدات تنها در صورتی جریمه مالی خواهند شد که از یک آستانه حداقل اولیه پایینتر باشند: سه موقعیت برای فیلمهای داستانی، پنج برای انیمیشن و دو برای مستندها. این آستانهها هر سال بهتدریج افزایش مییابند تا در سال 2030 با الزامات کامل پاداش مطابقت پیدا کنند. تولیداتی که به زیر آستانه قابل اجرا سقوط کنند، با کاهش 10 درصدی بودجه CNC مواجه میشوند.
این اصلاحات نشاندهنده تحولی بزرگ در فرانسه است؛ کشوری که بر اساس مدل جمهوریخواهی خود همواره در برابر سهمیهها و دیگر اشکال اقدام مثبت مقاومت کرده و معتقد است باید با شهروندان فارغ از جنسیت، نژاد یا اصالت به صورت برابر رفتار شود. تصمیم CNC به جریمه مالی تولیدات بر اساس نسبت زنان در موقعیتهای کلیدی، نشاندهنده گسترش قابل توجه این رویکرد به حوزه تأمین مالی فیلم است و بر ابتکارات قبلی در صنعت سینمای فرانسه، مانند امضای عهدنامه برابری جنسیتی در جشنواره کن در سال 2018، استوار میباشد.
