در اقدامی قابل توجه، رونی مهاداو-لوین، مدیر اجرایی جشنواره فیلم اورشلیم، با انتشار نامهای سرگشاده از فیلمسازان فلسطینی خواست تا در دوره آینده این رویداد سینمایی شرکت کنند. او تأکید کرد که سینماهای این جشنواره به «میدانی برای گفتوگو» تبدیل شدهاند و نه صحنهای برای سیاستهای تندروانه.
چهلوسومین دوره جشنواره فیلم اورشلیم از 9 تا 19 ژوئیه برگزار شد و با وجود فراخوانهای بینالمللی برای تحریم نهادهای فرهنگی اسرائیل، شاهد حضور چندین هنرمند فلسطینی و عرب-اسرائیلی بود. در این میان، ایهاب الیاس سلامی، بازیگر فلسطینی، برای نقشآفرینی در فیلم «به کجا؟» به کارگردانی آساف ماخنس، جایزه بهترین بازیگری جشنواره را از آن خود کرد. همچنین مجموعهای از فیلمهای کوتاه با عنوان «همه آنچه باقی مانده» به گردآوری فادی فار، متشکل از آثار شش فیلمساز فلسطینی، در این رویداد به نمایش درآمد.
نامهای برای شکستن سکوت
مهاداو-لوین در نامه خود آورده است: «تحریمها و کنارهگیری فرهنگی، تندروها را تنبیه نمیکند؛ بلکه آنها را تقویت میکند. در یک کنایه تلخ، تندروهایی که میخواهند هنر را سانسور کنند و تحریمکنندگانی که به دنبال جلوگیری از تماشای آن هستند، در نهایت به یک منافع مشترک میرسند: هر دو برای خاموش کردن گفتوگو و حفظ تفرقه کار میکنند.»
او خطاب به فیلمسازان فلسطینی نوشته: «وقتی فیلم خود را از دست مخاطبان خاصی دریغ میکنید، در واقع کار سانسورچیان را برای آنها انجام میدهید. بگذارید هنر شما با مخاطبانی که نیاز به درگیر شدن با دیدگاههای شما دارند روبرو شود، آنها را به چالش بکشد و الهامبخش باشد.»
سینما بهمثابه پل ارتباطی
مدیر جشنواره با اشاره به فضای چندفرهنگی این رویداد گفت: «وقتی چراغها در سالنها خاموش شد، مخاطب یکدست نبود. سینماها پر از جمعیت متنوعی بود: یهودیان و اعراب، شهروندان سکولار و مذهبی، محلیها و خارجیها. برای چند ساعت، آنها با یک روایت مشترک روی پرده متحد شدند.»
او ادامه داد: «بحثهایی که بعداً در لابی برانگیخته شد، چه در مواجهه با حقایق ناراحتکننده درباره جامعه ما و چه در به اشتراک گذاشتن لحظات همدلی عمیق، بلوکهای ساختمانی یک جامعه تابآور بودند.» این جملات نشاندهنده باور عمیق مهاداو-لوین به قدرت سینما در شکستن دیوارهای ایدئولوژیک است.
زمینههای سیاسی و اجتماعی
این دعوت در شرایطی مطرح میشود که جشنواره اورشلیم تحت سایه دولت تندروی کنونی اسرائیل و پیامدهای ویرانگر درگیریهای منطقهای برگزار شد. مهاداو-لوین در نامه خود تصریح کرده که حضور مهمانان بینالمللی، بههیچوجه به معنای تأیید سیاستهای دولتی نیست، بلکه تأکیدی بر «قدرت فرهنگ، گفتوگو و تبادل هنری» برای مقاومت در برابر افراطگرایی است.
او با نگاهی به تحولات جهانی، از جمله اعتراضات اخیر در ایران، قطبیسازی در ایالات متحده و سرنگونی اقتدارگرایی در مجارستان، یادآور شده که دیکتاتوریها و رژیمهای پوپولیست معمولاً از درون فرو میریزند و فرهنگ نقش کلیدی در توانمندسازی جنبشهای داخلی دارد.
بهنظر میرسد جشنواره فیلم اورشلیم قصد دارد با این رویکرد، خود را به بستری برای تبادل نظر و چالش با روایتهای غالب تبدیل کند، جایی که «وضع موجود به هم میریزد» و «گفتمان دموکراتیک زنده میماند.»
