ویم وندِرس اظهارات جنجالی برلین را در ونیز بازخوانی کرد
ویم وندِرس گفت آنچه در برلیناله مطرح کرد را میتواند «دوباره تکرار» کند، اما قبول دارد میتوانست در بیانش صریحتر باشد. رئیس پیشین هیئت داوران جشنواره برلین، پس از موج انتقادها، در کنفرانس خبری جشنواره ونیز و هنگام نمایش مستند جدیدش، تفاوت ذهنی بین فیلمسازان و سیاستمداران را برجسته کرد.
وندِرس، سیاست و فیلمسازان: همدلی مقابل تثبیت وضع موجود
وندِرس با تاکید بر اینکه فیلمسازان «همدلی» را محور کار خود قرار میدهند گفت: «ما در برابر سیاستمداران ایستادهایم؛ سیاست ابزار تثبیت وضع موجود است ولی سینما چیز دیگری را میجوید.» او افزود نقلقولی که در برلین نقل شد — «ما باید از سیاست دور بمانیم» — بهدرستی منعکس نشده و برداشت نادرستی از گفتههایش ایجاد کرده است. به باور وندِرس، فیلمسازان میتوانند پادزهری برای سیاست عملگرایانه باشند و از طریق روایت انسانی، امکان بازاندیشی و تغییر فراهم کنند.
واکنشها و پیامدها در برلین
اظهارنظر وندِرس در برلیناله در فوریه، فضای گفتگوهای جشنواره را تحتالشعاع قرار داد و پرسشهای کنفرانسها را به موضوعات سیاسی مانند درگیریها در غزه یا عملیات ICE در آمریکا کشاند. برخی از چهرهها، از جمله نویسندهٔ سرشناس آرونداتی روی، به نشانه اعتراض از حضور در جشنواره انصراف دادند و مدیریت برلیناله ناچار به صدور بیانیه شد.
دیدگاههای موافق و مخالف در ونیز
در ونیز، رئیس هیئت داوران ماگی گیلنهاال موضعی متفاوت اتخاذ کرد و گفت: «فیلمها ذاتاً سیاسیاند.» او همدلی را ابزاری دانست که سینما فراهم میکند تا مخاطب به مسائل بحرانی از منظر انسانی نزدیک شود. این اختلاف دیدگاه میان داوران و فیلمسازان نشان داد جشنوارهها بهمثابه صحنهای برای بحث درباره مسئولیت اجتماعی هنرمندان عمل میکنند، نه تنها محلی برای نمایش آثار هنری.
نکات کلیدی و پیامدهای بحث
- جایگاه همدلی: وندِرس همدلی را محور هویت فیلمسازان معرفی کرد و آن را در تقابل با عملکرد تثبیتگر سیاست قرار داد.
- جایگاه جشنوارهها: فستیوالها دیگر صرفاً محل نمایش فیلم نیستند؛ میدان گفتگوهای سیاسی و اخلاقی نیز بهشمار میآیند.
- متناظرات آینده: اختلاف نظرها بین سینماگران درباره سکوت یا موضعگیری سیاسی، احتمالاً موضوع محوری فصول جوایز و فستیوالها خواهد بود.
پایانبندی
وندِرس با انتخاب واژهٔ «پادزهر» خواست نشان دهد سینما توانایی واکنش متفاوتی نسبت به سیاست دارد؛ واکنشی که بر همدلی و تغییر تمرکز میکند. در مقابل، گروهی از سینماگران معتقدند سکوت در برابر بیعدالتی به معنای همراستایی با وضع موجود است. این اختلاف دیدگاهها بحثهای آینده را شکل خواهد داد و نشان میدهد مرز میان هنر و سیاست همچنان محل منازعه و بازاندیشی است.
