برقمحوری در حملونقل باید محور بازنگری چارچوب انرژیهای تجدیدپذیر پس از 2030 باشد تا وابستگی به واردات سوخت کاهش یابد و امنیت انرژی تقویت شود.
چرا افزایش سهم تجدیدپذیرها بهتنهایی کافی نیست
افزایش درصد کلی انرژیهای تجدیدپذیر در حملونقل میتواند از راههای متفاوتی محقق شود که لزوماً وابستگی به واردات را کم نمیکنند. نمونهها شامل بیوفیولهای پیشرفته، ضمیمه IX و e-fuels است که اغلب وارداتی و محدودند. بنابراین مهمتر از عدد هدف RES‑T، نحوه تحقق آن و ترکیب سهمهاست.
الکترونیکی کردن حملونقل؛ تصمیمی اقتصادی و امنیتی
هر خودروی برقی، ون یا کامیون برقی بهطور مستقیم تقاضا برای سوختهای فسیلی و وارداتی را کاهش میدهد. برقمحوری در بنیاد یک سیاست امنیت انرژی و اقتصاد مقاومتی است که کاهش انتشار را بهعنوان مزیت جانبی به همراه دارد. با بهبود کارایی انرژی و افزایش تولید برق تجدیدپذیر داخلی، انتقال مستقیم به برق سریعترین و اثربخشترین مسیر برای تقویت حاکمیت انرژی در بخش حملونقل خواهد بود.
شواهد و اسناد سیاستی
بحران انرژی اخیر نهادهای اروپایی را به اولویتبخشی به راهکارهای مبتنی بر برق سوق داده است. اسناد کمیسیون اروپا و تحلیلهای سازمانهای تخصصی نشان میدهند تکیه صرف بر بیوفیولها اروپا را در برابر نوسانات بازار جهانی آسیبپذیر نگه میدارد.
مطالعههای موردی و گزارشهای تحلیلی بر لزوم ترکیب سیاستهای تولید برق پاک داخلی، توسعه زیرساخت شارژ و تعیین سقف برای بیوفیولهای وارداتی تاکید دارند.
پیشنهادهای سیاستی برای چارچوب پس از 2030
برای تبدیل RES‑T به ابزاری که حاکمیت انرژی را تقویت کند، اقدامات مشخص و قابل اندازهگیری لازم است:
- الزام سهم برق تجدیدپذیر: تعیین کنید برق تجدیدپذیر حداقل 50% از هدف کلی RES‑T در سال 2040 را پوشش دهد تا رشد هدف با برق پاک داخلی محقق شود.
- حفظ و تعمیم ضریب 4x: ضریب چهاربرابر برای برق تجدیدپذیر را در تمام مدهای حملونقل اعمال کنید تا سرمایهگذاری در زیرساخت شارژ و شبکه تسهیل شود.
- هدف کاهش تقاضای نفت: شاخص کلیدی عملکرد (KPI) برای کاهش تدریجی تقاضای نفت حملونقل تعریف شود؛ نمونه هدف: کاهش وابستگی وارداتی از 93% در 2025 به کمتر از 75% در 2040.
- حفاظت از استانداردهای CO2 خودروها: از استانداردهای سختگیرانه انتشار CO2 دفاع کنید و راههای فرار مقررات که موجب جانشینی گسترده برقمحوری با بیوفیولها یا e-fuels میشود را مسدود نمایید.
- اجباری کردن اعتباردهی برق تجدیدپذیر: مکانیزم اعتباردهی مندرج در ماده 25 دستورالعمل انرژیهای تجدیدپذیر (RED) را در همه زیرشاخههای حملونقل اعمال کنید تا شارژ عمومی و خصوصی، شارژ ناوگان سنگین، راهآهن برقی و برق ساحلی کشتیها شامل پاداش برق پاک شوند.
- تشویق قراردادهای خرید برق (PPA): امکان تهیه برق تجدیدپذیر مستقیم از طریق PPA برای اپراتورهای زیرساخت شارژ فراهم شود تا تقاضای تضمینشده برای پروژههای خورشیدی و بادی داخلی ایجاد گردد.
- محدود کردن نقش بیوفیولهای ضمیمه IX: سهم این بیوفیولها محدود و با سقفها و معیارهای سختگیرانه پایداری همراه شود تا از افزایش واردات و تقلب جلوگیری شود.
پیامدها و اولویتهای اجرا
اجرای این بسته سیاستی هزینه تمامشده انرژی را برای مصرفکننده کاهش میدهد، ریسک ناشی از بازارهای بینالمللی را کم میکند و فرصتهای اقتصادی جدیدی در تولید برق تجدیدپذیر داخلی و توسعه زیرساخت شارژ ایجاد میکند. ادامه استانداردهای سختگیرانه CO2 و مشوقهای ناوگانی میتواند روند جایگزینی خودروهای احتراقی با برقی را تسریع کند و در کوتاهمدت تقاضای سوخت را کاهش دهد.
گامهای عملی برای سیاستگذاران
تمرکز باید بر مکانیزمهایی باشد که نشان میدهند اهداف چگونه تحقق مییابند، نه فقط بر رقم هدف. ترکیب برقمحوری مستقیم با تضمین تولید داخلی برق پاک، معیارهای اندازهگیری روشن و استانداردهای سختگیرانه بهترین مسیر برای کاهش واردات سوخت و تقویت حاکمیت انرژی در دهه پیش رو است.
منابع و مراجع منتخب: European Commission, Transport & Environment, Renewable Energy Directive (RED).
